Tinna Laufey útskýrir vexti og tímavirði peninga

„Ef við tökum bíl á bíla­leigu þá borgum við fyrir hann leigu. Það er ekki þannig að við getum sagt: Ég fæ bíl­inn og skila honum til baka eins og ég fékk hann. Við borgum fyrir afnotin. Sama gildir með fjár­muni. Ef ein­stak­lingur fær lán þá borgar hann leigu fyrir að nota þessa pen­inga. En við köllum það ekki leigu heldur vexti.“ Þetta sagði Tinna Laufey Ásgeirs­dóttir þegar hún útskýrði vexti og tíma­virði pen­inga í þátt­unum Ferð til fjár á RÚV.

Tinna Laufey sagði vexti þannig í ein­hverjum skiln­ingi vera leigu á pen­ingum. „Við þurfum að skila fjár­mun­unum til baka, en líka greiða leig­una, eða vext­ina, fyrir lánið,“ sagði hún. Þegar við tökum lán þá greiðum við gjald fyrir að fá pen­ing­ana lán­aða.

Þeir Breki Karlsson og Helgi Seljan, umsjón­ar­menn þátt­anna, tóku dæmi af manni sem skuld­aði félaga sínum tíu þús­und krónur. „Ímyndaðu þér að þú ert staddur í mið­bænum og hittir gamlan vin. Hann segir: Hvar er tíu þús­und kall­inn?“

[caption id="attachment_19758" align="alignnone" width="975"] „Ég skal láta þig fá 14 þús­und seinna ef ég má halda tíu þús­und kall­inum.“[/caption]

Félaginn segir á móti: „Ég get látið þig fá tíu þús­und krónur núna eða fengið að halda pen­ingnum lengur og látið þig fá 14 þús­und krónur næst þegar við hitt­umst.“

Ef lán­veit­and­inn sam­þykkir þennan samn­ing þá er hægt að segja að tíma­virði þess­ara pen­inga fyrir honum sé fjögur þús­und krónur, á þeim tíma sem líður milli dags­ins í dag og þar til þeir hitt­ast næst. Þessi tími er jafnan tal­inn í árum hjá bönk­unum og öðrum lána­stofn­unum, þ.e.a.s. þegar talað er um vexti þá er átt við vexti á einu ári. Í dæm­inu okkar eru vext­irnir 40%,. Það myndi þykja hátt leigu­verð á pen­ingum!

Traust skiptir máli

Breki breytti dæm­inu og spurði Helga hvort hann myndi áfram lána tíu þús­und krón­urnar, gegn því að fá 14 þús­und til baka, ef lán­tak­inn væri ógæfu­kona. Það flækir stöð­una, því alls óvíst er hvort lán­veit­and­inn fá þá nokkuð af upp­hæð­inni greidda til baka. Traust skiptir því máli þegar vaxta­kjör og tíma­virði pen­inga er reiknað.

„Og ef að þetta væri til dæmis mamma þín þá mynd­irðu líta öðru­vísi á hlut­ina,“ spurði Breki og átti þá við að eflaust myndi Helgi þá veita góð kjör og ein­ungis biðja um lág­marks­vexti eða enga. „Jú, en þá myndi dæmi held ég snú­ast við,“ sagði Helgi.

Tengt efni:

Sam­an­burður á vaxta­kjörum á inn­láns­reikn­ingum bank­anna.

Kjarninn og Stofnun um fjár­mála­læsi hafa tekið höndum saman og munu fjalla ítar­lega um heim­il­is­fjár­mál sam­hliða þátt­unum Ferð til fjár, sem sýndir verða á RÚV næstu vikur. Mark­miðið: Að stuðla að betra fjár­mála­læsi hjá lands­mönnum! Næsti þáttur er á dag­skrá fimmtu­dag­inn 12. febr­úar. Fylgstu með á Facebook-síðu Ferðar til fjár.