Þessi grein birtist fyrir rúmlega 2 mánuðum.

Lögreglan segir að gildandi lög hafi heft rannsókn á meintum ISIS-liða

Þrír menn voru hand­tekn­ir 12. janú­ar síð­ast­lið­inn í um­fangs­mik­illi lög­reglu­að­gerð á Ak­ur­eyri. Tveim­ur var sleppt en sá þriðji, sem var grun­að­ur um að­ild að IS­IS-hryðju­verka­sam­tök­un­um, var send­ur úr landi ásamt fjöl­skyldu sinni. Lög­regla hef­ur lít­ið tjáð sig um mál­ið vegna rann­sókn­ar­hags­muna. Í svör­um lög­reglu við fyr­ir­spurn Heim­ild­ar­inn­ar er þess þó get­ið að lög­regla hafi ekki ver­ið heim­iilt að nota all­ar upp­lýs­ing­arn­ar sem var miðl­að til henn­ar við rann­sókn máls­ins vegna gild­andi lagaum­hverf­is.

Lögreglan segir að gildandi lög hafi heft rannsókn á meintum ISIS-liða
Grunaður ISIS meðlimur Var handtekinn í umfangsmikilli lögregluaðgerð föstudaginn 12. janúar á Akureyri og sendur úr landi samdægur ásamt fjölskyldu sinni Mynd: Eyþór Árnason

Íslenskt lagaumhverfi kom í veg fyrir að hægt var að notast við allar upplýsingar sem lögreglu barst frá erlendum samstarfsstofnunum í umfangsmikilli lögregluaðgerð þar sem maður var handtekinn og fluttur til Grikklands ásamt fjölskyldu sinni. Maðurinn var grunaður um að vera meðlimur í hryðjuverkasamtökunum Íslamska ríkisins, ISIS.

Þetta kemur fram í svörum samskiptastjóra embættis ríkislögreglustjóra, Helenu Rós Sturludóttir, við fyrirspurn Heimildarinnar um lögregluaðgerðina sem framkvæmd var 12. janúar síðastliðinn á Akureyri. Í henni voru þrír menn handteknir og húsleit framkvæmd í tveimur íbúðum, þar sem lagt var hald á farsíma og peninga.

Í tilkynningu Ríkislögreglustjóra var sagt frá því að tveimur karlmannanna hafi verið fljótlega sleppt en sá þriðji verið sendur úr landi samdægurs ásamt eiginkonu sinni og sex börnum sem eru á aldrinum sex mánaða til 16 ára. 

Lögregla lítið getað tjáð sig um málið

Lögreglan hefur tjáð sig lítið um málið í kjölfarið og borið fyrir sig að málið sé enn á viðkvæmu stigi. Í svörum við fyrirspurn Heimildarinnar segist talsmaður ríkislögreglustjóra ekki geta upplýst um það hvort mennirnir hafi verið staðnir að glæp eða hvort rökstuddur grunur hafi verið fyrir því að þeir haft í hyggju að fremja glæp. 

Í skriflegu svari lögreglu kemur þó fram að hættustig vegna hryðjuverka hafi haldist óbreytt frá því sem það hefur verið undanfarna mánuði. 

Mönnunum sem var sleppt ekki grunaðir um aðild í ISIS

Lögreglan getur lítið tjáð sig um hina mennina tvo en getur „þó staðfest að þeir eru ekki taldir meðlimir í ISIS,“ segir Helena Rós Sturludóttir samskiptastjóri Ríkislögreglustjóra. 

Í upphaflegri tilkynningu lögreglu sagt frá því að rannsóknin hafi staðið yfir síðan nóvember í fyrra. Rannsóknin hafi verið gerð samstarfi við erlend lögregluyfirvöld eftir að upplýsingar bárust um að fjölskyldufaðirinn, sem sendur var úr landi, hafi verið meðlimur í ISIS. Í frétt RÚV staðfesti lögregla að maðurinn var talinn vera virkur meðlimur í hryðjuverkasamtökunum. 

