Þessi grein birtist fyrir meira en ári.

Afsökunarbeiðni Samherja var lokaverkefni listamannsins Odee's

Af­sök­un­ar­beiðni og vef­síða sem send var út í nafni Sam­herja í síð­ustu viku eru hluti af lista­verki Odee's, Odds Ey­steins Frið­riks­son­ar. Orð­in „We‘re Sorry“ prýða nú vegg Lista­safns Reykja­vík­ur með stór­um stöf­um. „Sem lista­mað­ur og Ís­lend­ing­ur bið ég Namib­íu af­sök­un­ar fyr­ir hönd ís­lensku þjóð­ar­inn­ar,“ seg­ir lista­mað­ur­inn.

Afsökunarbeiðni Samherja var lokaverkefni listamannsins Odee's
Afsökunarbeiðni Afsökunarbeiðnin sem sett var fram í nafni Samherja var hluti af listaverki listamannsins Odee's. Mynd: Odee

„Það á bara að taka lyklana að Samherja og afhenda þá Namibíumönnum á núll einni, það á bara að gefa þeim þetta fyrirtæki.“ Þetta segir listamaðurinn Odee, Oddur Eysteinn Friðriksson, en afsökunarbeiðni til Namibíu sem send var í nafni Samherja á helstu fjölmiðla heims í síðustu viku, sem og vefsíða í nafni fyrirtækisins, þar sem sömuleiðis er beðist afsökunar á framgöngu Samherja, er hluti af listaverki hans. „Þetta er afsökunarbeiðni sem Namibíumenn eiga skilið,“ segir listamaðurinn í viðtali við Heimildina.

Odee sendi í morgun frá sér fréttatilkynningu þar sem hann greinir frá því að verkið „We‘re Sorry“ sé hugmynda- og gjörningalistaverk þar sem listformið menningarbrenglun er notað. Í tilkynningunni segir að verkið sé ekki eingöngu listræn tjáning, „það táknar djúpstæða iðrun sem Namibíumenn eiga réttilega skilið frá Íslandi í kjölfar ömurlegra gjörða Samherja í Namibíu. Sem listamaður og Íslendingur bið ég Namibíu afsökunar fyrir hönd íslensku þjóðarinnar. Við stöndum saman að fordæmingu okkar á arðráni því sem hefur orðið uppvíst. Þessi skammarlegi kafli hefur skilið eftir ljótan blett á sögu þjóðar okkar, jafngildan nýlendendustefnu einkaaðila gegn fullvalda þjóð. Reiði og skömm enduróma vegna þess um allt samfélagið.“

Listaverkið samanstendur sem fyrr segir af vefsíðu, fréttatilkynningunni sem send var út, og af stórri veggmynd sem máluð er á vegg Listasafns Reykjavíkur, auk afsökunarbeiðninnar. Verkið er útskriftarverk Odee‘s úr BA-námi við Listaháskóla Íslands og er hluti af útskriftarsýningunni Rafall // Dynamo sem opnar á morgun, uppstigningardag 18. maí og stendur til 29. maí.

Varð gríðarlega reiður

Spurður hvað hafi vakað fyrir honum þegar hann hóf að vinna verkið segir Odee að hann hafi, eins og allir Íslendingar, séð umfjöllunina um framferði Samherja í Namibíu. „Ég varð gríðarlega reiður fyrir hönd Íslendinga. Það er skammarlegt hvernig við höfum komið fram við namibísku þjóðina, arðrænt hana. Við höfum sem þjóð hleypt þessum Samherjamönnum inn í þetta land til að stela auðlindum þess, rífa allt frá þessu fólki, sem ekkert á. Ég er ekki með nákvæmar tölur á reiðum höndum en ég held að það séu hátt í 300 þúsund manns í Namibíu sem eru HIV smitaðir og þurfa auðvitað læknisaðstoð. Hvort það eru ekki 40 prósent þjóðarinnar sem búa í kofum, á meðan að við Íslendingar erum að rúlla upp einhverjum milljörðum og flytja úr landi. Það var yfirlýst markmið Samherja, samkvæmt gögnum og umfjöllunum, að verða sér úti um eins mikla peninga og hægt er og koma þeim síðan úr landi, til að borga sem minnstan skatt af því. Þetta eru allt opinberar upplýsingar og ég byggi afsökunarbeiðnina sem ég skapa á þeirri fréttaumfjöllun sem hefur verið um málið. Ég biðst afsökunar á því sem er opinbert fyrir öllum.“

„Við höfum sem þjóð hleypt þessum Samherjamönnum inn í þetta land til að stela auðlindum þess, rífa allt frá þessu fólki, sem ekkert á“
Samstarf listamannaOdee fékk listamanninn Juan Pictures Art til að mála veggmyndina í verkinu.

