Vilja margföldun á framlagi ríkisins til rannsókna í ferðaþjónustu

Allt of litlu fjár­magni er varið til rann­sókna í ferða­þjón­ustu og fjár­magn­inu er ekki nægi­lega mark­visst varið að mati Samtaka ferða­þjón­ust­unnar (SF). Í umsögn sam­tak­anna við fjár­mála­á­ætlun fyrir árin 2023–2027 er lagt til að fjár­veit­ing til rann­sókna í ferða­þjón­ustu verði hækkuð um 250 millj­ónir króna árlega á gild­is­tíma fjár­mála­á­ætl­unar „til að auka og bæta rann­sóknir í ferða­þjón­ustu, sbr. mark­mið stjórn­ar­sátt­mála um efl­ingu rann­sókna, nýsköp­unar og mennt­unar í ferða­þjón­ustu.“

SF vill þar af leið­andi marg­falda fé til rann­sókna á tíma­bil­inu en sam­tökin áætla að það fé sem varið sé til rann­sókna muni nema 225 millj­ónum í ár og á næsta ári en lækka í 175 millj­ónir árið 2024 sam­kvæmt fjár­mála­á­ætlun. Samtökin gagn­rýna fram­setn­ingu á fram­lögum til mála­flokks­ins sem þau segja vera „engan veg­inn gagnsæ þegar reynt er að rýna í hver áform stjórn­valda eru á sviði rann­sókna, stuðn­ings­um­hverfis eða upp­bygg­ingu inn­viða í ferða­þjón­ustu.“

Ástæðan fyrir þess­ari gagn­rýni er sú að fjár­magn til rann­sókna fellur undir sama útgjalda­lið og útgjöld til mark­aðs- og kynn­ing­ar­mála í ferða­þjón­ustu í fjár­mála­á­ætlun. Framlög til þessa útgjalda­liðs munu nema rétt rúmum millj­arði í ár og á næsta ári en lækka niður í 810 millj­ónir árið 2024.

Gagnrýna fyrirferð Jafnvægisáss ferðamála

Í umsögn­inni segir að meg­in­mark­mið með rann­sóknum atvinnu­vega eigi að miða að sem mestri hag­sæld. Hins vegar telja sam­tökin að of mikil áhersla sé lögð á að rann­sóknir í ferða­málum skuli taka mið af gagna­öflun fyrir þol­marka­mæli­kvarða Jafn­væg­is­áss ferða­mála, „jafn­vel að því marki að það hafi hamlandi áhrif á aðrar mik­il­vægar rann­sóknir í grein­inni.“ Jafn­væg­isás ferða­mála er mæli­tæki sem er notað til að meta áhrif ferða­þjón­ustu á umhverfi, inn­viði, sam­fé­lag og efna­hag lands­ins.

Finna má sam­an­burð á útgjöldum til rann­sókna í ferða­þjón­ustu og útgjöldum til rann­sókna, þró­unar og nýsköp­unar í bæði sjáv­ar­út­vegi og land­bún­að­ar­málum og þær tölur settar í sam­hengi við vinnslu­virði grein­anna. „Lengi vel var vægi ferða­þjón­ustu í vinnslu­virði á grunn­virði um 3-4% en frá árinu 2010 hefur vægi hennar hækkað úr 3,3% af VLF í 7,5%“

Ábendingum atvinnulífsins ekki verið sinnt

Til sam­an­burðar er vinnslu­virði í land­bún­aði um og undir eitt pró­sent af VLF en vinnslu­virði sjáv­ar­út­vegs­ins á bil­inu 5,9 til 7,1 pró­sent. Á árunum tveimur fyrir kór­ónu­veiru­far­aldur var vinnslu­virði ferða­þjón­ust­unnar meira en sjáv­ar­út­vegs­ins sem hlut­fall af VLF en í kjöl­far kór­ónu­veiru­far­ald­urs breytt­ist það að hlut­deild ferða­þjón­ust­unnar hrundi á árinu 2020.

„Því miður hefur ábend­ingum atvinnu­lífs­ins um stór­aukna rann­sókna­þörf í ferða­þjón­ustu lítið sem ekk­ert verið sinnt árum saman. Þar að auki eru Ferða­þjón­ustu­reikn­ingar (TSA) nú fram­kvæmdir fyrir tíma­bundið samn­ingsfé í gegnum ráðu­neyti ferða­mála en eru ekki fjár­magn­aðir sem eðli­legur og fastur hluti verk­efna Hagstofu Íslands,“ segir í nið­ur­lagi umsagnar SF sem leggur til að til­laga til þings­á­lykt­unar um fjár­mála­á­ætlun fyrir árin 2023–2027 verði end­ur­skoðuð.