Spurð hvað bíði mannsins og fjölskyldunnar í Grikklandi svarar Helena Rós að grísk yfirvöld taki „ákvarðanir um fólk sem þau hafa veitt alþjóðlega vernd.“ 

Núgildandi lagaumhverfi hefti rannsókn lögreglu

Lögregla getur lítið sagt um rannsóknina, mennina sem voru handteknir og afdrif fjölskyldunnar sem var send til Grikklands. Í svörum lögreglu er hins vegar er vakin sérstök athygli á því hvernig núgildandi lagaumhverfi hafi komið í veg fyrir að lögregla hafi getað notast við allar upplýsingarnar sem var miðlað til hennar. 

„Hluti þeirra upplýsinga sem var miðlað til íslenskrar lögreglu reyndist ekki unnt að nota hérlendis við rannsóknaraðgerðir vegna núgildandi lagaumhverfis,“ segir Helena Rós Sturludóttir.

Spurð með hvaða hætti núgildandi lagaumhverfi hafi haft áhrif á rannsókn lögreglu segir Helena Rós að samkvæmt lögum beri „lögreglu skylda til að afhenda upplýsingar ef óskað er eftir rannsóknarúrskurðum til verjenda Sakborningar fá að auki upplýsingar um þau málsgögn sem lögregla hefur.“ 

„Í sumum tilvikum geta miklir hagsmunir verið undir, jafnvel líf og limir upplýsingagjafans“
Helena Rós Sturludóttir, samskiptastjóri Rikislögreglustjóra
segir að lögreglu hér á landi sé skylt að afhenda sakborning öll málsgögn

Þessi lög geta reynst lögreglu fjötur um fót að sögn Helenu sem bendir á að þegar „lögregla fær upplýsingar sem henni er ekki heimilt að miðla, til að mynda vegna þess að þær gætu upplýst um hver eða hverjir veittu lögreglu upplýsingar þá getur hún ekki nýtt þær upplýsingar til rannsóknar.“ 

Forvirkar rannsóknarheimildir 

Þá bendir Helena á að erlendis sé þessu öðruvísi háttað og lögreglu heimildir hafa meira lagalegt svigrúm til að bregðast við slíkum upplýsingum án þess að vera skylt að afhenda gögn.„Íslenskri lögreglu skortir heimildir til jafns við hin Norðurlöndin hvað þetta varðar,“ segir Helena. 

Frumvarp um breytingar á lögreglulögum var lagt fyrir þingið haustið 2023 af dómsmálaráðherra, Guðrúnu Hafsteinsdóttur. Fyrrverandi dómsmálaráðherra, Jón Gunnarsson, reyndi að koma sambærilegu frumvarpi í gegnum þingið vorið 2023 án árangurs. Frumvarp Guðrúnar fór í samráðsgátt stjórnvalda en frestur til að skila inn umsögn rann út 13. nóvember 2023.

Samkvæmt talsmanni dómsmálaráðuneytisins er frumvarpið tilbúið til þess að leggja fyrir ríkisstjórn, en það á eftir að setja það á málaskrá ríkisstjórnarinnar fyrir vorþingið. 

Umdeilt lagafrumvarp

Í frumvarpinu er meðal annars lagt til að skýra og styrkja eftirlitsheimildir lögreglu í þágu afbrotavarna. Í greinargerð sem fylgir frumvarpi dómsmálaráðherra segir að „breytt afbrotamynstur, aukin hætta á hryðjuverkum og útbreiðsla alþjóðlegrar skipulagðrar brotastarfsemi krefst þess að löggæsluyfirvöld geti brugðist við og gripið til aðgerða áður en einstök brot eru framin.“

Þá kemur einnig fram í greinargerðinni að lögreglan hér á landi hafi ekki nægilega miklar eða skýrar lagaheimildir til þess að sinna slíkum aðgerðum. Þá segir einnig að Ísland skeri sig úr í samanburði við önnur Norðurlönd. Stofnanageta og lagaheimildir lögreglu á sviði afbrotavarna séu talsvert takmarkaðir hér samanborið við nágrannaríki. 