Odee segir að hann hafi séð tækifæri til að koma þessu sjónarmiði á framfæri með listsköpun, að biðja namibísku þjóðina afsökunar. „Mér hefur fundist vanta einhvern stuðning frá íslensku þjóðinni, af því ég veit að hún stendur með Namibíumönnum. Það er kannski erfitt fyrir Íslendinga hins vegar að sýna það, Samherji hefur gríðarleg völd hér á landi og það er ekkert hver sem er sem þorir að segja eitthvað gegn fyrirtækinu. Mér finnst ég vera að tala fyrir hönd Íslendinga. Ég veit hvernig þjóðfélagsumræðan er. Ég veit að fólki blöskraði.

Hafa rústað orðspori Íslands

Odee segir óboðlegt að Samherji og forsvarsmenn fyrirtækisins komist upp með framgöngu sína gagnvart namibísku þjóðinni. „Það á bara að taka lyklana að Samherja og afhenda Namibíumönnum á núll einni, það á bara að gefa þeim þetta fyrirtæki. Ég treysti þeim, þeir hafa ekki arðrænt okkur. Þetta eru þeirra auðlindir, þeirra auðlindir borguðu fyrir Fiskidaginn mikla á Dalvík mörg ár í röð. Þar sem verið var að gefa tugþúsundum manns frítt að borða á meðan að Namibíumenn svelta. Þetta er svo mikil hneisa.“

„Þetta eru þeirra auðlindir, þeirra auðlindir borguðu fyrir Fiskidaginn mikla á Dalvík mörg ár í röð“

Íslenska ríkið hefur ekki tekið ábyrgð á gjörðum Samherja í Namibíu að mati Odee‘s, þrátt fyrir að hann telji að það sé það sem fólkið í landinu vilji að sé gert. „Engan veginn. Við höfum engan veginn sýnt neinn stuðning eða neinn vilja til að gera nokkurn skapaðan hlut. Þessir menn valsa bara um hér á landi og við neitum að senda þá til Namibíu í yfirheyrslur eða fyrir dóm. Helst myndi ég vilja taka af þeim ríkisborgararéttinn og senda þá til Namibíu og standa reikningsskil gjörða sinna þar. Í rauninni. Ef þeir hafa ekki gert neitt saknæmt ættu þeir ekki að hræðast það.

Listaverkið er „fuck you“ Samherji og fyrirgefðu Namibía. Þetta eru örfáir siðblindir einstaklingar sem að fara þarna inn og rústa mannorði Íslands á alþjóðavísu, til margra áratuga. Þetta er ótrúlegur blettur á sögu Íslands, við höfum verið sjálfstæð þjóð í undir hundrað ár og samt högum við okkur svona. Hegðun Samherja er bara ný nýlendustefna.“

Er ekki hræddur við afl Samherja

Undir fréttatilkynninguna sem Odee sendi út í nafni Samherja skrifaði Friðrika Eysteinsdóttir, sem titluð var fjölmiðlafulltrúi Samherja. Friðrika er hins vegar eins og gefur að skilja ekki til. „Þetta er kvenkyns útgáfa af nafni pabba míns heitins, hann hét Friðrik Eysteinsson. Hann lést fyrir aldur fram, úr krabbameini. Hann var markaðsfræðingur og kenndi markaðsfræði í yfir þrjátíu ár. Hann var markaðsstjóri hjá Sláturfélaginu og Vífilfelli, hann kenndi mér allt sem ég kann í markaðsfræðum, skandal og húmor og að vera klár. Friðrika Eysteinsdóttir er virðingarvottur til pabba, hann er einhvers staðar skellihlæjandi að þessu núna,“ segir Odee.

Fram til þessa hefur Odee að eigin sögn ekki verið pólitískur í verkum sínum og sjálfur hafi hann ekki tekið pólitíska afstöðu opinberlega. „Ég er alveg tilbúinn að taka þennan málstað hins vegar og ég hef tekið málstað tjáningarfrelsisins áður. Tjáningarfrelsi er eins og vöðvi, ef maður hnyklar ekki vöðvann visnar hann bara og deyr. Maður þarf alltaf að þenja mörk tjáningarfrelsisins, annars verður það tekið af okkur.“

-Ertu hræddur við viðbrögð frá stórfyrirtækinu Samherja, sem hefur mikið afl og hefur sýnt að það er tilbúið til að beita því?

