Listrænn stórviðburður

Plata David Bowie, Blackstar, er í mínum huga mesti list­rænni stór­við­burður árs­ins 2016. Hún kom út 8. Janúar en Bowie lést úr krabba­meini tveimur dögum síðar. Mánuðina á undan var Bowie búinn að vinna að söng­leiknum Lazarus, sem er heitið á einu lag­inu á Blackstar plöt­unni.

Söng­leik­ur­inn var sýndur, sam­kvæmt skipu­lagi Bowie sjálfs, fram til 20. jan­úar í New York Theater Workshop á Broadway.

Dauðinn sem listaverk

Í ljós kom, um leið og leiðu tíð­indin af þess­ari goð­sögn fóru að ber­ast, að Bowie hafði búið til epískt, til­finn­inga­þrungið og hyl­djúpt lista­verk úr eigin dauða. Eitthvað sem eng­inn annar hefði getað leikið eftir.

Blackstar-platan er ógn­ar­sterk og ein sú allra besta frá árinu 2016, en í heild­ar­sam­hengi lista­verks­ins er hún hluti af list­rænum stór­við­burði í popp­sög­unni; hinstu kveðju Davids Bowie.

Ég var sjálfur búsettur í New York þegar Bowie lést og áhrifin leyndu sér ekki. Ekki nóg með að lögin hans hafi hljó­mað ótt og títt á Man­hattan, heldur komust djúp­stæð áhrif hans á hina ein­stöku lista­senu borg­ar­innar í kast­ljósið. Helstu lista­menn og hönn­uðir sem hafa starfað í New York um ára­bil lýstu Bowie sem einum merki­leg­asta list­ræna leið­toga sem komið hefði fram. Hann setti tón­inn fyrir það sem var framundan. Í tísku, tón­list, hönnun og fleiru. Frumleg hugsun hans var ein­stök, eins og lögin hans og textar.

David Bowie dagurinn

Á loka­degi söng­leiks­ins á Broadway steig full­trúi frá New York borg á svið og las upp skila­boð frá borg­ar­stjór­anum, Bill de Blasio. Frá og með þessu kvöldi yrði 20. jan­úar David Bowie dag­ur­inn ár hvert í New York. Þannig ætl­aði borgin sér að minn­ast magn­aðra áhrifa á lífið í borg­inni, en hann var búsettur í borg­inni í meira en þrjá ára­tugi. Lengst af bjó hann skammt frá Washington Square og var tíður gestur í plötu­búðum og kaffi­húsum borg­ar­innar, ekki síst við Bleecker Street, þar sem marga næt­ur­klúbba Greenwich Village hverfs­ins er að finna. Ein fræg­asta plötu­búð göt­unnar heitir Rebel Rebel.

Tveimur dögum eftir að Bowie lést fór ég með syni mína tvo í hjóla­túr frá Columbia Campus við 116. stræti, þar sem við bjuggum, og niður að heim­ili hans neð­ar­lega á Man­hattan. Þetta var mikil upp­lifun, og ein­stök minn­ing. Eftir því sem nær dró sá maður veit­inga­staði, bóka­búðir, bari, syllu­versl­anir af ýmsum toga, fyr­ir­tæki, stofn­anir og fólk almennt, vera að halda minn­ingu Bowie á lofti. Þetta náði svo hámarki við nágrenni heim­il­is­ins þar sem marg­menni var saman komið og söng hástöfum lögin hans. Fame. Heroes. Changes. Starman. Space Oddity. Oh! You Pretty Things. Fólk tók undir. Ástríðan leyndi sér ekki.

Brautryðjandinn

Margir munu eflaust reyna að feta í fót­spor Bowies þegar fram líða stundir. Hann var slíkur braut­ryðj­andi að óhjá­kvæmi­legt er annað en að í fár­sjóð hans verði leitað. En það mun aldrei koma fram annar Bowie. Því miður fyrir okkur hin. En eftir hann liggur ein­stakt laga­safn og fjöl­breyti­leg áhrif á nær allt sem hann kom nálægt á ferli sínum sem lista­maður, allt frá því hann byrj­aði að þróa sig sem lista­mann sem tán­ingur í Brixton í Suður-London, þar sem hann er fædd­ist 1947.