Kaupmáttur heimila landsins dróst saman á öðrum ársfjórðungi

Kaup­máttur ráð­stöf­un­ar­tekna heim­ila lands­ins dróst saman um tæp­lega 1,5 pró­sent á öðrum árs­fjórð­ungi árs­ins 2022, sem hófst í byrjun apríl og lauk í lok júní, þegar hann er bor­inn saman við sama árs­fjórð­ung í fyrra. Þetta er í fyrsta sinn síðan á fjórða árs­fjórð­ungi 2020 sem kaup­máttur ráð­stöf­un­ar­tekna dregst saman.

Ástæða þessa er stór­aukin verð­bólga, sem nú mælist 9,7 pró­sent. Þetta kemur fram í nýjum tölum sem Hagstofa Íslands birti í morgun.

Þar kemur fram að ráð­stöf­un­ar­tekjur heim­ila í krónum talið hafi auk­ist um 9,1 pró­sent á öðrum árs­fjórð­ungi. Þegar gert er ráð fyrir áhrifum verð­bólgu varð nið­ur­staðan hins vegar sú að kaup­máttur dróst saman. Fleiri krónur komu í veskið, en minna fékkst fyrir þær en áður.

Í tölum Hag­stof­unnar kemur fram að heild­ar­gjöld heim­ila hafi auk­ist um tæp­lega tíu pró­sent á öðrum árs­fjórð­ungi.

Þar kemur einnig fram að á árinu 2021 hafi kaup­máttur ráð­stöf­un­ar­tekna heim­ila auk­ist um 5,4 pró­sent sam­an­borið við árið 2020.

Ráðstöfunartekjur efstu tíundar jukust mest í fyrra

Kaup­máttur ráð­stöf­un­ar­tekna jókst heilt yfir umtals­vert á árinu 2021, eða um 5,4 pró­sent sam­an­borið við árið 2020. Lang­mesta aukn­ingin var frá miðju síð­asta ári og náði hún vel inn á þetta ár, en 7,2 pró­sent kaup­mátt­ar­aukn­ing var á fyrsta árs­fjórð­ungi 2022.

[adspot]Helsta ástæða þess að ráð­stöf­un­ar­tekjur juk­ust svona mikið á þessu tíma­bili var að fjár­magnstekjur náðu met­hæðum á síð­asta ári. Alls höfðu ein­stak­lingar 181 millj­arða króna í slíkar tekjur á árinu 2021, sem var 65 millj­örðum krónum meira en allar fjár­magnstekjur ein­stak­lingar voru árið áður. Þær hækk­uðu því um 57 pró­sent milli ára, mest vegna sölu­hagn­aðar hluta­bréfa sem var 69,5 millj­arðar króna á árinu 2021.

Kjarn­inn greindi frá því í júlí að í grein­ingu á álagn­ingu opin­berra gjalda ein­stak­l­inga eftir tekju­­­tí­undum sem Bjarni Bene­dikts­­­son, fjár­­­­­mála- og efna­hags­ráð­herra, kynnti á rík­­­is­­­stjórn­­­­­ar­fundi 22. júní síð­­­ast­lið­inn, hafi komið fram að þau tíu pró­­­sent lands­­­manna sem höfðu mestar fjár­­­­­magnstekjur á síð­­­asta ári hafi tekið til sín 81 pró­­­sent allra fjár­­­­­magnstekna ein­stak­l­inga á árinu 2021.

Hjá þeim tíu pró­sent heim­ila í land­inu sem höfðu hæstar tekjur hækk­uðu ráð­stöf­un­ar­tekjur að með­al­tali um ríf­lega tíu pró­sent í fyrra, að lang­mestu leyti vegna auk­inna fjár­magnstekja. Tekju­hækkun hjá öðrum hópum sam­fé­lags­ins var mun minni, en kaup­máttur ráð­stöf­un­ar­tekna ein­stak­linga hækk­aði að með­al­tali um 5,1 pró­sent í fyrra.

Því er ljóst að stærstur hluti þeirra kaup­mátt­ar­aukn­ingar sem varð í fyrra lenti hjá tekju­hæstu tíu pró­sentum lands­manna.

Greiðslubyrði lána hækkað skarpt

Frá því að hin skarpa kaup­mátt­ar­aukn­ing hófst um mitt ár í fyrra hefur margt breyst. Þar ber helst að nefna að verð­bólga hefur stór­auk­ist, með til­heyr­andi verð­hækk­unum.

[links]Til að takast á við hana hefur Seðla­banki Íslands hækkað stýri­vexti úr 0,75 pró­sent í maí í fyrra í 5,5 pró­sent nú. Það hefur gert það að verkum að greiðslu­byrði íbúða­lána fjöl­margra hefur stökk­breyst.

Á heima­síðu Alþýðu­sam­bands Íslands (ASÍ) var nýverið tekið dæmi af breyti­legu óverð­tryggðu láni upp á 43,2 millj­ónir króna sem tekið var í fyrra­vor til að kaupa 90 fer­metra íbúð í Kópavogi.

Greiðslu­byrði þess láns hefur hækkað um 102 þús­und krónur á mán­uði og er nú 266 þús­und krónur. Á árs­grund­velli nemur aukin greiðslu­byrði láns­ins rúm­lega 1,2 millj­ónum króna.