Myrkur í ágúst 10 — Ósýnilegir sólmyrkvar

Eru tungl­myrkvar eitt­hvað allt annað en sól­myrkvar?

Sólmyrkvi.
Sól­myrkvi. Það er margt í mörgu eins og Stuðmenn sögðu.

Í grein­inni í gær (en hana er hérna að finna) sagði að sól­myrkvar séu svo miklu óút­reikn­an­legri en tungl­myrkvar og það sé ástæðan fyrir því að prest­arnir góðu í Babýlon reynd­ust aldrei þess umkomnir að spá fyrir um sól­myrkva.

Þótt þeir hafi verið búnir að átta sig á að tungl­myrkvar færu eftir Saros-hringnum svo­kall­aða og því hægt að spá nákvæm­lega fyrir um þá.

Þetta er rétt, en samt ekki nema að hálfu.

Saros-hringurinn aftur!

Sann­leik­ur­inn er sá að sól­myrkvar fara líka eftir Saros-hringnum.

Það eru líka átján ár, ell­efu dagar og átta klukku­stundir milli þeirra.

Og þeir eru reyndar nákvæm­lega jafn tíðir og tungl­myrkvar.

Munurinn er sá að þótt bæði sól- og tungl­myrkvar fylgi sama Saros-hringnum er útkoman gjör­ó­lík.

Tungl­myrkvi sést greini­lega frá allri næt­ur­hlið jarð­ar­innar. Vissu­lega er hann mis­jafn­lega stór en ein­hver hluti hans er ævin­lega sjá­an­legur frá næt­ur­hlið jarðar.

Og skuggi jarðar er stór, miklu stærri en tunglið sjálft.

Á réttum stað

Sól­myrkvi er hins vegar ann­ars eðlis. Skuggi tungls­ins er agn­ar­lít­ill þar sem hann fikrar sig eftir yfir­borði jarð­ar­innar. Oft nær hann aðeins yfir 100–200 kíló­metra breitt svæði.

Svo ef þú stendur ekki á hár­réttu svæði – eins og á Látra­bjargi sum­arið 2026! – þá sérðu engan sól­myrkva.

Þá má segja að jörðin hliðrist alltaf til um átta klukku­stundir við hvern sól­myrkva. Það eru þær átta klukku­stundir sem bæt­ast við dag­ana 6.585 frá þeim síð­asta sem var „eins“.

Það þýðir að þótt rúmir 6.585 dagar séu frá síð­asta sól­myrkva og sá næsti ætti því að vera alveg eins, þá „stekkur“ hann í raun­inni til á yfir­borði jarðar og verður sjá­an­legur allt ann­ars staðar á jörð­inni en sá síð­asti í Saros-hringnum.

Enginn sér sólmyrkvann

Að lokum skiptir hár­ná­kvæm stað­setn­ing tungls­ins gríð­ar­legu máli fyrir sól­myrkva. Einmitt af því skugg­inn er svo lít­ill. Ef tunglið er aðeins örlítið of norð­ar­lega eða sunn­ar­lega á braut sinni fer skugg­inn hrein­lega fram hjá jörð­inni.

Þá sér eng­inn sól­myrk­vann.

Þannig eru ýmsar og flóknar ástæður fyrir því að prest­arnir í Babýlon gátu aldrei spáð fyrir um sól­myrkva þó þeir hafi verið búnir að átta sig á Saros-hringnum í sam­bandi við tungl­myrkva.

Sól­myrkvar urðu og verða á „réttum“ tíma sam­kvæmt hringnum en bara ein­hvers staðar allt ann­ars staðar á jörð­inni en fyrir átján árum, ell­efu dögum og átta klukku­tímum.

Og sjást kannski bara alls ekki af því tunglskugg­inn hefur ein­fald­lega misst af jörð­inni í þetta sinn.

Tunglskugg­inn hefur ein­fald­lega misst af jörð­inni
Kjósa
8
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Flækjusagan

Mest lesið

1
Innlent

Hætta á að lánin hækki þó íbúða­verð lækki

Már Wolfgang Mixa hag­fræði­pró­fessor segir að stór hluti eigin fjár íbúða­eig­enda gæti þurrkast út á kom­andi mán­uðum. Verð­tryggðar fast­eigna­skuldir hækki í verð­bólgu­tíð sam­hliða því að íbúða­verð gæti lækkað. Hann leggur til að verð­tryggð hús­næð­is­lán fylgi íbúða­verði en ekki vísi­tölu neyslu­verðs. Þá myndu bank­arnir bera hluta áhætt­unnar.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Mest lesið í mánuðinum

3
Viðtal

Íslenskur læknir varpar nýju ljósi á lífs­hættu­legan með­göngu­sjúk­dóm

Nítján ára gömul lá Silja Rut Ragn­ars­dóttir nær dauða en lífi á skurð­ar­borði Land­spít­al­ans eftir alvar­legt til­felli með­göngu­eitr­unar. Íslenskur vís­inda­maður í Banda­ríkj­unum, Jóhann Elí Guð­jóns­son húð­læknir, leiðir braut­ryðj­andi rann­sóknir sem varpa nýju ljósi á hvers vegna sjúk­dóm­ur­inn kemur fram. Hann telur mögu­legt að þróa lyf við sjúk­dómnum sem bjargað gæti manns­lífum.
6
Viðtal

Ást­leysið er sárt

Nánd er nær­ing, nauð­syn­leg eins og matur. Tæpur helm­ingur fólks elst upp í óör­uggum tengslum sem geta komið niður á tengslum og ást­ar­sam­böndum á full­orð­ins­árum, jafn­vel ógnað heilsu, enda er „tengsla­myndun ein af grunn­for­sendum far­sældar“, að sögn klíníska sál­fræð­ings­ins Guð­brands Árna Ísberg. Í bók sinni, Í augum þínum verð ég til, fjallar hann um getu okkar til að mynda tengsl og ást­ina í öllum sínum myndum.

Mest lesið í mánuðinum

Mest lesið undanfarið ár