„Það alvar­leg­asta var að halda mönnum nauð­ugum við vinnu á meðan þeir voru veikir,“ segir Arnar Hilm­ars­son, 21 árs skip­verji á Júlíusi Geir­munds­syni, í við­tali við RÚV í kvöld um Covid-smit um borð. Skip­verjum hefur verið meinað af útgerð­inni að tjá sig um málið og þar með ákvörðun útgerð­ar­innar að halda þeim um borð í þrjár vikur á meðan veik­indi geisuðu, með ein­kennum sem líkt­ust helst Covid-19. Nú eru þrettán skip­verjar enn smit­aðir af Covid-19. 22 af 25 skip­verjar smit­uð­ust á tíma­bil­inu af Covid-19, þar af Arnar. 

Arnar sagði frá mál­inu í við­tali þrátt fyrir bann útgerð­ar­innar og þrátt fyrir að skip­verjar hafi ástæðu til að ótt­ast um atvinnu­ör­yggi sitt ef þeir tjá sig. „Tjáning mín á mál­inu er óend­an­lega verð­mæt­ari en starf mitt þarna um borð,“ segir Arnar.

Fyrst þegar grunur lék á Covid-smiti um borð setti skip­stjór­inn sig í sam­band við smit­sjúk­dóma­lækni. Þá voru skip­verjar settir í ein­angrun í klefa sínum, en þar sem þeir deila klefa þurftu aðrir að sofa á milli vakta í setu­stofu. 

Jafnvel eftir að vitað var að Covid-smit væri um borð, voru skip­verjarnir látnir vinna áfram með slæmum afleið­ingum fyrir heilsu þeirra, þar sem upp­gufun og raki fóru illa í sýkt í lungun á þeim. „Andmæli bein­línis gegn skip­stjór­unum á frysti­tog­ara líðst ekki,“ útskýrir Arnar.

Erfiðast að sjá harðasta manninn óvinnufæran

Arnar lýsir því í við­tal­inu að hann hafi fengið svima, haus­verk, háls­bólgu og hósta, en þekkt er að Covid-ein­kenni verða alvar­legri með aldr­inum. Elsti skip­verj­inn er á sjö­tugs­aldri. Á meðan þeir voru veikir voru þeir látnir standa vakt­ina meðan þeir gátu.

„Sá sem varð veikastur er einn harð­asti maður, sem ég veit um, og hann lét sig hafa það í ein­hverjar þrjár vaktir að vinna veikur. Svo var hann ein­fald­lega orð­inn svo slæmur að hann bara gat það mögu­lega ekki. Það var bara erfitt að horfa upp á hann færa sig upp af bekknum og upp í sjúkra­klefa,“ segir hann.

Þá segir Arnar að við­brögð Hrað­frysti­húss­ins Gunn­varar við veik­indum skip­verja séu lýsandi fyrir fram­komu fyr­ir­tæk­is­ins.

„Hegðun HG í þessum kór­ónu­vírusskandal núna er í nákvæmu sam­ræmi við hegðun fyr­ir­tæk­is­ins gagn­vart starfs­mönnum hvað varðar öryggi og heilsu starfs­manna í for­tíð­inni.“

Hrað­frysti­húsið Gunnvör fékk for­varna­verð­laun trygg­inga­fé­lags­ins TM árið 2012 og sagði fram­kvæmda­stjóri fyr­ir­tæk­is­ins, Einar Valur Krist­jáns­son, að starfs­fólkið væri lyk­ill­inn að við­ur­kenn­ing­unni. „Þetta er klapp á bakið og segir okkur að við séum að gera rétt,“ sagði hann.

Þá sagði að mat sér­fræð­inga TM væri að örygg­is­hegðun væri mjög sterk innan HG og að örygg­is­vit­und, ásamt for­vörnum, skil­uðu árangri með fækkun slysa og veik­inda.

Um leið og áhöfn­inni hefur verið meinað að tjá sig hefur Einar Valur neitað að svara fyrir ákvarð­anir útgerð­ar­innar.

Einar Valur er vara­for­maður atvinnu­vega­nefndar Sjálf­stæð­is­flokks­ins, sem fjallar um sjávar­útvegs­­mál, land­bún­aðar­­­mál, iðn­aðar- og orku­mál, nýsköpun og tækni­­þróun í stefnu­mótun á lands­fundum flokks­ins. 

Ráðuneyti veiti umsögn um málshöfðun

Lög­reglan á Vest­fjörðum íhugar nú að gera frum­kvæð­is­rann­sókn á athæfi útgerð­ar­innar.

Starfs­að­stæður og rétt­indi sjó­manna eru ekki með sama hætti og í öðrum starfs­geirum. Samkvæmt sjó­manna­lögum „skal skip­verji hlýða skip­unum yfir­boð­ara sinna er að starf­inu lúta“ og „getur þröngvað skip­verjum til hlýðni með valdi ef það er nauð­syn­legt til að halda góðri reglu á skip­inu“. En á móti eru lagðar skyldur á herðar skip­stjór­anum í sömu lögum. „Skip­stjóri skal hafa eft­ir­lit með heil­brigð­is­málum og hrein­læti á skip­inu.“

Ef ætl­unin er að ákæra á grund­velli sjó­manna­laga verður það ekki gert nema eftir að fengin hafi verið umsögn frá sjáv­ar­út­vegs­ráðu­neyt­inu, en ráð­herra sjáv­ar­út­vegs­mála er Kristján Þór Júl­í­us­son.

Ítarlegt við­tal við Arnar má sjá á vef Rúv.