I know where the evil lies
Inside of your heart
If youʼre gonna try to make it right
Youʼre surely gonna end up wrong
— Lou Reed
Satt sagt um allt nema nöfn
Ég vildi að ég væri bóndi. Lifði í nánd við skepnur, tæki til hendinni fumlaust þegar þörf væri á. Samlífi við náttúruna er forréttindastaða. Það er engu minni tign í því að gefa hey á garða en að skrifa bækur. Maður getur rambað í harm hvar sem er. Það sem máli skiptir er hvernig maður höndlar harminn.
Sennilega hef ég upplifað fleira en margur bókabéusinn.
Sumu er erfitt að segja frá. Það gæti hreinlega lent fyrir dómstólum. Ekki að ég væri sá ákærði — en hef ég áhuga á að eiga aðkomu að dómsmáli?
Ojæja. Ætli hverjum og einum verði ekki refsað hvort sem er þegar öllu er á botninn hvolft.
Hér í þessu skrifi er engu logið. Ég vil ekki segja neitt annað en það sem er einlægt og satt, að því er mín besta vitund segir.
En ég sé ekki að ég geti notað raunveruleg nöfn þeirra sem við sögu koma. Ég hnika kannski líka til dagsetningum og slíku smálegu
Í dag á ég í mestum samskiptum við Sigga (hann heitir það ekki í alvörunni) af þessum þremur. Ég hitti hann — og þau öll — fyrst árið 2015.
Hann var sérstakur að sjá þegar ég leit hann fyrst almennilega augum. Hann sat við borðstofuborðið á bóndabæ sem ég ætla að kalla Gröf. Tölvan var fyrir framan hann. Siggi var niðursokkinn. Þó leit hann upp og talaði við mig. Myndin er greypt í hugann. Það var svo skýrt í borðstofunni hvað hann var mikill karakter, þótt hann væri feimnislegur.
Hann var sérstakur. En ekki það skrýtnasta við þennan bæ.
Það er ekki víst að ég skilji allt.
Til verka
Tilefnið var á þessa leið: Þetta tiltekna ár var ég óviðbúinn því að þurfa að leita mér að vinnu. Árið áður fékk ég tólf mánuði í listamannalaun, en þetta ár fékk ég tilkynningu um að úthlutunin til mín væri núll mánuðir.
Ég brá á ýmis ráð til að sjá mér og mínum farborða. Eftir á að hyggja var þetta hollt. Ég réð mig sem aðstoðarmann múrara á höfuðbóli í Vatnsdal. Græddi ágætlega á því. Við unnum eins og þjarkar.
Ég man að ég renndi af stað í sendibíl með fremur öldruðum múrara sem var hjartveikur. Í baksýnisspeglinum hékk helgigripur, mynd af Maríu mey sem sveiflaðist til og frá. Annað íkon af Maríu var fest með kennaratyggjói nálægt framrúðunni. Kona múrarans var frá Filippseyjum og kaþólsk.
Þegar við vorum komnir langleiðina, lengst norður í land, hringdi kærasta mín og ég reyndist vera með bíllykilinn í vasanum, þann eina. Hún gat því ekkert ekið. Ég get verið utan við mig. Hún hló að mér. Ég kann því vel. Ég fékk múrarann til að stoppa sendibílinn við vegasjoppu þar sem ég sat fyrir fólki af handahófi á leið suður og bað það um að koma bíllyklinum til skila. Þau samþykktu það og komu lyklinum samviskusamlega á áfangastað.
Fólk er frekar gott í sér og almennilegt.
Erfiði
Eiginlega kann ég betur við líkamlega erfiðisvinnu á borð við múrverk en skrifstofuvinnu. Maður þarf að sjá fyrir sér og mér er ekki illa við að stunda líkamsrækt í leiðinni. Múrverk hentaði mér vel. Tveir Pólverjar, auk mín og gamla múrarans, unnu við endurbætur á höfuðbólinu. Þetta var mikið verk.
Ég sá í fyrstu til þess að alltaf væri nóg til af steypu, sem ég bjó til í hrærivél og fór með til þeirra inn um kjallaradyr í hjólbörum.
Við gistum í nálægum sumarbústað og borðuðum hjá bóndahjónum á næsta bæ. Þau voru skemmtileg og gæðalegt fólk. Á bænum var ræktarlega búið og kallarnir sem unnu með mér við múrverkið voru fínir.
