Forseti hagfræðideildar: Fjármagnshöftin fólu í sér mannréttindabrot

Ásgeir Jónsson, for­seti hag­fræði­deildar Háskóla Íslands, telur að með beit­ingu fjár­magns­hafta eftir hrun hafi verið brotið gegn mann­rétt­indum Íslend­inga. Þetta segir hann í blogg­færslu sem jafn­framt er frétta­bréf Virð­ingar hf, en Ásgeir starfar sem efna­hags­ráð­gjafi hjá fyr­ir­tæk­inu. 

„Beiting hafta á árunum 2008 til vorra daga fól í sér brot á mann­rétt­indum íslenskra þegna og mun fela í sér lang­tíma­kostnað. Það mun taka langan tíma að byggja upp til­trú á krón­unni á nýjan leik. Vandséð að Ísland geti notið full­kom­ins ábata frjálsra utan­rík­is­við­skipta sem sem sér­stakt mynt­svæði þegar litið er fram,“ skrifar Ásgeir.

Ásgeir er dós­ent í hag­fræði við Háskóla Íslands og var aðal­hag­fræð­ingur Kaup­þings á árunum fyrir hrun. Nýlega kom út bókin The Icelandic Financial Crisis: A Study into the World´s Smallest Currency Area and its Recovery from Total Banking Collapse eftir þá Hersi Sig­ur­geirs­son, dós­ent við Við­skipta­fræði­deild Háskóla Íslands. 

Í frétta­bréfi Virð­ingar harmar Ásgeir hve fátæk­legar við­tökur fyrri bók hans um hrunið, Why Iceland?, fékk en hún kom út árið 2009. „Hér heima galt bókin höf­und­ar­ins. Virkum í athuga­semdum – sem voru mjög margir á þessum tíma – fannst að það hefði átt að banna mér að skrifa svona bók en fyrst að skað­inn var skeður ætti fólk að sam­ein­ast um að kaupa hana ekki,“ skrifar hann. „Virkir athuga­semdir eltu mig jafn­vel til útlanda ef ég tók þátt í ráð­stefnum þar ytra og reyndu að leiða óstað­kunn­ugt fólk í allan sann­leika um hvaða mann ég hefði að geyma, en það er önnur saga.“ Segir Ásgeir að nú hafi „virkum í athuga­semdum“ fækkað all­mikið sem hljóti að „bera vott um bætt atvinnu­á­stand“. 

Ásgeir fjallar um helstu nið­ur­stöður bókar þeirra Hersis. Hann segir að ef litið sé á geng­is­lækkun sem efna­hags­legt meðal sé ljóst að lands­menn geti ekki stjórnað skammta­stærð­inni. „Ísland hefði þurft 25% geng­is­lækkun árið 2008 – krónan lækk­aði hins vegar um 75% í frjálsum við­skiptum. Með beit­ingu hafta var hins vegar hægt að fara miðja leið með 50% geng­is­lækkun,“ skrifar Ásgeir og bendir á að allt frá því að Ísland öðl­að­ist full­veldi hafi lands­menn vegið salt á milli þess ann­ars vegar að njóta ábata alþjóða­væð­ingar í opnu hag­kerfi með til­heyr­andi óstöð­ug­leika og hins vegar þess að tryggja stöð­ug­leika með fjár­magns­höftum.

„Árin 2001 til 2008 eru eina tíma­bilið á 100 ára full­veldi þar sem krónan hefur flotið frjáls. Beiting hafta á árunum 2008 til vorra daga fól í sér brot á mann­rétt­indum íslenskra þegna og mun fela í sér lang­tíma­kostnað. Það mun taka langan tíma að byggja upp til­trú á krón­unni á nýjan leik. Vandséð að Ísland geti notið full­kom­ins ábata frjálsra utan­rík­is­við­skipta sem sér­stakt mynt­svæði þegar litið er fram.“