„Nei. Ég hef engar áhyggjur af framvindu gjörningsins, það kemur sem kemur.“

Kjósa
44
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (1)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • Ásgeir Överby skrifaði
    "I´m sorry" mér þýkir leitt; hefur ekki sömu merkingu og I apologize; ég biðst afsökunar.
    0
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Þurftu að kalla fólk niður af fjalli til að færa bílana
4
Fréttir

Þurftu að kalla fólk nið­ur af fjalli til að færa bíl­ana

Daní­el Freyr Jóns­son, svæð­is­sér­fræð­ing­ur í nátt­úru­vernd­art­eymi, seg­ir stans­laus­ar tepp­ur hafa ver­ið á bíla­stæð­um við Land­manna­laug­ar áð­ur en far­ið var að inn­heimta bíla­stæða­gjöld á álags­tím­um í sum­ar. Kalla hafi þurft bíl­stjóra nið­ur af fjöll­um til að færa bíl­ana til að greiða leið fyr­ir rút­um. Nýja fyr­ir­komu­lag­ið hafi hlot­ið góð við­brögð hjá gest­um.
Einstæðir foreldrar berjast í bökkum
6
Fréttir

Ein­stæð­ir for­eldr­ar berj­ast í bökk­um

Nú­ver­andi efna­hags­ástand hef­ur sett heim­il­is­bók­hald­ið hjá mörg­um lands­mönn­um úr skorð­um. Ástand­ið kem­ur verst nið­ur á þeim sem búa ein­ir og reiða sig á stak­ar mán­að­ar­tekj­ur. Sá tími þeg­ar ein­stak­ling­ar með lág­ar eða með­al­tekj­ur gátu rek­ið heim­ili er löngu lið­inn. Lít­ið má út af bregða hjá stór­um hluta ein­stæðra for­eldra til þess þau þurfi ekki að stofna til skuld­ar.
„Enginn sem tekur við af mér“
7
Viðtal

„Eng­inn sem tek­ur við af mér“

Það er barn­ing­ur fyr­ir marga að vera sjálf­stætt for­eldri á ein­um tekj­um. En hver er stað­an ef for­eldr­ið er al­far­ið eitt með barn­ið? Hvað ef barn­ið glím­ir við sér­tæk­ar grein­ing­ar? Alma Hrönn Hrann­ar­dótt­ir og Diljá Ámunda­dótt­ir Zoëga eru báð­ar ein­ar á vakt­inni, alltaf. Mæð­urn­ar hafa glímt við heilsu­brest vegna álags, með­vit­að­ar um að ef eitt­hvað kem­ur fyr­ir þær er eng­inn sem tek­ur við af þeim.
Risahellir fundinn á tunglinu: Verður hann fyrsti bólstaður okkar?
9
Þekking

Risa­hell­ir fund­inn á tungl­inu: Verð­ur hann fyrsti ból­stað­ur okk­ar?

Það var til marks um stórt skref í þró­un­ar­sögu manns­ins þeg­ar fyrstu hóp­ar manna hættu að leita sér næt­urstað­ar á víða­vangi held­ur sett­ust að í hell­um. Og nú kann það brátt að marka næsta skref á þró­un­ar­ferli manns­ins að setj­ast að á öðr­um hnetti en okk­ar heimaplán­etu og þá ein­mitt í helli — á tungl­inu. Langt er síð­an vís­inda­menn átt­uðu...

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Greiddu 17 milljónir fyrir skýrslu um stöðu drengja
1
Fréttir

Greiddu 17 millj­ón­ir fyr­ir skýrslu um stöðu drengja

Skýrsla um stöðu drengja í skóla­kerf­inu sem unn­in var að beiðni mennta- og barna­mála­ráð­herra og há­skóla-, iðn­að­ar- og ný­sköp­un­ar­ráð­herra kostaði sam­an­lagt um 13,7 millj­ón­ir króna auk virð­is­auka­skatts og hljóð­ar heild­ar­upp­hæð­in því upp á rúm­ar 17 millj­ón­ir. Tryggvi Hjalta­son, grein­andi hjá CCP, er eini höf­und­ur skýrsl­unn­ar. Í sam­tali við Heim­ild­ina seg­ist hann hafa unn­ið að skýrsl­unni sam­hliða öðr­um störf­um en vinn­an tók um eitt og hálft ár.
„Það er ekkert eftir“
2
GreiningMillistétt í molum