Þegar frá leið sá ég mestmegnis um þá vinnu með slípirokk sem gamli múrarinn hafði unnið en var að gefast upp á. Hún fólst í því að fjarlægja gamalt steypulag af veggjum á efri hæðunum. Hann virtist ekki hafa hjarta í verkið og fékk hóstaköst vegna ryksins. Ég setti upp grímu og einhenti mér í þetta. Mér hefur stundum fundist að það sé ekki alvöru vinna ef hún er ekki líkamlegt erfiði.
Hvað gera bændur þá?
Bóndinn á bænum þar sem við borðuðum gat verið skensinn. Eitt kvöldið kom hann glettnislegur á svip og tilkynnti okkur að kvöldmatnum seinkaði.
Hann sagði að hann hefði skotið hross síðdegis, blóðgað það og hengt upp svo því gæti blætt. Því væri enn að blæða. Þess vegna seinkaði kvöldmatnum.
Hvað gera bændur þá?
Hann var trúverðugur rétt á meðan hann sagði þetta en laumulegt glott kom upp um hann. Hann langaði til að athuga hvort hann gæti gengið svolítið fram af okkur borgarbúunum.
Það tókst ekki. Gamli múrarinn vissi strax hvers kyns var og ég líka og við hlógum. Sögðumst bíða alveg þolinmóðir eftir matnum.
Bóndakonan var þýsk. Þannig er það víða til íslenskra sveita. Allar hestastelpur eru þýskar og mikið er af fólki frá öðrum löndum í ýmsum störfum. Maturinn var sérlega góður og á milli þeirra hjóna gneistaði af húmor og hamingju. Hún var ákveðin og sterk og hann röggsamur og fyndinn.
Í hádegisfréttum meðan við borðuðum hádegismat einn daginn var frétt um mótmæli nokkurra kvenna á Austurvelli. Ég hafði tengt við húmor bóndans og lagði drög að skýringu á því hverju mótmælin sættu. Hann henti skýringuna strax á lofti og ýkti um helming:
„Já, þær vilja ekki sjá þennan helvítis kosningarétt!“ sagði hann.
„Auðvitað ekki,“ svaraði ég. „Kosningarétturinn er bara blekking til að láta þær halda að þær ráði einhverju þegar þær ráða ekki neinu.“
Hann sagði:
„Við viljum ekki sjá þetta djöfuls drasl!“
Hann kímdi. Ég hló.
Bland.is
Auglýsingin var svona:
Vantar harðduglegan starfskraft í sauðburð í vor, helst vanan, á [Gröf]. Mikil og krefjandi vinna en skemmtileg, jafnt við eldamennsku sem og kinda- og lambastúss. Vertíðin hefst af fullum þunga 25. apríl og stendur yfir út maí en ekki er þörf fyrir aðstoð nema fram undir 20. maí.
Ég skrifaði og spurðist fyrir. Sú sem svaraði var Elínóra. Hún gaf mér upp símann sinn og við ræddum saman símleiðis um launamál og aðstæður á bænum. Ég var ráðinn.
Svo hélt ég af stað sem leið lá.
Auðvitað fylgdi ekki auglýsingunni að dvölin ætti einna helst eftir að líkjast því að sitja undir sverði sem hangir á einu hrosshári, bundnu við sverðshjöltun, yfir höfði fólks og getur fallið á hverri stundu og valdið bráðum bana. Eins og raunin varð í grísku goðsögninni um Damókles, smjaðrarann sem þáði að sitja í sæti Díónýsíusar konungs án þess að átta sig á hversu hættuleg sú seta væri. Engin vopn voru nefnd. Ég gat með engu móti ráðið af atvinnuauglýsingu á netsvæði að hárið mjóa sem hélt sverðinu yfir höfðum ætti eftir að slitna og uggvænlegustu hörmungar dynja yfir.
Mig gat ekki órað fyrir hvað ég hafði komið mér út í.
Ég vissi ekki að bærinn líktist meira forn-grískum harmleik en venjulegum íslenskum bóndabæ.
Veistu meira? Láttu okkur vita
Það tókst ekki að sækja formið. Reyndu aftur eftir augnablik.























Athugasemdir