Hér er hlekkur á síðustu grein; hún birtist í gær.

Sólmyrkvar og tunglmyrkvar koma víða fyrir í sögum.

Henry Rider Haggard var einn vinsælasti ævintýrasagnahöfundur heims á síðari hluta 19. aldar og upphafi þeirra 20. Hann fæddist í Norfolk á Englandi og fór ungur til starfa í Suður-Afríku. Bretar lögðu þá lagt undir sig gríðarstór svæði um víða veröld og nýttu þau sem nýlendur sínar.

Afkvæmi breska heimsveldisins

Rider Haggard var skilgetið afkvæmi Breska heimsveldisins, sem kallað var. Hann trúði því staðfastlega að Bretar (og Vesturlandabúar yfirleitt) hefðu yfirburði yfir íbúa Asíu og Afríku snerti tækni, menningu og siðferði. Það væri því bæði sjálfsagt, eðlilegt og æskilegt að Bretar legðu undir sig hinar „frumstæðu“ þjóðir og það væri þeim síðarnefndu raunar fyrir bestu. Þannig kæmust þær í snertingu við raunverulega siðmenningu.

Barist við villimenn

Eftir að Rider Haggard sneri aftur heim til Bretlands hóf hann glæstan rithöfundaferil. Hann skrifaði tugi ævintýrabóka og sögulegra skáldsagna. Allra vinsælustu bækur hans snerust flestar um hugrakka Breta sem fóru inn á ókunnar slóðir þar þeir lentu í miklum raunum. Oftar en ekki þurftu þeir að berjast fyrir lífi sínu við „villimenn“ af ýmsu tagi.

Sú bók sem gerði Rider Haggard frægan var Námur Salómons konungs er kom út 1885. Þar segir frá leiðangri enskra ofurhuga sem Allan Quatermain stýrir. Lagt er upp frá Durban í Suður-Afríku og farið yfir eyðimerkur og frumskógardali í leit að dementanámum Salómons konungs sem Biblían segir frá. Þar kemur að hópurinn lendir í klóm ættbálks innfæddra sem hinn illi Twala konungur stýrir.

Ungri stúlku skal fórnað

Helsti hjálparkokkur Twala er ævagömul norn sem nefnist Gagool. Þegar vondi kóngurinn ætlar að láta fórna ungri stúlku til dýrðar sínum grimmu guðum grípa hvítu mennirnir til sinna ráða. Einn þeirra var fróður um gang himintungla og vissi að sólmyrkvi var í þann veginn að skella á.

Hvítu mennirnir koma til bjargar!

Hvítu mennirnir tilkynntu nú innfæddum að þeir hefðu vald til að slökkva á sólinni og myndu gera það ef Twala kóngur og menn hans þyrmdu ekki lífi ungu stúlkunnar og hlýddu þeim að öðru leyti. Twala og menn hans tóku ekkert mark á þeim en þá skall sólmyrkvinn á, jörðin myrkvaðist og hinir innfæddu héldu að allur heimurinn væri að farast.

Nornin hafði séð annað eins

Nornin Gagool reyndi að róa sitt fólk, hún var svo gömul að hún hafði séð sólmyrkva áður en enginn hlustaði á hana og nú tóku hvítu mennirnir og vinir þeirra völdin í ættbálkinum um skeið.

Margt átti enn eftir að gerast og hópurinn finnur að lokum námurnar eftirsóttu og þar hlýtur nornin makleg málagjöld.

Og mennirnir verða forríkir en ögurstund sögunnar er þegar sólmyrkvinn skellur á.

Þess skal getið að í upprunalegri sögu Rider Haggards er um að ræða tunglmyrkva en ekki sólmyrkva. Í þeim mörgu kvikmyndum og teiknimyndasögum sem gerðar hafa verið eftir bókinni, sem og í sumum nýrri útgáfum sögunnar, er tunglmyrkvanum hins vegar breytt í sólmyrkva enda er það miklu dramatískari viðburður.

Sólmyrkvinn skall á, jörðin myrkvaðist og hinir innfæddu héldu að allur heimurinn væri að farast