Ferðaskrifstofur fá áratug til þess að greiða lánin frá Ferðaábyrgðarsjóði til baka

Þær ferða­skrif­stofur sem alls fengu 3,2 millj­arða króna lán­aða frá sér­stökum Ferða­á­byrgð­ar­sjóði hins opin­bera, til þess að end­ur­greiða neyt­endum pakka­ferðir sem ekki voru farnar í upp­hafi kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins, munu fá allt að tíu ár til þess að end­ur­greiða lánin en ekki sex ár eins og áður hafði verið lagt upp með.

Frumvarp þessa efnis er nú á greiðri leið í gegnum þingið, en atvinnu­vega­nefnd er sam­stíga um að sam­þykkja skuli frum­varpið, sem lagt var fram af Lilju Alfreðs­dóttur, mennta- og við­skipta­ráð­herra í byrjun apríl, en ferða­mál heyra undir ráðu­neyti hennar.

Rúmlega fimmtíu lán veitt

Fyrsti gjald­dagi þeirra 54 lána sem Ferða­á­byrgð­ar­sjóður hefur veitt er 1. des­em­ber 2022, en á sein­asta ári var ákveðið að seinka þessum fyrsta gjald­daga um eitt ár sökum þess að rekstur ferða­skrif­stofa væri ekki orð­inn nægi­lega burð­ugur til þess að þær gætu staðið straum af afborg­unum þess­ara lána, sem verða fjórar á ári. [links]

Fyrstu afborgun lán­anna hefur raunar verið frestað tvisvar, en þegar lögin voru sett árið 2020 var lagt upp með að fyrsta afborgun yrði innt af hendi 1. mars 2021, en því síðar frestað til 1. des­em­ber sama ár.

Nú er svo lengt í þessum lánum um fjögur ár, með stöðu grein­ar­innar huga, en í grein­ar­gerð með frum­varpi ráð­herra segir að við­spyrna ferða­þjón­ust­unnar hafi „ekki orðið jafn hröð og von­ast var til“ og að fjár­hags­staða flestra ferða­skrif­stofa sé um þessar mundir „veru­lega slæm og ljóst að flestum lán­tak­endum mun reyn­ast erfitt að standa í skilum með end­ur­greiðslur af lánum sínum á sex árum frá lán­veit­ingu.“

„Í ljósi mik­il­vægis ferða­þjón­ust­unnar fyrir hag­kerfið leiðir heild­ar­mat á hags­munum til þess að rétt sé að veita heim­ild til að lengja lánin til allt að tíu ára og styrkja þannig rekstr­ar­stöðu ferða­skrif­stofa,“ segir sömu­leiðis í grein­ar­gerð með frum­varpi ráð­herra.

[adspot]

Í nefnd­ar­á­liti atvinnu­vega­nefndar segir að ljóst sé að verði ekki lengt í lán­unum verði greiðslu­byrði lán­tak­enda mjög mikil á fyrsta gjald­daga lán­anna. Fram kemur að við með­ferð máls­ins í nefnd­inni hafi verið rætt um að eitt af mark­miðum með stofn­setn­ingu Ferða­á­byrgð­ar­sjóðs hafi verið að aðstoða ferða­skrif­stofur í því erf­iða rekstar­um­hverfi sem leiddi af heims­far­aldr­inum. Nefndin telur því nauð­syn­legt að lengt verði í láns­tíma þeirra lána sem Ferða­á­byrgð­ar­sjóður veitti.

Kom í veg fyrir fjöldagjaldþrot ferðaskrifstofa

Stofnun Ferða­á­byrgð­ar­sjóðs átti sér nokkurn aðdrag­anda, en við upp­haf kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins í vetr­ar­lok 2020 kom upp bráða­vandi hjá ferða­skrif­stofum, bæði þeim sem gera út á ferðir ferða­manna hingað til lands og þeirra sem selja Íslend­ingum ferðir út í heim.

Mynd: Bára Huld Beck

Ferða­tak­mark­anir leiddu til þess að nær öllum ferða­lögum var aflýst og því reynd­ist ómögu­legt að koma pakka­ferðum sem neyt­endur höfðu greitt fyrir í fram­kvæmd. Samkvæmt lögum eiga neyt­endur rétt á fullri end­ur­greiðslu innan 14 daga frá því að til­kynnt er um aflýs­ingu ferðar eða hún afpöntuð vegna óvið­ráð­an­legra aðstæðna.

Hjá fyrri ráð­herra ferða­mála, Þórdísi Kolbrúnu R. Gylfa­dóttur, voru til að byrja með uppi áform um að heim­ila ferða­­skrif­­stofum að fresta end­­ur­greiðslum pakka­­ferða sem féllu niður um allt að tólf mán­uði með því að gefa út inn­­­eign­­arnótur fyrir and­virði ferð­­ar­inn­­ar.

Þetta frum­varp var afar umdeilt og sögðu Neyt­enda­sam­tökin til dæmis að það fæli í sér að ferða­skrif­stofur fengju vaxta­laus lán hjá neyt­endum án þess að þeir hefðu nokkuð um það að segja.

Að end­ingu varð nið­ur­staðan sú að Þórdís Kolbrún ját­aði að frum­varp hennar nyti ekki stuðn­ings á þingi og haf­ist var handa við að teikna upp Ferða­á­byrgða­sjóð­inn, sem ríkið svo fjár­magn­aði til þess að leysa bráða­vanda ferða­skrif­stofa og forða fjölda­gjald­þrotum í grein­inni. Ferða­mála­stofa hefur umsjón með sjóðnum.