Þegar frumvarp Jóns leit fyrst dagsins ljós vakti það mikla athygli og umræðu. Margir stigu fram og gagnrýndu ýmis atriði í frumvarpinu. Til að mynda að ekki sé gert ráð fyrir því að bæta eftirlit með því hvernig lögreglan beiti auknum rannsóknarheimildum.  

Þingmenn Pírata hafa verið sérlega gagnrýnir á frumvarpið. Til að mynda hefur Þórhildur Sunna Ævarsdóttir bent á athugasemdir ríkissaksóknara við framgöngu lögreglu. Í viðtali á RÚV sagði Þórhildur að bæti þyrfti eftirlit með störfum lögreglu áður en hún fær auknar heimildir til að afla upplýsinga og stunda eftirlit. 

Þar er til að mynda bent á að lögreglan hafi í nokkrum tilfellum farið á svig við núgildandi lög um upplýsingaöflun lögreglu. Ríkissaksóknari hafi bent lögreglu á þessi brot og sent henni fyrirmæli um að bæta en það hafi hún hins vegar ekki gert.

Kjósa
15
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Lögregla og valdstjórn

Lögreglan mælir aukna ógn á hryðjuverkum í nýju áhættumati
FréttirLögregla og valdstjórn

Lög­regl­an mæl­ir aukna ógn á hryðju­verk­um í nýju áhættumati

Grein­ing­ar­deild rík­is­lög­reglu­stjóra kynnti fyr­ir skömmu til sög­unn­ar nýtt áhættumat sem legg­ur mat á ógn sem staf­ar af hryðju­verk­um hér á landi. Sam­kvæmt nýju áhættumati er hættu­stig­ið hér á landi met­ið á þriðja stigi af fimm sem þýð­ir að til stað­ar sé ásetn­ing­ur og geta til þess að skipu­leggja hryðju­verk hér á landi.
Helmingur yfirstjórnenda lögreglunnar fékk stöðuna án auglýsingar
FréttirLögregla og valdstjórn

Helm­ing­ur yf­ir­stjórn­enda lög­regl­unn­ar fékk stöð­una án aug­lýs­ing­ar

Ít­rek­að er vikist und­an meg­in­regl­unni um aug­lýs­inga­skyldu þeg­ar ráð­ið er í yf­ir­manns­stöð­ur hjá lög­regl­unni á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. „Eins og þið þekk­ið eru breyt­ing­ar og aug­lýs­ing­ar á yf­ir­manna­stöð­um sér­stak­lega vel til þess falln­ar að stuðla að óró­leika hjá embætt­inu,“ sagði lög­reglu­stjóri í bréfi til starfs­manna. GRECO hef­ur gagn­rýnt verklag­ið.

Mest lesið

Ráðning stjórnanda til MAST vekur athygli: „Ég er fagmaður"
2
FréttirLaxeldi

Ráðn­ing stjórn­anda til MAST vek­ur at­hygli: „Ég er fag­mað­ur"

MAST til­kynnti starfs­mönn­um sín­um um það á mið­viku­dag­inn að bú­ið væri að ráða Þor­leif Ág­ústs­son sem nýj­an sviðs­stjóra yf­ir með­al ann­ars fisk­eld­is­deild­ina hjá stofn­un­ina. Þor­leif­ur hef­ur skrif­að grein­ar þar sem hann tal­ar fyr­ir lax­eldi í sjókví­um. Þor­leif­ur seg­ist vera vís­inda­mað­ur og að hann taki ekki af­stöðu. For­stjóri MAST, Hrönn Jó­hann­es­dótt­ir vill ekki ræða um ráðn­ing­una þeg­ar eft­ir því er leit­að.
Ríkisstjórnin vill gefa kvótann í laxeldinu um aldur og ævi
3
FréttirLaxeldi

Rík­is­stjórn­in vill gefa kvót­ann í lax­eld­inu um ald­ur og ævi

Í frum­varpi mat­væla­ráð­herra um lagar­eldi er kveð­ið á um að lax­eld­is­fyr­ir­tæk­in í land­inu hafi „ótíma­bund­in“ rekstr­ar­leyfi til að stunda sjókvía­eldi í ís­lensk­um fjörð­um. Hing­að til hafa rekstr­ar­leyf­in ver­ið tíma­bund­in í 16 ár. Með þessu ákvæði munu stjórn­völd á Ís­landi ekki geta bann­að sjókvía­eldi án þess að baka sér skaða­bóta­skyldu gagn­vart lax­eld­is­fyr­ir­tækj­un­um.
Þórður Snær Júlíusson
4
Leiðari

Þórður Snær Júlíusson

Hand­bók um leið­ir til að þykj­ast sið­leg­ur ráð­herra

Á Ís­landi er við lýði reglu­verk sem á að koma í veg fyr­ir spill­ingu ráð­herra og auka traust á stjórn­sýslu. Ný­lega var gef­in út hand­bók með út­skýr­ing­um á regl­un­um með raun­hæf­um dæm­um. Raun­veru­leik­inn sýn­ir hins veg­ar að ráð­herr­ar láta þetta ekki hafa áhrif á hegð­un sína. Regl­urn­ar gilda bara þeg­ar það reyn­ir ekki á þær.
Kostnaður við árshátíð fram úr skattfrelsi: „Ekki einhver trylltur glamúr“
7
Viðskipti

Kostn­að­ur við árs­há­tíð fram úr skatt­frelsi: „Ekki ein­hver tryllt­ur glamúr“

Kostn­að­ur á hvern starfs­mann við árs­há­tíð Lands­virkj­un­ar fór fram úr skatt­frjáls­um kostn­aði um 34 til 230 þús­und á mann, eft­ir því hvernig á það er lit­ið, og gæti starfs­fólk­ið því þurft að greiða skatt af þeim krón­um. Lands­virkj­un ætl­ar, að sögn upp­lýs­inga­full­trúa, að fara að lög­um og regl­um um skatt­skil en gef­ur ekki uppi hvernig upp­gjör­inu er hátt­að gagn­vart starfs­fólk­inu.
Öryrkjar borga fyrir kjarasamninga og tugir milljarða settir í borgarlínu
8
GreiningFjármálaáætlun 2025-2029

Ör­yrkj­ar borga fyr­ir kjara­samn­inga og tug­ir millj­arða sett­ir í borg­ar­línu

Rík­is­sjóð­ur verð­ur rek­inn í halla í næst­um ára­tug sam­fleytt áð­ur en við­snún­ing­ur næst. Til að fjár­magna tug­millj­arða króna út­gjöld vegna Grinda­vík­ur og kjara­samn­inga á með­al ann­ars að fresta greiðsl­um til ör­orku­líf­eyri­s­kerf­is­ins, selja eign­ir fyr­ir tugi millj­arða króna og lækka fram­lög í vara­sjóð. Fram­kvæmd­um sem áð­ur hef­ur ver­ið frest­að er frest­að á ný en pen­ing­ar sett­ir í nýja þjóð­ar­höll og tug­ir millj­arða króna verða til­tæk­ir í borg­ar­línu og tengd verk­efni. Vaxta­byrð­in á rík­is­sjóði verð­ur þó þung. Á næsta ári mun hann borga 121 millj­arð króna í slíka.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Ráðning stjórnanda til MAST vekur athygli: „Ég er fagmaður"
5
FréttirLaxeldi

Ráðn­ing stjórn­anda til MAST vek­ur at­hygli: „Ég er fag­mað­ur"

MAST til­kynnti starfs­mönn­um sín­um um það á mið­viku­dag­inn að bú­ið væri að ráða Þor­leif Ág­ústs­son sem nýj­an sviðs­stjóra yf­ir með­al ann­ars fisk­eld­is­deild­ina hjá stofn­un­ina. Þor­leif­ur hef­ur skrif­að grein­ar þar sem hann tal­ar fyr­ir lax­eldi í sjókví­um. Þor­leif­ur seg­ist vera vís­inda­mað­ur og að hann taki ekki af­stöðu. For­stjóri MAST, Hrönn Jó­hann­es­dótt­ir vill ekki ræða um ráðn­ing­una þeg­ar eft­ir því er leit­að.
Jón Gnarr segir að ísraelskir landnemar í Palestínu þurfi að hypja sig
7
FréttirForsetakosningar 2024

