Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna, segir nýja ríkisstjórn boða íhaldssama stefnu í skatta- og ríkisfjármálum. Þrátt fyrir allt tal um kerfisbreytingar í sjávarútvegs-, landbúnaðar- og Evrópumálum hafi verið mynduð ríkisstjórn sem ætli fyrst og fremst að vinna eftir stefnu Sjálfstæðisflokksins en setja hvers kyns kerfisbreytingar á ís.

Þetta kom fram í ræðu Katrínar í eldhúsdagsumræðum á Alþingi í gærkvöldi. 

Mynd: Pressphotos / Geiri

„Það segir sína sögu að hæstvirtur forsætisráðherra ákvað að vitna í Tómas Guðmundsson og kvæði hans frá fjórða áratug síðustu aldar því að stjórnarsáttmálinn er um margt í besta 1920-stíl, kannski táknrænt að hann er undirritaður af þremur karlmönnum þrátt fyrir batnandi kynjahlutföll á þingi,“ sagði Katrín og bætti við: 

„Kynning fjármálaráðherra, sem við heyrðum af í fjölmiðlum, á ríkisfjármálastefnu nýrrar stjórnar er sömuleiðis íhaldssöm. Sú ríkisstjórn sem nú hefur tekið við boðar nefnilega íhaldssama stefnu. Það má kalla hana jafnvægi, það má líka kalla hana kyrrstöðu því að ætlunin er að fresta nauðsynlegri eflingu velferðar og menntakerfis, það á ekki að byggja meira upp en rúmast innan hagsveiflunnar. Það má ekki afla aukatekna til að byggja upp aðþrengt velferðarkerfi, heilbrigðiskerfi og menntakerfi. Undir þetta er kvittað í ræðu hæstvirts forsætisráðherra þegar hann segir: Fjármagnið er af of skornum skammti.““

„Staðreyndir fremur en hughrif“

Í ræðu sinni hafði Bjarni Benediktsson forsætisráðherra sagt að niðurskurður í heilbrigðiskerfinu hefði kallað fram þau „hughrif“ hjá stórum hluta þjóðarinnar að samfélagssáttmálinn um tryggt aðgengi að heilbrigðisþjónustu væri brostinn. Katrín Jakobsdóttir hæddist að orðalaginu og sagði: 

„Hughrifin birtast líklega í 86.000 undirskriftum frá Íslendingum sem kröfðu stjórnmálamenn um aukin framlög til heilbrigðismála. Hughrifin birtast í því að greiðsluþátttaka sjúklinga hér á landi er umtalsvert meiri en annars staðar á Norðurlöndum á sama tíma og skortir fjármuni til að tryggja mönnun og viðunandi aðstæður. Og ætli það skapi ekki líka ákveðin hughrif að í tíð núverandi hæstvirts forsætisráðherra í fjármálaráðuneytinu lækkaði skattbyrðin á tekjuhæstu hópana og þyngdist á aðra hópa. Sumir myndu reyndar kalla þetta staðreyndir fremur en hughrif.“ 

Varar við auknum álögum á almenning  

Katrín hvatti til kerfisbreytinga á sviði skatta- og velferðarmála og sagði brýnt að leiðrétta stöðu tekjulægstu hópanna í ljósi kannana sem sýni að nokkur þúsund börn líða efnislegan skort á Íslandi.

„Til að tryggja jöfnuð og félagslegan stöðugleika þarf að ráðast í kerfisbreytingar, skattleggja fjármagnið og létta skattbyrðinni af tekjulægstu hópunum. Þar væri hægt að byrja á sjúklingasköttunum sem eru hærri hér en annars staðar og um leið væri hægt að afla aukinna tekna af þeim sem hafa mest milli handa því að ef aðhald er sett á útgjöld í velferðarmálum í stað þess að hækka skatta á auðmenn er í raun verið að hækka álögur á venjulegt fólk fremur en þá ríkustu.“

Mynd: Pressphotos

Þá vék hún almennt að umræðunni um kerfisbreytingar:

„Kerfisbreytingar voru orð síðustu kosningabaráttu. Heilir flokkar voru stofnaðir um slíkar breytingar í sjávarútvegsmálum og landbúnaðarmálum sem og Evrópusambandsaðild. Þessir sömu flokkar eru mættir í ríkisstjórn sem fyrst og fremst mótast af stefnu Sjálfstæðisflokksins — allt á réttri leið, sagði hann í síðustu kosningabaráttu og nánast endurprentar stefnuskrána í stjórnarsáttmálanum. Kerfisbreytingar bíða betri tíma. Ekki er hægt að gera allt í einu enda er framtíðin löng, segir nýr fjármálaráðherra. Manni kemur annar ráðherra í hug úr sjónvarpsþáttunum „Já, ráðherra“ sem var einmitt ritstjóri blaðsins „Reform“ sem mætti þýða sem „Kerfisbreytingar“ áður en hann varð ráðherra stjórnsýslumálefna. Frasinn um að Róm hafi ekki verið byggð á einum degi varð honum einmitt mjög tamur eftir að hann tók við embætti og kynntist sínum ágætu embættismönnum.“

Katrín benti á að eftirkosningar vildu forystumenn Viðreisnar og Bjartrar framtíðar skyndilega að þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB yrði frestað.

„Skyndilega er Róm ekki byggð á einum degi og menn fara að vitna í Tómas Guðmundsson í leit að innblæstri. Tómas Guðmundsson orti raunar fleira en Hótel jörð, t.d. þetta:„Og satt er það að stundum hef ég þurft / á öllu mínu ístöðuleysi að halda.“ Einhvern veginn komu mér þessi orð í hug þegar nýr stjórnarsáttmáli birtist eftir margra mánaða tal um kerfisbreytingar, nokkurn veginn kerfisbreytingalaus.“

Hér má lesa stefnuræðu Bjarna Benediktssonar í heild.