„Þetta er ekki í lagi,“ segir Gylfi Zoëga, hag­fræði­pró­fessor og nefnd­ar­maður í pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­banka Íslands, um að aðilar vinnu­mark­að­ar­ins hafi sett sér­stakt for­sendu­á­kvæði inn í kjara­samn­ing um að honum megi segja upp ef vaxta­lækk­anir verða ekki að veru­leika. „Seðla­banki Íslands er sjálf­stæð stofnun,“ segir Gylfi og lýsir nálgun samn­ings­að­ila sem „brjál­æð­is­legri hug­mynd“. Þetta er haft eftir hag­fræð­ingnum á Bloomberg-frétta­veit­unni.

Stundin greindi frá því, fyrst fjöl­miðla í gær­morgun, að stóru verka­lýðs­fé­lögin og Samtök atvinnu­lífs­ins hefðu ákveðið að semja um að vaxta­lækk­anir væru for­senda þess að samn­ingar héldu.

Þetta var svo stað­fest opin­ber­lega í frétta­til­kynn­ingu frá Eflingu þar sem fram kom að ein af for­sendum kjara­samn­ings­ins væri að Seðla­banki Íslands myndi lækka stýri­vexti. „Samn­ings­að­ilar eru sam­mála um að samn­ing­ur­inn skapi aðstæður til þess. Lækkun vaxta mun hafa mikil áhrif á útgjöld skuld­settra heim­ila og einnig stuðla að lækkun leigu­verðs. Í samn­ingnum verða for­sendu­á­kvæði um upp­sögn hans verði vaxta­lækk­anir ekki að raun­veru­leika,“ segir í til­kynn­ing­unni.

Gylfi Magn­ús­son, for­maður banka­ráðs Seðla­bank­ans, tjáir sig um málið við Bloomberg eins og nafni hans. Hann er á sama máli og segir for­sendu­á­kvæðið „skrítið“. Þá hefur Már Guð­munds­son gagn­rýnt ákvæðið í við­tali á RÚV en bent á að með því bindi aðilar vinnu­mark­að­ar­ins ekki hendur Seðla­bank­ans eða pen­inga­stefnu­nefndar með neinum hætti. Ragnar Þór Ing­ólfs­son, for­maður VR, segir hins vegar að honum finn­ist mál­flutn­ing­ur­inn óboð­legur.

Lyk­il­menn í Seðla­bank­anum hafa varað ein­dregið við miklum launa­hækk­unum und­an­farna mán­uði. „Þá er í raun og veru bara eitt eft­ir og það er að búa til nógu mik­inn slaka í þjóð­arbú­inu til þess að laun og verð­lag byrji að lækka,“ sagði Þórarinn G. Pét­urs­son, aðal­hag­fræð­ingur bank­ans, á fundi hjá Félagi atvinnu­rek­enda þann 11. sept­em­ber síð­ast­lið­inn. „Það er eina tækið sem við höf­um að koma vöxt­un­um nógu mikið upp þannig að hér verði sam­drátt­ur.“ 

Þann 6. febr­úar síð­ast­lið­inn birti Seðla­bank­inn mynd­band sam­hliða til­kynn­ingu um vaxta­á­kvörðun þar sem Már Guð­munds­son seðla­banka­stjóri flutti stutt ávarp og var­aði við verk­föllum og óhóf­legum launa­hækk­unum. „Nú slaknar á spennu í þjóð­ar­bú­skapnum en það er ekki sam­dráttur fram undan nema að við verðum fyrir nýjum áföllum. Verkföll og launa­hækk­anir langt umfram svig­rúm yrðu slíkt áfall. Afleið­ingin yrði hærri vextir og meira atvinnu­leysi. Reynum að forða því,“ sagði hann.

Þannig hefur Seðla­bank­inn, sem hefur það lög­bundna hlut­verk að stuðla að stöð­ugu verð­lagi og fjár­mála­stöð­ug­leika, ítrekað sent aðilum vinnu­mark­að­ar­ins skila­boð um hvaða afleið­ingar til­teknar ákvarð­anir og aðgerðir þeirra kunni að hafa. Þetta hefur lagst illa í verka­lýðs­for­yst­una og nú má segja að dæmið hafi að vissu leyti snú­ist við. Aðilar vinnu­mark­að­ar­ins senda Seðla­bank­anum þau skila­boð að ef vextir lækki ekki verði frið­ur­inn á vinnu­mark­aði úti.