Stefnt er að því að fækka háskóla­nemum sam­kvæmt fjár­mála­á­ætlun rík­is­ins til næstu fimm ára. Þetta við­ur­kenndi Benedikt Jóhann­es­son fjár­mála­ráð­herra í svari við fyr­ir­spurn Katrínar Jak­obs­dóttur, þing­mann­is­Vinstri grænna, á Alþingi í dag. Spurði Katrín hvort fjár­fram­lög á hvern nem­anda á háskóla­stigi yrðu aukin með fækkun nem­enda. Benedikt svar­aði því til að í áætl­un­inni væri gert ráð fyrir ein­hverri fækkun háskóla­nema en „það væru í sjálfu sér engin óheil­brigð fækkun nem­enda eða nið­ur­skurður sem þessi fjár­mála­á­ætlun gerir ráð fyrir“. 

Jón Atli Bene­dikts­son, rektor Háskóla Íslands, hefur gagn­rýnt harð­lega fjár­mála­á­ætlun rík­is­ins til næstu fimm ára og bent á að ef fylgja eigi áætl­un­inni verði ekki hægt að ná fram aukn­ingu í fram­lögum á hvern ársnema nema með veru­legri fækkun. 

Benedikt svar­aði fyrir fjár­mála­á­ætl­un­ina, sem var kynnt á föstu­dag­inn, á Alþingi í dag: „Það er alveg sama hvað það er sagt oft. Viðbót er ekki nið­ur­skurður. Þannig er það nú bara,“ sagði hann þegar bent var á að aukn­ing fjár­fram­laga til sjúkra­hús­þjón­ustu héldi ekki í við áætl­aða fjölgun sjúk­linga. 

Þegar rætt var um háskóla­stigið sagði Benedikt að lengi mætti gott bæta. „Það er hægt að gera það með tvennum hætti, ann­ars vegar er hægt að bæta í fram­lögin og hins vegar er hægt að skipu­leggja námið með öðrum hætti,“ sagði hann. „Hvort tveggja verður auð­vitað gert. Það er það sem þeir sem reka háskól­ann hverju sinni eru sífellt að velta fyrir sér, hvernig veita þeir sem besta og mark­viss­asta menntun fyrir þau fram­lög sem ríkið úthlutar á hverjum tíma.“

Helmingi lægri fjárframlög á Íslandi 

Katrín tók undir gagn­rýni Jóns Atla á þing­inu í umræðum um fjár­mála­á­ætl­un­ina á þingi í dag. „Þessari áherslu hafa rekt­orar í land­inu og háskóla­fólk áður mót­mælt. Að ætl­unin sé að fækka þeim sem stunda háskóla­nám fremur en að byggja hér upp öfl­ugt háskóla­nám og auka fram­lögin sem eru, ef við skoðum þau á hvern nem­enda, helm­ingi lægri hér en á Norð­ur­lönd­unum og umtals­vert lægri en að með­al­tali í OECD.“

Katrín Jak­obs­dóttir Spyr hvort „ætl­unin sé að fækka þeim sem stunda háskóla­nám fremur en að byggja hér upp öfl­ugt háskóla­nám.“

Katrín benti einnig á að Vísinda- og tækni­ráð hefði sam­þykkt stefnu­mótun um að ná með­al­tali OECD-ríkj­anna varð­andi fjár­fram­lög á hvern nem­anda fyrir árið 2020. „Það er algjör­lega fjarri því í þess­ari áætlun. Í ljósi þess að Vísinda- og tækni­ráð er nú fyrst og fremst skipað ráð­herrum rík­is­stjórn­ar­innar hverju sinni þá skilur maður hrein­lega ekki hvernig er hægt að sam­þykkja slíka stefnu­mótun en leggja svo fram þessa áætlun,“ sagði hún.

Þetta er eitt af þeim atriðum sem Jón Atli gagn­rýndi þegar hann lýsti yfir von­brigðum með fjár­mála­á­ætl­un­ina sem hann telur að sam­ræm­ist ekki því mark­miði að ná með­al­tali OECD-ríkj­anna á kjör­tíma­bil­inu.

Samkvæmt fjár­mála­á­ætl­un­inni munu fram­lög rík­is­ins til háskóla­stigs­ins hækka úr tæpum 41,6 millj­örðum króna á árinu 2017 upp í ríf­lega 44 millj­arða króna á fimm árum. Þar með­tal­inn er kostn­aður vegna bygg­ing­ar­fram­kvæmda við Hús íslenskra fræða á árunum 2017 til 2021. „Miðað við þessa áætlun og óbreyttan nem­enda­fjölda á háskóla­stig­inu munum við seint ná OECD með­al­tal­inu – sem ætti að jafn­aði ekki að vera mjög metn­að­ar­fullt mark­mið – og hvað þá Norð­ur­landa­með­al­tal­inu. Eina leiðin til að ná þessum með­al­tölum miðað við áætl­un­ina væri mjög mikil fækkun nem­enda á háskóla­stig­inu á Íslandi,“ sagði Jón Atli. 

Sagði minni eftirspurn eftir háskólanámi

Katrín beindi þeirri spurn­ingu að Benedikt hvort honum þætti þetta við­un­andi fram­tíð­ar­sýn: „Fækkum nem­endum á háskóla­námi og færum fram­lögin þannig upp. Telur hann virki­lega að þetta sé til raun­veru­legrar efl­ingar háskóla­stigs­ins?“

Benedikt svar­aði því til að fram­lög til háskól­anna væru að hækka, en eins væri hægt að skipu­leggja námið með öðrum hætti. „Þeir sem reka háskól­ann hverju sinni eru sífellt að velta fyrir sér hverju sinni hvernig þeir veita besta og mark­viss­ustu menntun fyrir þau fram­lög sem ríkið úthlutar á hverjum tíma.“

Fjár­mála­ráð­herra Segir að ekki sé gert fyrir óeðli­legri fækkun nem­enda.

Mynd: Pressphotos

Í kjöl­far hruns­ins hafi nem­endum fjölgað mikið í háskól­unum þar sem atvinnu­leysi jókst og fólk vildi nýta tím­ann til að bæta þekk­ingu sína og stöðu á vinnu­mark­aði. „Ég tel að það hafi verið góð og vin­sam­leg stefna. Nú eru aðrar aðstæður og meiri atvinna og má búast við því að það sé minni eft­ir­spurn hlut­falls­lega eftir háskóla­námi,“ sagði Benedikt, sem síðan stað­festi að fjár­mála­á­ætl­unin geri ráð fyrir fækkun nem­enda á háskóla­stigi. „Það sem við erum að gera, við erum að bæta við fram­lögum per nem­enda og það er í sjálfum sér engin óheil­brigð fækkun nem­enda eða nið­ur­skurður sem þessi fjár­mála­á­ætlun gerir ráð fyrir.“