Greining

Hvernig skapa má hagkerfi velsældar – sem nærir umfram vöxt

Vöxt­ur hag­kerf­is­ins er ekki alltaf til góðs. Hag­vaxt­ar­sókn­in og auð­söfn­un vegna auð­linda­nýt­ing­ar hef­ur kom­ið ástandi jarð­ar í það horf að sjö af níu þol­mörk­um hafa nú ver­ið brot­in. Huga þarf hratt að því að skapa nýja end­ur­nær­andi mögu­leika fyr­ir vel­sæld um­fram tak­mörk hag­vaxt­ar­ins.

Hvernig skapa má hagkerfi velsældar – sem nærir umfram vöxt
Mynd: Shutterstock
Birtist fyrir mánuði.

Hagvöxtur hefur almennt verið talin forsenda framþróunar og undirstaða velferðarsamfélaga. Því með vextinum skapist forsendur fyrir því að byggja upp samfélagslegar stofnanir sem mynda velferð og hagsæld. Þessi sýn á hagvöxt og gildi hans breytist hratt nú um stundir.

Hagkerfið er hvorki skepna né sjálfstýrð vél – heldur manngert kerfi sem stjórnast af fólki. Kerfið byggir auðvitað á auðlindum, en einnig á hugviti, tækjum og vinnuafli. Veðurfarið eða veirur geta vissulega haft veruleg áhrif á hagkerfið eins og við vitum, en einnig menntun, lýðræði, menning og nýsköpun, svo nokkrir áhrifaþættir séu nefndir. Oft vill gleymast að hagkerfið er kerfi sem er búið til af okkur mannfólkinu. Dýrin og plönturnar láta sig það kerfi ekki neinu varða. En við nýtum sum þeirra fyrir aðföng inn í hluta af kerfinu. Auðlindirnar nýtast til að skapa hagvöxt en spurningarnar sem sækja nú á víðast hvar varða nýtingu auðlinda, hvernig þær eru nýttar og …

Kjósa
23
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (2)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • Kristin Ragnarsdottir skrifaði
    25. maí 2026 18:21
    Afar góð grein Ásgeir Brynjar Torfason!
    0
  • JE
    Jóhann Einarsson skrifaði
    13. maí 2026 08:56
    Það verður erfitt að fá breytingar með góðu því isminn er svo óhugalega öflugur, hann hugsar bara um líðandi stundu og völd sem þóknast honum, hann á öll heilaþvottatækin og vei hvað þarf til að strá ryki í augu okkar almúgans.
    1
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Milljarða fjárfestingar Guðbjargar sem ekki sjást í skýrslunni
1
Úttekt

Millj­arða fjár­fest­ing­ar Guð­bjarg­ar sem ekki sjást í skýrsl­unni

Við­skipta­veldi Guð­bjarg­ar Matth­ías­dótt­ur bygg­ir fyrst og fremst á hagn­aði í sjáv­ar­út­vegi. Frá því að hún sett­ist í stjórn Ís­fé­lags­ins hafa nærri 15 millj­arð­ar streymt úr Ís­fé­lag­inu í Vest­manna­eyj­um til Guð­bjarg­ar og fjöl­skyldu. Hvorki hún né fjár­fest­ing­ar henn­ar koma fram í skýrslu sem unn­in var að beiðni Al­þing­is um eign­ir, eig­end­ur og fjár­fest­ing­ar stærstu út­gerð­ar­fé­laga lands­ins.
Halldór Jörgen Olesen
3
Aðsent

Halldór Jörgen Olesen

Hver borg­ar fyr­ir arð­semi bank­anna?

Ís­lensku bank­arn­ir græða nærri tvö­falt meira á hverri lán­aðri krónu en evr­ópsk­ir bank­ar. Há­ir stýri­vext­ir Seðla­bank­ans juku hagn­að­inn, en bjuggu hann ekki til. Skýr­ing­in ligg­ur í þrennu: að­eins þrír stór­ir bank­ar skipta mark­aðn­um á milli sín, verð­tryggð lán færa verð­bólgu­áhætt­una frá bönk­un­um yf­ir á heim­il­in, og krón­an lok­ar land­inu fyr­ir sam­keppni að ut­an. Töl­urn­ar stand­ast skoð­un og spurn­ing­arn­ar sem þær vekja gera það líka.

Mest lesið í mánuðinum

Sáu sárin sem hún faldi
1
ViðtalElsku Embla

Sáu sár­in sem hún faldi

Þann 7. júní verða fimm ár lið­in frá frá­falli Emblu Arn­ars Katrín­ar­dótt­ur. And­lát henn­ar var harma­fregn fyr­ir sam­fé­lag­ið, en fjöl­skyld­an sat eft­ir með sorg­ina. Löngu áð­ur en Embla fékk grein­ingu var fjöl­skyld­unni orð­ið ljóst að hún væri orð­in al­var­lega veik, en vegna þess hve þög­ul veik­ind­in voru tók tíma að fá áheyrn. Jafn­vel þá skorti skiln­ing á stöðu barns­ins, sem svipti sig lífi og var jörð­uð á fimmtán ára af­mæl­is­dag­inn sinn.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Tæknistreita leiddi til skógarbaða
Viðtal

Tækn­istreita leiddi til skóg­ar­baða

Shinrin-yoku, eða skóg­ar­bað eins og það út­leggst á ís­lensku, er heiti á gagn­reyndri að­ferð til streitu­los­un­ar þar sem er ver­ið að beina hug­an­um og skyn­fær­un­um með­vit­að að nátt­úr­unni. Shinrin-yoku var við­bragð við versn­andi lýð­heilsu í Jap­an og er nú hluti af heil­brigðis­kerf­inu þar. Hér hafa þær Gunn­þóra Ólafs­dótt­ir og Ír­is Lana Birg­is­dótt­ir í sam­vinnu við Skóg­rækt­ar­fé­lag Reykja­vík­ur boð­ið upp á skóg­ar­böð í Heið­mörk, sem hafa þó ekk­ert með eig­in­leg böð að gera.

Mest lesið undanfarið ár