Heilbrigt ástand að vera hamingjusamur

Margt hefur rekið á fjörur Hrefnu Guð­munds­dóttur, vinnu­sál­fræð­ings hjá Vinnu­mála­stofnun og með­höf­undar bók­ar­innar Why are Icelanders so happy, þegar hún hefur stúd­erað ham­ingj­una, sem lengi hefur verið henni hug­leikin.

„Það kom mér á óvart í árdaga rann­sókna á sviði ham­ingju að það væri heil­brigt ástand að vera til­tölu­lega ham­ingju­samur. Í einni þeirra laut rann­sókn­ar­spurn­ingin að því hversu ham­ingju­samir ein­stak­ling­arnir væru á kvarð­anum frá einu pró­senti til tíu. Ef við skoðum aðeins kvarð­ann um það hversu ham­ingju­söm við erum á bil­inu eitt til tíu, þá telst það ekki heil­brigt ástand að vera ein­ungis fimm í ham­ingju, nema þegar við tök­umst á við mjög erfið verk­efni líkt og sorg og djúp­stæð áföll. Að vera sjö í ham­ingju er nær því sem mann­eskj­unni er eðl­is­lægt. Það er mikil feg­urð í því, ekki satt? Eins þótti mér virki­lega ánægju­legt þegar að ég komst að því að ham­ingjan vex frekar með árunum heldur en hitt, þótt auð­vitað sé það ein­stak­lings­bundið. Ef við ætlum að reyna að mæla ham­ingj­una eins og við mælum sárs­auka, nota kvarð­ann frá einum til tíu, ef mesta hugs­an­lega ham­ingju­talan sé tíu og sú minnsta hugs­an­lega einn, þá er einnig deilt um það hvort betra sé að vera með töl­una átta eða tíu í ham­ingju. Hugs­an­lega er þetta eina prófið í heim­inum þar sem átta er kannski betri en tía. Í þess­ari hug­mynd felst að í átt­unni býr meiri yfir­vegun og sátt, taka því sem að höndum ber og mæta örlögum sínum. Að í tíunni sé mögu­lega bog­inn full spenntur og því líkur á að ham­ingju­á­standið sé tíma­bundið og því minni far­sæld til lengdar. Nema að ein­stak­ling­ur­inn  nái að vera mjög oft og til langs tíma í tíu í ham­ingju sem hlýtur að vera algjör sæla. Það var ekki nema 1% svar­enda við spurn­ing­unni sem svör­uðu á þá leið að þeir skildu ekki spurn­ing­una.“

Gleðin Skálað fyrir líf­inu í íslenskri nátt­úru.

„Þetta er allt að koma“ 

„Þegar ég hugsa um mína eigin ham­ingju og þau bjarg­ráð sem ég hef lært þá finnst mér ég búa ekki síst að þeim bjarg­ráðum sem afi minn kenndi mér. Hann var fæddur árið 1920 og ein af hans ráð­legg­ingum var þess lút­andi að þegar mér liði illa væri besta ráðið að vera góð við ein­hvern. Einnig sagði hann oft að það væri ekki til það sem ekki rætt­ist úr og að margir kviðu þeim degi sem aldrei kæmi, það tók mig þó ein­hverja ára­tugi að skilja þetta. Hann afi minn var einnig á því að það að ganga væri besta lyfið og ég er ekki frá því að þetta sé allt saman rétt hjá honum. Við finnum þetta á eigin skinni að ef við göngum tals­verðan spotta þá fer eitt­hvað í gang, það er sem hug­ur­inn létt­ist og maður fær jafn­vel nýja sýn og nýjar lausnir. Eins er það með söng­inn, við syngjum ekki lengi án þess að brúnin létt­ist. Ella þurfum við að hætta að syngja vegna harms.

En öllu má nú þó ofgera, alla­vega fannst ömmu minni það þegar hún var að fara að fæða sitt fyrsta barn og kvald­ist af hríðum og afi stakk þá upp á því hvort það væri ekki grá­upp­lagt að rölta hring­inn í kringum þorpið. Mér skilst að amma mín hafi lítið hresst við þessa upp­á­stungu. Við afi fórum margar göngur í Fljóts­hlíð­inni og í kringum Hvols­völl og þar voru málin skegg­rædd og gat ég trúað honum fyrir hinum ýmsu raunum og gleði­efnum, hann stapp­aði í mig stál­inu og á sama tíma var  ekk­ert í umhverf­inu sem trufl­aði sam­ver­una.

„Hún var að fara að fæða sitt fyrsta barn og kvald­ist af hríðum og afi stakk þá upp á því hvort það væri ekki grá­upp­lagt að rölta hring­inn“

Hún amma mín reynd­ist mér einnig ráða­góð og ráð­lagði mér að leggja mig fram við að trúa því ávallt að eitt­hvað gott gæti gerst.

Við vin­kon­urnar leystum oft málin hér á árum áður sím­leiðis eða í göngut­úrum. Við ræddum eitt og annað sem við vorum að takast á við hverju sinni sem gátu verið hin ýmsu lífs­verk­efni. Samtölin okkar end­uðu yfir­leitt á því að setn­ing­unni „þetta er allt að koma“ var flaggað. Á þeim augna­blikum vorum við farnar að hlæja að hver annarri, þó ekki nema vegna eigin ófarn­aðar, ólukku og óheppni. Þessi litla gild­is­hlaðna setn­ing var svona áminn­ing til okkar um að þetta væri tíma­bundið ástand þegar upp var staðið og að nú færi þetta allt að koma hjá okkur. Að ástandið gæti nú varla versnað meira úr þessu.“

Með syni sínum Við viljum vera með þeim sem okkur eru kær­astir og mikið er gott að knúsa. Hrefna og sonur hennar Jóhannes.

Mynd: Berglind Ýr Jón­as­dóttir

Með vin­konuHamingja er sannur vin­skapur, segir Hrefna.

Það sem núið kennir okkur 

„Nú á tímum Covid-19 höfum við sum hver haft tölu­vert meiri tíma en áður til þess að líta inn á við og reyna að bera kennsl á okkar eigin til­finn­ingar og átta okkur á því í leið­inni hvernig okkur líður og hvert við í raun viljum stefna. Þá er gott að hlusta á okkar innri rödd, sem er inn­sæið sjálft. Á sama tíma erum við nú að finna sterkt hversu mikið við viljum vera nálægt þeim sem okkur eru kær­astir og finnum í leið­inni hversu inni­halds­rík­ara líf okkar er vegna allra þeirra sem við erum að deila líf­inu með. Við söknum og fáum að hlakka til. Ham­ingjan er nefni­lega ekki það að vera laus við sorgir eða áhyggjur, heldur hvernig við tök­umst á við þau örlög sem við fáum í fangið.“