Samhljómur með Obama og Kára Stefánssyni

Barack Obama Banda­ríkja­for­seti ætlar á síð­ustu tveimur árum í emb­ætti að beita sér fyrir skatta­breyt­ingum sem ætlað er að auka jöfnuð í banda­rísku sam­fé­lagi. Áform for­set­ans eru meðal ann­ars að leggja á hærri banka­skatta, hækka þak fjár­magnstekju­skatts, loka glu­fum í skatt­kerf­inu sem for­set­inn segir hina efna­meiri hafa getað nýtt sér, og bjóða náms­mönnum og barna­fjöl­skyldum skatta­af­slætti.

Skatt­kerfið og jöfn­uður í sam­fé­lag­inu voru meðal áherslu­at­riða í stefnu­ræðu Obama sem hann flutti í gær­kvöldi, svo­kall­aðri State of the Union ræðu. For­set­inn vill með breyt­ing­unum auka skatta á hina efna­meiri en lækka skatt­byrði á milli­stétt og lág­tekju­fólk. Það er alls óvíst hvort þessu bar­áttu­máli for­set­ans verði veitt braut­ar­gengi, en Repúblikanar eru í meiri­hluta á bæði lög­gjaf­ar­þing­inu og í öld­ung­ar­deild þings­ins.

Aukinn þungi í umræðunni

Það má velta fyrir sér orðum Obama í stærra og smærra sam­hengi hlut­anna. Und­an­farin miss­eri hefur auk­inn ójöfn­uður í sam­fé­lag­inu, þar sem hinir ríkir verða rík­ari, verið í sviðs­ljósi hag­fræð­innar og stjórn­mál­anna. Bókin Fjármagn á 21. öld­inni eftir franska hag­fræð­ing­inn Thomas Piketty vakti mikla athygli á síð­asta ári og þrátt fyrir að hafa hlotið bæði lof og mikla gagn­rýni er óum­deilt að bókin hefur hrist upp í umræð­unni um ójöfnuð svo um munar. Megin kenn­ing Piketty er sú að yfir lengri tíma þá ávaxt­ist fjár­magn hraðar heldur en vöxtur lands­fram­leiðslu. sem leiði óum­flýj­an­lega til sam­þjöpp­unar auðs.

Efnahags- og fram­fara­stofn­unin, OECD, hefur einnig lagt aukna áherslu á rann­sóknir og stefnu­mál tengd jöfn­uði og mis­skipt­ingu auðs. Í fyrra var birt skýrsla þar sem full­yrt var að ójöfn­uður dragi úr hag­vexti. Ýmis gögn hafa verið lögð fram sem sýna fram á sam­þjöppun auðs og auk­inn ójöfnuð. Meðal ann­ars var nýlega haft eftir Lawrence Summers, pró­fessor við Harvard háskóla og efna­hags­ráð­gjafa Obama, að ef tekju­skipt­ing í Banda­ríkj­unum í dag væri eins og árið 1979, þá ættu neðstu 80% sam­fé­lags­ins einni billjón meira, eða ell­efu þús­und doll­urum meira á hverja fjöl­skyldu, og rík­asta eina pró­sent fólks ætti einni billjón minna, eða 750 þús­und doll­urum minna hver.

Þá hefur nýút­gefin skýrsla Oxfam sam­tak­anna vakið mikla athygli í lið­inni viku, en þar er litið til auðs rík­ustu ein­stak­linga heims­ins. Samtökin segja bil milli hinna ofur­ríku og ann­arra fara vax­andi. Á sama hraða muni þessi fámenni hópur eiga 50% alls auðs fyrir lok næsta árs. Skýrsla Oxfam kemur út í aðdrag­anda Alþjóð­lega efna­hags­þings­ins, World Economic Forum í Davos. Þingið hófst í dag, mið­viku­dag.

[caption id="attachment_17079" align="alignnone" width="300"] Kári Stef­áns­son í við­tali hjá Helga Seljan í þátt­unum Ferð til fjár.[/caption]

Kári og forsetinn sammála

Umræðan um jöfnuð, mis­skipt­ingu auðs, skatt­byrði og rétt­læti er ekki ein­skorðuð við Banda­ríkin. Ummæli Kára Stef­áns­sonar í fyrsta þætt­inum af Ferð til fjár vöktu mikla athygli í síð­ustu viku. Þar sagði Kári íslenska skatt­kerfið órétt­látt og það hygla hinum efna­meiri. Það fælist meðal ann­ars í mis­hárri skatt­lagn­ingu á fjár­magnstekjur og launa­tekjur, og leiði til ójöfn­uðar sem íslenskt sam­fé­lag þoli verr en stærri sam­fé­lög.

Heyra má sam­hljóm í mál­flutn­ingi Kára og Banda­ríkja­for­seta. Báðir tala fyrir að hinir efna­meiri beri auk­inn skatt­byrði sem verði á móti lækkuð á tekju- og eigna­lægri hópa sam­fé­lags­ins. Þetta verði meðal ann­ars gert í gegnum hærri fjár­magsntekju­skatt. Ólíkt haf­ast þeir þó að, því á meðan Obama leggur brátt fram frum­varp með til­lögum að skatta­breyt­ingum, þá sagði Kári í við­tali við Helga Seljan að „kannski, guði sé lof fyrir ykkur, þá hef ég afskap­lega lítil áhrif á þetta sam­fé­lag“.

Kjarninn og Stofnun um fjár­mála­læsi hafa tekið höndum saman og munu fjalla ítar­lega um heim­il­is­fjár­mál sam­hliða þátt­unum Ferð til fjár, sem sýndir verða á RÚV næstu vikur. Mark­miðið: Að stuðla að betra fjár­mála­læsi hjá lands­mönnum! Næsti þáttur er á dag­skrá fimmtu­dag­inn 22. jan­úar. Fylgstu með á Facebook-síðu Ferð til fjár.