Í árs­skýrslum með­ferð­ar­heim­il­is­ins sem rekið var í Varp­holti og síðar Lauga­landi í Eyja­firði er lögð mikil áhersla á að létt and­rúms­loft hafi ríkt á heim­il­inu, stúlkur sem þar voru vistaðar hafi verið ánægðar og glaðar með dvöl­ina og með­ferðin hafi almennt skilað miklum árangri. Þær lýs­ingar er alls ekki í takti við upp­lifun fjölda kvenna sem hafa lýst, meðal ann­ars opin­ber­lega í Stund­inni, því að þær hafi mátt sæta ofríki og and­legu og lík­am­legu ofbeldi á meðan þær voru vistaðar á með­ferð­ar­heim­il­inu.

Stundin óskaði eftir að fá afhentar árs­skýrslur með­ferð­ar­heim­il­is­ins á ára­bil­inu 1997 til 2007 og hefur fengið þær sem fund­ust í hendur. Árs­skýrslum fyrir árin 2004 og 2007 virð­ist ekki hafa verið skilað. Í það minnsta finn­ast þær ekki hjá Barna­vernd­ar­stofu sem hefur ekki skýr­ingu á reiðum höndum á því hvers vegna svo sé.

Talað um góðan anda en stúlkurnar lýsa andlegu ofbeldi sem daglegu brauði

Í árs­skýrsl­unum er starf heim­il­is­ins yfir hvert ár rakið en þær eru und­ir­rit­aðar af Ingjaldi Arn­þórs­syni, for­stöðu­manni með­ferð­ar­heim­l­is­ins á þessum tíma, og Áslaugu Brynjars­dóttur eig­in­konu hans, utan sú síð­asta sem er aðeins und­ir­rituð af Ingjaldi. Almennt er yfir­bragð skýrsln­anna mjög jákvætt og hvergi minnst á atvik eða ofbeldi,  sem konur sem voru vistaðar á heim­il­inu hafa að und­an­förnu lýst. „Góður vinnu­andi hefur hefur verið í hús­inu á árinu 2003, þrátt fyrir nokkur strok og ýmis vanda­mál hefur þessi góði vinnu­andi haldið sér allt árið og gert alla vinnu mikið mun skemmti­legri og létt­ari,“ segir þannig í árs­skýrslu fyrir árið 2003.

Sjö konur hafa þegar stigið fram í Stund­inni og lýst því að þau hjón, einkum þó Ingj­aldur, hafi beitt þær harð­ræði og ofbeldi á meðan að þær dvöldu á með­ferð­ar­heim­il­inu.

Meðal þeirra er Alex­andra Magn­ús­dóttir, sem ekki kom fram undir nafni í síð­asta tölu­blaði Stund­ar­innar, en er nú til­búin til að stíga fram. Alex­andra var vistuð á Lauga­landi árið 2003, hið sama ár og góður vinnu­andi átti að hafa haldið sér allt árið og gert alla vinnu skemmti­lega og létta. Alex­andra, sem þá var þrettán ára gömul, lýsir því að and­legt ofbeldi hafi verið dag­legt brauð og ger­end­urnir hafi verið þau Ingj­aldur og Áslaug. Alex­andra lýsti því einnig í sama við­tali að Ingj­aldur hefði ráð­ist harka­lega á hana. Tilefnið var lítið, sak­laus sms-skila­boð sem hún hafði sent strák. Ingj­aldur hellti sér yfir Alexöndru á fundi, fyrir framan allar stúlk­urnar. „Ég fór að hlæja og bað hann að slaka á, þetta væri ekki alvar­legt mál og þá tryllt­ist hann. Hann tók mig háls­taki og hélt fast. Mér fannst eins og það væri að líða yfir mig. Svo sleppti hann og ég sett­ist í sófann í algjöru sjokki. 

