„Það alvarlegasta var að halda mönnum nauðugum við vinnu á meðan þeir voru veikir,“ segir Arnar Hilmarsson, 21 árs skipverji á Júlíusi Geirmundssyni, í viðtali við RÚV í kvöld um Covid-smit um borð. Skipverjum hefur verið meinað af útgerðinni að tjá sig um málið og þar með ákvörðun útgerðarinnar að halda þeim um borð í þrjár vikur á meðan veikindi geisuðu, með einkennum sem líktust helst Covid-19. Nú eru þrettán skipverjar enn smitaðir af Covid-19. 22 af 25 skipverjar smituðust á tímabilinu af Covid-19, þar af Arnar. 

Arnar sagði frá málinu í viðtali þrátt fyrir bann útgerðarinnar og þrátt fyrir að skipverjar hafi ástæðu til að óttast um atvinnuöryggi sitt ef þeir tjá sig. „Tjáning mín á málinu er óendanlega verðmætari en starf mitt þarna um borð,“ segir Arnar.

Fyrst þegar grunur lék á Covid-smiti um borð setti skipstjórinn sig í samband við smitsjúkdómalækni. Þá voru skipverjar settir í einangrun í klefa sínum, en þar sem þeir deila klefa þurftu aðrir að sofa á milli vakta í setustofu. 

Jafnvel eftir að vitað var að Covid-smit væri um borð, voru skipverjarnir látnir vinna áfram með slæmum afleiðingum fyrir heilsu þeirra, þar sem uppgufun og raki fóru illa í sýkt í lungun á þeim. „Andmæli beinlínis gegn skipstjórunum á frystitogara líðst ekki,“ útskýrir Arnar.

Erfiðast að sjá harðasta manninn óvinnufæran

Arnar lýsir því í viðtalinu að hann hafi fengið svima, hausverk, hálsbólgu og hósta, en þekkt er að Covid-einkenni verða alvarlegri með aldrinum. Elsti skipverjinn er á sjötugsaldri. Á meðan þeir voru veikir voru þeir látnir standa vaktina meðan þeir gátu.

„Sá sem varð veikastur er einn harðasti maður, sem ég veit um, og hann lét sig hafa það í einhverjar þrjár vaktir að vinna veikur. Svo var hann einfaldlega orðinn svo slæmur að hann bara gat það mögulega ekki. Það var bara erfitt að horfa upp á hann færa sig upp af bekknum og upp í sjúkraklefa,“ segir hann.

Þá segir Arnar að viðbrögð Hraðfrystihússins Gunnvarar við veikindum skipverja séu lýsandi fyrir framkomu fyrirtækisins.

„Hegðun HG í þessum kórónuvírusskandal núna er í nákvæmu samræmi við hegðun fyrirtækisins gagnvart starfsmönnum hvað varðar öryggi og heilsu starfsmanna í fortíðinni.“

Hraðfrystihúsið Gunnvör fékk forvarnaverðlaun tryggingafélagsins TM árið 2012 og sagði framkvæmdastjóri fyrirtækisins, Einar Valur Kristjánsson, að starfsfólkið væri lykillinn að viðurkenningunni. „Þetta er klapp á bakið og segir okkur að við séum að gera rétt,“ sagði hann.

Þá sagði að mat sérfræðinga TM væri að öryggishegðun væri mjög sterk innan HG og að öryggisvitund, ásamt forvörnum, skiluðu árangri með fækkun slysa og veikinda.

Um leið og áhöfninni hefur verið meinað að tjá sig hefur Einar Valur neitað að svara fyrir ákvarðanir útgerðarinnar.

Einar Valur er varaformaður atvinnuveganefndar Sjálfstæðisflokksins, sem fjallar um sjávar­útvegs­­mál, land­búnaðar­­­mál, iðnaðar- og orku­mál, nýsköpun og tækni­­þróun í stefnumótun á landsfundum flokksins. 

Ráðuneyti veiti umsögn um málshöfðun

Lögreglan á Vestfjörðum íhugar nú að gera frumkvæðisrannsókn á athæfi útgerðarinnar.

Starfsaðstæður og réttindi sjómanna eru ekki með sama hætti og í öðrum starfsgeirum. Samkvæmt sjómannalögum „skal skipverji hlýða skipunum yfirboðara sinna er að starfinu lúta“ og „getur þröngvað skipverjum til hlýðni með valdi ef það er nauðsynlegt til að halda góðri reglu á skipinu“. En á móti eru lagðar skyldur á herðar skipstjóranum í sömu lögum. „Skipstjóri skal hafa eftirlit með heilbrigðismálum og hreinlæti á skipinu.“

Ef ætlunin er að ákæra á grundvelli sjómannalaga verður það ekki gert nema eftir að fengin hafi verið umsögn frá sjávarútvegsráðuneytinu, en ráðherra sjávarútvegsmála er Kristján Þór Júlíusson.

Ítarlegt viðtal við Arnar má sjá á vef Rúv.