Aðalhagfræðingur Seðlabankans á fundi með atvinnurekendum: Miklar launahækkanir kalla á vaxtahækkun „þannig að hér verði sam­drátt­ur“

Þórarinn G. Pét­urs­son, aðal­hag­fræð­ingur Seðla­bank­ans, var ómyrkur í máli á fundi hjá Félagi atvinnu­rek­enda í morgun þar sem fjallað var um horfur í efna­hags­málum. 

Fram kom í máli Þórarins að ef samið yrði um álíka miklar launa­hækk­anir í kom­andi kjara­lotu og gert var árið 2015 myndi Seðla­bank­inn lík­lega neyð­ast til að hækka vexti og fram­kalla slaka í hag­kerf­inu. Þeir orsaka­þættir sem hindr­uðu að launa­hækk­anir færu beint út í verð­lagið árið 2015, t.d. inn­flutt verð­hjöðnun, væru ekki fyrir hendi í dag.  

„Þá er í raun og veru bara eitt eft­ir og það er að búa til nógu mik­inn slaka í þjóð­arbú­inu til þess að laun og verð­lag byrji að lækka,“ er haft eftir Þórarni á Mbl.is þar sem vitnað er í erindi hans og umræður sem fram fóru á fund­inum. „Það er eina tækið sem við höf­um að koma vöxt­un­um nógu mikið upp þannig hér verði sam­drátt­ur.“ 

Í glærum sem Þórarinn studd­ist við á fund­inum bendir hann á að inn­flutn­ings­verð hefur tekið að hækka eftir því sem áhrif geng­is­hækk­unar fjara út og alþjóð­leg verð­bólga eykst. Þá séu verð­bólgu verð­bólgu­vænt­ingar teknar að hækka á ný. 

Mynd: Seðla­bank­inn

Eins og Gylfi Zoëga, hag­fræði­pró­fessor við Háskóla Íslands, bendir á í skýrslu um kom­andi kjara­samn­inga bjugg­ust margir við því árið 2015 að verðbólga ykist í kjölfar almennra kjara­samn­inga. Það gerð­ist ekki, einkum vegna geng­is­styrk­ingar og lægra inn­flutn­ings­verðs í erlendum gjald­miðli árin 2015 og 2016 sem lækk­uðu verð á inn­flutn­ingi mælt í krónum. 

„Geng­is­hækk­unin varð einkum vegna mik­illar fjölgunar erlendra ferða­manna og einnig vegna þess að Seðla­bank­inn minnk­aði kaup sín á erlendum gjald­eyri sum­arið 2016. Launa­hækk­an­irnar og hækkun á gengi krónunnar höfðu samt þau áhrif að auka kostnað útflutn­ings­at­vinnu­vega svo að sam­keppn­is­staða versn­aði,“ skrifar Gylfi. „Ekki er hægt að gera ráð fyrir því að erlendum ferðamönnum muni fjölga ört á næstu árum, gengi krónunnar styrkj­ast og verð­hjöðnun erlendis lækka verð á inn­fluttum vörum, þ.e. að verð­mæti þjóðar­fram­leiðslu auk­ist mikið. Þess vegna gæti verðbólga auk­ist ef samið yrði um miklar launa­hækk­anir.“ 

Gylfi og Þórarinn G. Pét­urs­son eru báðir nefnd­ar­menn í pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­bank­ans sem hefur það lög­bundna hlut­verk að stuðla að stöð­ugu verð­lagi. Athygli í fyrra þegar Þórarinn drakk úr bolla á blaða­manna­fundi þar sem blasti við mynd af Paul Volcker, fyrr­ver­andi seðla­banka­stjóra Banda­ríkj­anna og áletr­unin “What would Volcker do?” Volcker er einna þekkt­astur fyrir að hafa hækkað vexti yfir 20 pró­sent til að fram­kalla sam­drátt og ná niður verð­bólgu í byrjun níunda ára­tug­ar­ins. 

„Við segj­um að það sé í hönd­um ann­arra hver fórn­ar­kostn­aður­inn verði til að halda verð­bólgu­mark­miðum á næstu miss­er­um. Það eru rík­is­valdið og vinnu­mark­aður­inn,“ sagði Þórarinn á fund­inum í dag og bætti því við að Seðla­bank­an­um væri full al­vara með þessu tali, þó að það væri frek­ar óskemmti­legt, enda væri það lög­bundið hlut­verk bank­ans að halda aftur af verð­bólgu og stuðla að verð­stöð­ug­leika.