Bak­grunnur og þjálfun erlendra glæpa­manna sem koma til lands­ins í tengslum við starf­semi glæpa­hópa kallar á auk­inn við­búnað lög­reglu. Glæpa­menn­irnir hafa her­þjálfun og þekk­ingu á skot­vopnum og bar­daga­tækni, að því kemur fram í svari Embættis rík­is­lög­reglu­stjóra við fyr­ir­spurn Frétta­blaðs­ins.

Spurt var um fjölgun vopn­aðra útkalla og verk­efna sér­sveitar lög­reglu. Í svar emb­ætt­is­ins kemur fram að málum þar sem vopn koma við sögu hafi fjölgað að und­an­förnu. Í svari dóms­mála­ráð­herra við skrif­legri fyr­ir­spurn Smára McCarthy, þing­manns Pírata, í vik­unni kom fram að útköllum sér­sveitar rík­is­lög­reglu­stjóra fjölg­aði um 175 pró­sent á milli áranna 2016-2017. Á sama tíma fjölg­aði til­kynn­ingum um vopn­aða ein­stak­linga um 109 pró­sent.

„Lög­reglan starfar í umboði okkar allra og hefur ein­okun á vald­beit­ingu í land­inu,“ segir Helgi Gunn­laugs­son, pró­fessor í félags­fræði, við Frétta­blaðið. „Spurn­ingin aftur á móti er hvort ekki væri heppi­legt fyrir sér­sveit­ina og borg­ar­ana að hafa óháða nefnd eða ein­hvern þriðja aðila sem hefur yfir­sýn yfir mál­efni sveit­ar­innar og þau mál sem koma upp.

Sér í lagi vegna þess að hér er nokkuð stíf skot­vopna­lög­gjöf, lög­reglan hefur ein­okun á vald­beit­ingu og sér­sveitin er vopnuð. Því er ekki óeðli­legt að ytra eft­ir­lit sé starf­andi sem veiti henni aðhald og stuðn­ing þegar við á og hafi auga með þess­ari þróun,“ segir Helgi og vísar til örrar þró­unar í vopna­burði í íslenskri lög­gæslu.

Helgi segir sér­sveit­ina almennt hafa verið far­sæla í starfi, lög­reglu­menn í henni séu vel þjálfaðir og fari í gegnum ströng inn­töku­skil­yrði og próf.

„Þessi aukn­ing á vopn­uðum útköllum sér­sveit­ar­innar er samt veru­leg á stuttum tíma og vekur upp spurn­ingu um hvort lög­gæsla á Íslandi sé að fær­ast frá almennri lög­gæslu eins og við þekkjum hana í átt að sér­skip­uðum vopn­uðum sveitum, að það sé talið nauð­syn­legt til að hafa vaðið fyrir neðan sig í æ fleiri til­fellum. Og þá um leið opna á að lög­reglan öll verði búin skot­vopnum við öll skyldu­störf, að það verði smám saman talið eðli­legt í ljósi breyttra aðstæðna,“ segir Helgi.