Ein stelpan sem var á fund­inum piss­aði í sig af hræðslu. Allar stelp­urnar horfðu niður, litu ekki á mig. Allar hræddar.“

Tiltekið er í fyrstu árs­skýrsl­unum að bata­starf innan heim­ils­ins byggi á spora­kerfi AA sam­tak­anna. Í árs­skýrslu fyrir árið 1998 er einnig nefnt, undir liðnum bata­starf, að einu sinni í viku taki börnin sem vistuð eru á með­ferð­ar­heim­il­inu þátt í ung­linga­starfi Hvíta­sunnu­kirkj­unnar. „Starfið innan trú­fé­lags­ins virð­ist vera sér­stak­lega sið­ferð­is­styrkj­andi og styður með­ferð­ina á frá­bæran máta,“ segir í skýrsl­unni. Konur sem Stundin hefur rætt við hafa lýst mjög blendum til­finn­ingum til þessa starfs, ann­ars vegar á þann veg að þær hafi verið fegnar hverju tæki­færi til að kom­ast út af heim­il­inu, en hins vegar hafi þeim þótt verið að troða upp á þær guðs­trú sem þær hafi ekki haft neinn áhuga á. Í skýrsl­unni segir einnig um starfið í Hvíta­sunnu­kirkj­unni að það hafi leitt til „ótrú­legra sið­ferð­is­breyt­inga“ á börn­unum „eða eins og ein stúlkan sagði „það er engin leið að ljúga að ykkur þegar maður er að koma af bæna­stund“.“

Árið eftir, í árs­skýrslu árs­ins 1999, kemur fram að stúlk­unum sem vistaðar voru í Varp­holti hafi verið algjör­lega í sjálfs­vald sett að sækja ung­linga­starf Hvíta­sunnu­kirkj­unnar. Það rímar illa við lýs­ingar þeirra kvenna sem Stundin hefur rætt við sem hafa sagt að þær hafi ekki haft neitt val um annað en að taka þátt í trú­ar­starf­inu.

Fyrst talað um árekstra árið 2000

Í árs­skýrslu árs­ins 2000 er fjallað um flutn­inga með­ferð­ar­heim­il­is­ins frá Varp­holti að Lauga­landi það haust. Er þar nefnt að vegna flutn­ing­anna hafi verið mikið álag á starfs­fólk og ung­ling­ana sem voru í með­ferð. „Má hik­laust telja að eitt­hvað af þeim árekstrum sem urðu á milli starfs­fólks og ung­linga megi rekja til ofþreytu,“ segir í skýrsl­unni og er þar í fyrsta skipti minnst á árekstra á heim­il­inu.

Þá er jafn­framt nefnt í sömu skýrslu í fyrsta skipti að stúlkur hafi strokið af heiml­inu, alls þrjár tals­ins. Er meðal ann­ars nefnt að margar stúlkur hafi verið inn­skrif­aðar á svip­uðum tíma „sem orsak­aði mikla [svo] und­ir­ferli og strok sem að öðrum kosti hefði verið hægt að kom­ast hjá.“ Í seinni árs­skýrslum er einnig fjallað um strok, sem áttu sér stað á hverju ári, utan að árið 2006 er ekki fjallað sér­stak­lega um slíkt. Er í öllum til­vikum fjallað um strok á þann hátt að um sé að ræða hluta af því ferli að sætta sig við vist­un­ina á með­ferð­ar­heim­il­inu. Konurnar sem Stundin hefur rætt við hafa hins vegar sumar hverjar lýst því að þær hafi með því að gera stroktil­raunir verið að flýja ofríki og ofbeldi það sem þær segja að hafi verið við­var­andi á heim­il­inu.

Dagný Rut Magn­ús­dóttir lýsti því í við­tali í síð­asta tölu­blaði Stund­ar­innar að hún hefði reynt strok. For­eldrar hennar hefðu komið á Lauga­land og átt fund með Ingjaldi. „Um leið og þau voru farin tromp­að­ist hann og það urðu átök okkar á milli. Þetta voru mikil átök. Hann hélt mér niðri en ég náði að slíta mig lausa en hann náði mér aftur og dró mig að stig­anum og henti mér niður. Ég lenti með höf­uðið á vegg og vank­að­ist. Hann hélt áfram að öskra á mig, sagði að þetta væri mér að kenna og dró mig inn í her­bergi og skellti hurð­inni á eftir sér.“

Þá er einnig nefnt að sex stúlkur hafi verið útskrif­aðar á árinu 2000. Af þeim hafi fimm farið í fóst­ur­vistun til eins árs á Akureyri. Ástæður þess eru sagðar ýmsar og ólíkar en voru þó einnig sagðar allar snú­ast um erf­ið­leika for­eldra við að fá ung­ling­ana til að hlýða og fara eftir reglum. Konurnar sem stigið hafa fram í Stund­inni hafa meðal ann­ars sagt að þær vilji fá skýr­ingar á því hvernig hafi staðið á því að þær hafi verið sendar í fóstur að aflok­inni með­ferð en ekki verið sendar heim til for­eldra sinna. Brynja Skúla­dóttir, ein kvenn­ana, segir við Stundina að hún muni fara fram á svör við þessu á fundi með Heiðu Björg Pálma­dóttur, for­stjóra Barna­vernd­ar­stofu, sem fór fram í dag.

Lýsa ítrekuðum læknisheimsóknum til kvensjúkdómalæknis

Í árs­skýrslu fyrir árið 2001 er í fyrsta skipti fjallað um lækn­is­þjón­ustu sem stúlk­urnar njóta. Þar er meðal ann­ars nefnt að nær allar stúlk­urnar hafi þurft að hitta heim­il­is­lækni og kven­sjúk­dóma­lækni. Konur sem vistaðar voru á Lauga­landi og Stundin hefur rætt við hafa margar lýst því að þær hafi ítrekað verið sendar til kven­sjúk­dóma­læknis án þess að hafa óskað þess og án þess að fá neinar skýr­ingar á því af hverju þörf hafi verið talin á því. „Við vorum líka sendar í skoðun til kven­sjúk­dóma­læknis til að úti­loka að við værum þung­aðar eða með kyn­sjúk­dóm,“ sagði Gígja Skúla­dóttir í við­tali í síð­asta tölu­blaði Stund­ar­innar.  

Í skýrsl­unni fyrir árið 2000 er einnig greint frá því að frá árinu 1999 hafi ein­göngu stúlkur verið vistaðar á með­ferð­ar­heim­il­inu, með einni und­an­tekn­ingu, og hafi það breytt með­ferð­ar­bragnum. Ein­beit­ing og þátt­taka í með­ferð­ar­starfi sé betri „og und­ir­ferli og lygar verða minni.“ Þessi lýs­ing er síðan end­ur­tekin með sömu orðum í öllum síð­ari skýrslum.

Tiltekið er að í árs­byrjun 20001 hafi verið tekið í notkun fjög­urra þrepa kerfi í með­ferð­inni og látið af því að það sé mikil fram­för. Stundin hefur áður greint frá því að í því þrepa­kerfi fólst meðal ann­ars að allar stúlk­urnar sem komu í vistun á Lauga­landi byrj­uðu á 1. þrepi og meg­in­reglur á því þrepi voru að þær fengu ekki afhent dót sitt eða fatnað fyrr en þær voru komnar upp á næsta þrep. Þær fengu ekki að nota snyrti­vörur, þær fengu ekki vasa­pen­inga, tóku ekki þátt í dag­skrá og var aðeins heim­ilt að dvelja á efri hæð með­ferð­ar­heim­il­is­ins. Þær máttu þá aðeins taka við einu sím­tali á viku frá for­eldrum, sem starfs­maður hlust­aði á. Konurnar sem Stundin hefur rætt við hafa allar lýst umræddu þrepa­kerfi sem nið­ur­brjót­andi, til­vilj­un­ar­kennt hafi verið hvað þurfti til að hægt væri að kom­ast upp um þrep og því hafi óspart verið hótað að þær yrðu færðar niður um þrep létu þær ekki í einu og öllu að vilja Ingj­aldar.