Jón Gn­arr seg­ir að ísra­elsk­ir land­nem­ar í Palestínu þurfi að hypja sig

Jón Gn­arr lýs­ir yf­ir harðri and­stöðu við stríð­ið í Palestínu í ný­legu við­tali í hlað­varp­inu Vakt­inn. Hann vill taf­ar­laust vopna­hlé, póli­tíska end­ur­nýj­un í Ísra­el og að land­töku­byggð­ir Ísra­els í Palestínu verði lagð­ar nið­ur. „Það þarf bara að jafna þetta við jörðu og segja þessu liði að hypja sig.“
Það er búið að einkavæða hafið og færa örfáum á silfurfati
8
Allt af létta

Það er bú­ið að einka­væða haf­ið og færa ör­fá­um á silf­urfati

Kjart­an Páll Sveins­son, formað­ur Strand­veiði­fé­lags­ins, elsk­ar haf­ið út af líf­inu, eins og hann orð­ar það, og vill ekki að það sé tek­ið af hon­um eða öðr­um Ís­lend­ing­um. Hann seg­ir haf­ið hafa ver­ið tek­ið af þjóð­inni, einka­vætt og fært ör­fá­um á silf­urfati. Hann vill að strand­veiði fái stærri hluta úr pott­in­um og pott­ur­inn fyr­ir aðra en kvótakónga stækki.
Sigríður Hrund greiddi fyrir viðtal á NBC – Verðið trúnaðarmál
10
FréttirForsetakosningar 2024

Sig­ríð­ur Hrund greiddi fyr­ir við­tal á NBC – Verð­ið trún­að­ar­mál

Sig­ríð­ur Hrund Pét­urs­dótt­ur for­setafram­bjóð­andi greiddi ásamt nokkr­um öðr­um kon­um fyr­ir birt­ingu við­tals við hana hjá banda­ríska fjöl­miðl­in­um NBC en verð­ið er trún­að­ar­mál. Hún seg­ist hafa vilj­að grípa tæki­fær­ið til þess að benda á það hve op­ið fram­boðs­ferl­ið er á Ís­landi og til þess að sýna að venju­leg kona gæti boð­ið sig fram til for­seta.

Mest lesið í mánuðinum

Læstur inni í íbúðinni sinni í fimmtán ár
1
Viðtal

Læst­ur inni í íbúð­inni sinni í fimmtán ár

Sveinn Bjarna­son bjó í fimmtán ár í læstri íbúð á veg­um Ak­ur­eyr­ar­bæj­ar. Hann bank­aði oft ít­rek­að og grét áð­ur en starfs­fólk opn­aði fyr­ir hon­um. Móð­ir hans gerði end­ur­tekn­ar at­huga­semd­ir við að hann væri læst­ur inni og seg­ir son sinn hafa ver­ið van­rækt­an. Fyrr á þessu ári greip hún til þess ör­þrifa­ráðs að flytja hann bú­ferl­um í ann­an lands­hluta til að fá mann­sæm­andi að­bún­að fyr­ir hann. Mál Sveins varp­ar ljósi á al­var­leg­ar brota­lam­ir í þjón­ustu við fatl­að fólk á Ís­landi og sýn­ir hvernig mann­rétt­indi hafa ver­ið virt að vett­ugi ár­um sam­an.
Eina leiðin til að halda lífinu áfram var að koma út
3
ViðtalForsetakosningar 2024

Eina leið­in til að halda líf­inu áfram var að koma út

Bald­ur Þór­halls­son bældi nið­ur eig­in kyn­hneigð frá barns­aldri og fannst hann ekki geta ver­ið hann sjálf­ur. Fyr­ir 28 ár­um tók hann ákvörð­un um að koma út úr skápn­um, það var ekki ann­að í boði ef hann ætl­aði að halda áfram með líf­ið. Nú stefna þeir Fel­ix Bergs­son á Bessastaði. „Við eig­um 28 ára ást­ríkt sam­band að baki og höf­um ekk­ert að fela,“ seg­ir Fel­ix.
Nýjar ógnir blasa við Íslendingum
4
Úttekt

Nýj­ar ógn­ir blasa við Ís­lend­ing­um

Ís­land get­ur orð­ið skot­mark í styrj­öld sem veik­asti hlekk­ur­inn í varn­ar­keðju Vest­ur­landa. Don­ald Trump hafn­ar skuld­bind­ingu Banda­ríkj­anna til að verja NATO-ríki sem borga ekki sinn skerf, en Ís­land er lengst frá því af öll­um. Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir, fyrr­ver­andi ut­an­rík­is­ráð­herra, seg­ir varn­ar­samn­ing­inn við Banda­rík­in hafa „af­skap­lega tak­mark­að gildi“.
„Ég ætla ekki að kinka kolli framan í einhver illmenni án þess að segja neitt“
6
ViðtalForsetakosningar 2024

„Ég ætla ekki að kinka kolli fram­an í ein­hver ill­menni án þess að segja neitt“

Jón Gn­arr er kom­inn í for­setafram­boð. Hann seg­ir meiri þörf á gleði og húm­or í lýð­ræð­inu og sam­fé­lag­inu þar sem of­fram­boð sé á leið­ind­um og er sann­færð­ur um að þjóð­in sé að leita sér að mann­eskju sem hún geti séð sjálfa sig í. Jón ætl­ar sér að mýkja freka kall­inn með kær­leik­ann að vopni og lof­ar að vera hvorki of­stopa­mann­eskja né lydda, nái hann kjöri. Svo hef­ur hann alltaf dreymt um að búa í Garða­bæ.
Hjúkrunarheimilið Sóltún fékk 20 milljarða frá íslenska ríkinu
7
Fréttir

Hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún fékk 20 millj­arða frá ís­lenska rík­inu

Frá ár­inu 2009 hef­ur hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún feng­ið tæp­lega 20 millj­arða króna frá ís­lenskra rík­inu. Um 90 pró­sent af tekj­um Sól­túns koma frá rík­inu. Eig­end­urn­ir hafa tek­ið á þriðja millj­arð króna út úr rekstr­in­um með því að selja fast­eign­ir og lóð­ir og lækka hluta­fé fyr­ir­tæk­is­ins. All­ur rekst­ur­inn bygg­ir hins veg­ar á um­deild­um samn­ingi við ís­lenska rík­ið sem gerð­ur var ár­ið 2000.
Risar í landbúnaði orðnir að fríríki og geta stýrt verði eins og þeim sýnist
8
Rannsókn

Ris­ar í land­bún­aði orðn­ir að fríríki og geta stýrt verði eins og þeim sýn­ist

Laga­breyt­ing sem var fyr­ir einu og hálfu ári köll­uð „að­för að neyt­end­um“ var sam­þykkt á Al­þingi í lok síð­ustu viku með at­kvæð­um minni­hluta þing­manna. Um er að ræða af­nám á ólög­mætu sam­ráði stærstu land­bún­að­ar­fyr­ir­tækja lands­ins. Laga­breyt­ing­unni var laum­að inn í frum­varp á loka­metr­um af­greiðslu þess með mik­illi að­komu þeirra sem mest græða á henni.
Halla nú ósammála mörgu sem hún beitti sér fyrir sem framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs
10
FréttirForsetakosningar 2024

Halla nú ósam­mála mörgu sem hún beitti sér fyr­ir sem fram­kvæmda­stjóri Við­skipta­ráðs

Ár­ið 2007 mælti Halla Tóm­as­dótt­ir, sem þá var fram­kvæmda­stjóri Við­skipta­ráðs, fyr­ir breyt­ing­um til þess að Ís­land gæti orð­ið „best í heimi.“ Þar á með­al var að setja á flata og lága skatta, einka­væða há­skóla og heil­brigðis­kerfi, einka­væða nátt­úru­auð­lind­ir og stór­auka ensku­kennslu. Heim­ild­in kann­aði hver við­horf Höllu væru til mála­flokk­anna í dag.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár