Spilakort mögulega tekin upp til að draga úr áhættu á peningaþvætti

Dóms­mála­ráðu­neytið hyggst draga úr áhættu á pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka með breyt­ingu á lögum um söfn­un­ar­kassa og lögum um Happ­drætti Háskóla Íslands. Helstu breyt­ing­arnar sem fyr­ir­hug­aðar eru snúa að því að ákvæði verði sett í lögin sem um ræðir sem gera kröfu til auð­kennis, „mögu­lega með spila­korti“.

Áhrif og mark­mið fyr­ir­hug­aðrar laga­breyt­ingar eru víð­tæk. „Markmið með inn­leið­ingu spila­korta er einkum að stuðla að heil­brigð­ari leikja­mark­aði og ábyrgri spilun, sporna við spila­vanda og verj­ast pen­inga­þvætti.“

Í áformum að laga­breyt­ing­unni segir að í áhættu­mati Rík­is­lög­reglu­stjóra (RLS) fyrir árið 2019 hafi komið fram að veru­leg hætta væri á því að spila­kassar gætu verið not­aðar til að þvætta fé og að sama áhættu­flokkun hafi verið til staðar í mati RLS árið 2021. Verði ekk­ert aðhafst munu lögin sem undir eru ekki vera „í sam­ræmi við alþjóð­legar skuld­bind­ingar Íslands og hætta á pen­inga­þvætti væri til staðar á þeim sviðum sem lögin taka til“.

Úrbætur á peningaþvættisvörnum staðið yfir frá 2018

Ísland hefur frá árinu 1991 skuld­bundið sig til að sam­ræma lög­gjöf sína til­mælum alþjóð­lega fjár­mála­að­gerða­hóps­ins Financial Action Task Force (FATF). Í apríl árið 2018 var skýrsla um úttekt FATF á vörnum Íslands gegn pen­inga­þvætti, fjár­mögnun hryðju­verka og fjár­mögnun ger­eyð­ing­ar­vopna birt. Í henni kom fram að tals­verðir veik­leikar væru á íslenskri lög­gjöf og fram­kvæmd hennar. Síðan þá hefur verið unnið að úrbótum, „sem meðal ann­ars birt­ast í þeim viða­miklu breyt­ingum sem gerðar hafa verið á íslenskum lögum og reglum hvað þetta varðar,“ segir í áformunum.

Eins og sakir standa upp­fylla hvorki lög um söfn­un­ar­kassa né lög um Happ­drætti Háskóla Íslands kröfur um full­nægj­andi varnir gegn pen­inga­þvætti. Samkvæmt áður­nefndu áhættu­mati RLS er áhætta af pen­inga­þvætti í gegnum spila­kassa talin vera mikil. 

„Helstu áhættu­þætt­irnir eru umfang áhættu, bæði hvað varðar fjölda spila­kassa og veltu, notkun reiðu­fjár, sá mögu­leiki að hægt sé að hlaða inn reiðufé og prenta í kjöl­farið út vinn­ings­miða án þess að spila eða spila fáa leiki, aðgengi spila­staða og ann­arra til kaupa á vinn­ingsmiðum og nafn­leysi spil­ara. Þessi atriði þarf öll að taka til skoð­unar við breyt­ingar á lög­unum.“

Líkt og segir í þess­ari til­vitnun sem fengin er úr áformunum eins og þau eru birt á Sam­ráðs­gátt stjórn­valda þá geta nafn­lausir spil­arar hlaðið tugum þús­unda króna í spila­kass­ana í einu og í stað þess að spila fyrir allt féð, þá prenta spil­ar­arnir ein­fald­lega út vinn­ings­miða sem síðan er hægt að inn­leysa og þannig verður til lög­mæt slóð fjár­muna.

Mun ekki síst gagnast spilurum

Í mati á áhrifum laga­setn­ing­ar­innar kemur fram að laga­breyt­ing­arnar gætu haft áhrif á afkomu Íslands­spila og Happ­drættis Háskóla Íslands en óljóst sé hversu mikil áhrifin kunni að vera. Ekki er gert ráð fyrir að breyt­ing­arnar muni koma til með að hafa áhrif á afkomu rík­is­sjóðs eða sveit­ar­fé­laga.

Ljóst er að fyr­ir­hug­aðar laga­breyt­ingar muni stuðla að vernd þeirra sem stunda spila­kass­ana. „Með upp­töku spila­korta verður vernd þeirra sem stunda spila­mennsku hjá Íslands­spilum og HHÍ aukin. Verði fyr­ir­hugað frum­varp óbreytt að lögum mun það styrkja stöðu allra kynja, en þá sér­stak­lega karla þar sem þeir eru í meiri­hluta þeirra sem stunda spila­mennsku hjá fram­an­greindum aðilum,“ segir í áformunum.

Staðið til að leggja fram sambærilegt frumvarp áður

Líkt og Heim­ildin hefur fjallað um þá stóð til á haust­þingi 2022 að leggja fram laga­frum­varp sem myndi fela í sér inn­leið­ingu spila­korta. Það var í sam­ræmi við aðgerða­á­ætlun stjórn­valda gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka. Þá var inn­leið­ing slíkra spila­korta sögð vera í for­gangi vegna „mik­illar áhættu“. Samkvæmt fyrri aðgerða­á­ætlun átti að leggja frum­varpið fram haustið 2020. Nú stendur enn á ný til að leggja slíkt frum­varp fram.