„Banvænt aðgerðaleysi“ geti reynst „glæpur gegn mannkyninu“

Mann­rétt­inda­stjóri Sam­ein­uðu þjóð­anna harmar „rýran árangur“ lofts­lags­ráð­stefn­unnar COP30 og var­aði við því að „ban­vænt aðgerða­leysi“ leið­toga gæti einn dag­inn talist glæpur gegn mann­kyni.

Þjóðir inn­sigl­uðu hóf­legt sam­komu­lag á lofts­lags­ráð­stefnu SÞ í Amasón-frum­skóg­inum í Brasilíu á laug­ar­dag þar sem mörg lönd sættu sig við veik­ari skil­mála um að hætta notkun jarð­efna­elds­neytis til að við­halda ein­ingu.

Í sam­komu­lag­inu er skorað á lönd að „hraða“ aðgerðum sínum í lofts­lags­málum af fúsum og frjálsum vilja, en aðeins með óbeinu sam­þykki um að hætta notkun jarð­efna­elds­neytis.

Í ávarpi á vett­vangi SÞ um við­skipti og mann­rétt­indi í Genf var­aði mann­rétt­inda­stjór­inn Volker Turk við því að „rýr árangur COP30 í Belém“ sýndi fram á hvernig „valda­ó­jafn­vægi gagn­vart fyr­ir­tækjum ... birt­ist í neyð­ar­á­standi í lofts­lags­málum“.

„Jarð­efna­elds­neyt­is­iðn­að­ur­inn skilar gríð­ar­legum hagn­aði á meðan hann leggur í rúst sum af fátæk­ustu sam­fé­lögum og löndum heims,“ sagði hann.

„Það þarf að vera við­eig­andi ábyrgð á þessu órétt­læti og öllum öðrum skaða sem teng­ist lofts­lagsóreiðu.“

Turk benti á nýlegan úrskurð Alþjóða­dóm­stóls­ins þar sem kom­ist var að þeirri nið­ur­stöðu að „rík­is­stjórnir þurfi að koma í veg fyrir veru­legan skaða á lofts­lagi okkar, meðal ann­ars með því að setja reglur um fyr­ir­tæki“.

Og Mann­rétt­inda­dóm­stóll Amer­íku­ríkja hefði einnig við­ur­kennt rétt­inn til stöðugs lofts­lags og skorað á lönd að „fram­fylgja áreið­an­leika­könnun fyr­ir­tækja og veita úrræði vegna lofts­lagstengds skaða“, sagði hann.

Mann­rétt­inda­stjóri Sam­ein­uðu þjóð­anna sagði á sam­kom­unni í dag að hann velti því oft fyrir sér „hvernig kom­andi kyn­slóðir muni dæma aðgerðir leið­toga okkar – og ban­vænt aðgerða­leysi þeirra – í lofts­lagskrepp­unni eftir 50, 100 ár“.

„Gæti ófull­nægj­andi við­brögð nútím­ans talist vist­morð eða jafn­vel glæpur gegn mann­kyni?“