„Það er ekk­ert eft­ir“

Þrátt fyr­ir að um helm­ing­ur hjóna­banda endi með skiln­aði virð­ist kerf­ið ekki miða við for­eldra sem vana­lega eru kall­að­ir ein­stæð­ir – en eru í þess­ari grein kall­að­ir sjálf­stæð­ir. Heim­ild­in fékk á þriðja tug þátt­tak­enda til að svara spurn­ing­um um lífs­kjör sín. Svör­in sem bár­ust kall­ast vel á við lífs­kjarak­ann­an­ir sem fram­kvæmd­ar hafa ver­ið að und­an­förnu.
Meðallaun segja ekki allt varðandi kjör fólks í landinu
3
GreiningMillistétt í molum

Með­al­laun segja ekki allt varð­andi kjör fólks í land­inu

Reglu­lega er töl­um um með­al­laun Ís­lend­inga fleygt fram í um­ræð­unni og þau gjarn­an sögð vera óvenju­há í sam­an­burði við önn­ur lönd. Í fyrra voru heild­ar­laun full­vinn­andi fólks að með­al­tali 935.000 þús­und krón­ur á mán­uði. Hins veg­ar fær flest starf­andi fólk mán­að­ar­laun sem eru lægri en þetta með­al­tal. Að ýmsu þarf að gæta þeg­ar með­al­tal­ið er rætt því hlut­fall­ið seg­ir ekki alla sög­una.

Mest lesið í mánuðinum

Þau sem hafa hagnast ævintýralega á Þorpinu
1
FréttirHúsnæðismál

Þau sem hafa hagn­ast æv­in­týra­lega á Þorp­inu

Ár­ið 2021 keypti hóp­ur fjár­festa í gegn­um eign­ar­halds­fé­lag­ið Þorp­ið 6 ehf. lóð­ir og bygg­ing­ar­rétt­indi á Ár­túns­höfða í Reykja­vík fyr­ir 7,4 millj­arða króna. Fyrr á þessu ári voru lóða­rétt­ind­in seld fyr­ir ell­efu millj­arða króna án þess að nokk­uð hafi ver­ið byggt á svæð­inu. Við­skipt­in sýna vel hvernig fjár­fest­ar geta hagn­ast æv­in­týra­lega með því að kaupa og selja lóð­ir og bygg­ing­ar­rétt­indi á til­tölu­lega skömm­um tíma.
Hulduheildsali flytur inn hundruð tonna af kjöti
3
RannsóknSamkeppnisundanþága í Landbúnaði

Huldu­heild­sali flyt­ur inn hundruð tonna af kjöti

Ris­ar á ís­lensk­um kjöt­mark­aði, sem fengu í vor um­deild­ar und­an­þág­ur frá sam­keppn­is­lög­um til þess að verj­ast sam­keppni að ut­an, verða á þessu ári um­fangs­mest­ir í kjöt­inn­flutn­ingi og því keppi­naut­ar sjálfs sín. „Von­brigði,“ seg­ir formað­ur at­vinnu­vega­nefnd­ar. Um­fangs­mik­il heild­sala á hundruð­um tonna af inn­fluttu kjöti virð­ist fyrst og síð­ast leiktjald fyr­ir öfl­ug­asta hags­muna­afl­ið gegn inn­flutn­ingi land­bún­að­ar­vara.
„Ég var bara niðurlægð“
4
Viðtal

„Ég var bara nið­ur­lægð“

Séra Agnes M. Sig­urð­ar­dótt­ir, bisk­up Ís­lands, vill skila skömm­inni til kirkju­þings þar sem hún upp­lifði nið­ur­læg­ingu eft­ir að óvissa varð uppi um lög­mæti embætt­is­gjörða henn­ar. Hún seg­ir að kirkju­þing hafi átt að greiða úr mál­inu og eyða óvissu um stöðu henn­ar. Agnes tel­ur að karl­kyns bisk­up hefði aldrei þurft að þola slíka fram­komu af hálfu kirkju­þings en hún er fyrsta kon­an sem er kjör­in bisk­up.
Running Tide og ráðherrarnir - Koma af fjöllum um eftirlitsleysið
7
FréttirRunning Tide

Runn­ing Tide og ráð­herr­arn­ir - Koma af fjöll­um um eft­ir­lits­leys­ið

Blaða­menn Heim­ild­ar­inn­ar tóku við­töl við þrjá ráð­herra um að­komu þeirra að því að Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til starf­semi á Ís­landi. Um­hverf­is­ráð­herra sagði ein­ung­is hafa haft full­yrð­ing­ar for­svars­manna fyr­ir­tæk­is­ins fyr­ir því að starf­sem­in væri „stærsta ein­staka kol­efn­is­föng­un­ar­verk­efni í heimi“. Ut­an­rík­is­ráð­herra seg­ist ekki geta svar­að því hvort hún hafi skap­að for­dæmi sem leyfi nú að af­gangstimbri verði hent í sjó­inn í stór­um stíl.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár