Kunn­ingjakúltúr er til staðar í íslensku fjár­mál­kerfi og mik­il­vægt er að sporna við honum. Viðhafa þarf eins mikla fag­mennsku og unnt er, segir Jón Guðni Ómarsson, nýr banka­stjóri Íslands­banka. Jón Guðni kann­ast við að hafa heyrt af því að við­skipta­samn­ingar séu ræddir, og jafn­vel gerðir, yfir hádeg­is­verðum þar sem vín er haft um hönd. Sjálfur hefur hann hins vegar ekki farið í slíkan „blautan hádeg­is­verð“.

Í við­tali við Heim­ild­ina sagði Birna Ein­ars­dóttir, for­veri Jóns Guðna á banka­stjóra­stóli,  að menn­ing innan fjár­mála­kerf­is­ins yrði að breyt­ast. Innan kerf­is­ins væru hins vegar ákveðin öfl sem vildu alls ekki breyt­ingu á ríkj­andi kúltúr, kunn­ingjakúltúr og nepotisma sem væri til staðar til að mynda. Í skýrslu Fjár­mála­eft­ir­lits­ins varð­andi sátt Íslands­banka sást þannig hvernig maður gekk undir manns hönd við að redda kunn­ingjum sínum um stöðu fag­fjár­festa til að geta tekið þátt í útboð­inu. Þannig hófust tölvu­póstar meðal ann­ars á orð­unum „Sælir strákar, gaman að hitta ykkur í dag,“ og í fram­hald­inu var við­tak­endum leið­beint sér­stak­lega um það hvernig þeir ættu að bera sig að við að verða fag­fjár­festar.

Getur verið vandamál

Spurður hvort hann sé því sam­mála að innan fjár­mála­geirans á Íslandi grass­eri ómenn­ing í þessum efnum og hvort þarft sé að taka á því, svarar Jón Guðni því til að slíkur kúltúr sé vænt­an­lega til staðar víðar. „Ísland er nátt­úr­lega lítið land þar sem allir þekkja alla, þannig að slíkur kúltúr held ég að sé nú á ýmsum stöðum. Klárlega er hann til staðar að ein­hverju marki innan fjár­mála­kerf­is­ins líka og það held ég að sé einmitt hluti af þess­ari áhættu­menn­ingu sem er vert að skoða, hvort það sé eitt­hvað sem hafi áhrif þar.“

Hvernig sérðu þá fyrir þér að verði hægt að girða fyrir frænd­hygli og kunn­ingjakúltúr í fjár­mála­kerf­inu?

„Það er stór spurn­ing. Ég held að ég geti nú bara svarað fyrir sjálfan mig og Íslands­banka. Það sem við viljum gera til að styrkja okkar áhættu­menn­ingu er að fara í þessi úrbóta­verk­efni sem við erum með í gangi og erum með erlenda ráð­gjafa til að hjálpa okkur í því. Þannig að við getum heyrt hvernig best er farið með þessa þætti þar, það eru nátt­úr­lega hins vegar stærri lönd og öðru­vísi umhverfi. Það er það fyrsta. Svo er það sem er kallað tónn­inn að ofan, það er mjög mik­il­vægt að hann sé skýr hvað þetta varðar.“

Þú þekkir þetta sem sagt og þú telur þörf á að breyta því?

„Það má segja að ég hef alveg heyrt af svona sam­tölum og þetta sé eða geti verið vanda­mál. Við viljum við­hafa eins mikla fag­mennsku og mögu­legt er og vinna að því.“

Þannig að það verður sett stopp á blauta hádeg­is­verði? Eru þeir stað­reynd í fjár­mála­kerf­inu?

„Ég nátt­úr­lega heyri eitt­hvað af því en svo sem þekki það ekki mikið og hef held ég aldrei farið í slíkan sjálfur.“

Þetta er þér sem sagt ekki full­kom­lega fram­andi þegar ég nefni það, þú hefur heyrt af svo­leiðis við­skipta­sam­böndum og sam­tölum sem fara fram undir þeim kring­um­stæðum að menn eru að borða saman og hafa vín um hönd?

„Ég held að það þekk­ist í öllum geirum atvinnu­lífs­ins, bæði hér­lendis og erlendis.“

En þú ert ekki spenntur fyrir því?

„Ég per­sónu­lega, nei, er ekk­ert gríð­ar­lega mikið í því.“