„Óligarkinn okkar“ leystur undan skyldum sem ræðismaður Íslands

Aleksander Mos­hen­sky hefur verið leystur undan störfum sem ræð­is­maður Íslands í Belarús.

Mos­hen­sky hefur verið sagður einn nán­asti banda­maður Aleksand­ers Lukashenko, for­seta Belarús frá árinu 1994, og í hópi manna sem upp­nefndir eru „veski Lukashenko“. Mos­hen­sky var umboðs­maður for­seta­fram­boðs Lukashenko árið 2010 og beitti sér til að tryggja áfram­hald­andi völd manns­ins sem hefur sjálfur kallað sig „síð­asta ein­ræð­is­herra Evrópu“.

RÚV greindi frá því í morgun að utan­rík­is­ráðu­neytið hafi leyst ell­efu ræð­is­menn Íslands undan skyldum sínum í vor, þar á meðal Mos­hen­sky. Ekki hefur verið skip­aður nýr ræð­is­maður í hans stað.

Stundin, fyr­ir­renn­ari Heim­ild­ar­innar, greindi frá því árið 2022 að íslensk stjórn­völd hefðu beitt sér fyrir því að taka nafn Mos­hen­sky af lista þeirra Hvít-Rússa sem Evr­ópu­sam­bandið hugð­ist beita við­skipta­þving­unum. Full­trú­ar ut­an­rík­is­ráðu­neyt­is­ins hringdu hátt í þrjá­tíu sím­töl í ESB fyrir hönd Mos­hen­sky.

„Ísland fjar­lægði hann af list­anum“

„Það hefur ekki verið neitt leynd­ar­mál í sam­skiptum okkar við ESB að það hafi verið við­skipta­hags­munir Mos­hen­sky á Íslandi sem gerðu gæfumun­inn fyrir hann,“ sagði Natalia Kaliada, einn þekkt­asti stjórn­ar­and­stæð­ing­ur­inn í Belarús. „Okkur var sagt hreint út oftar en einu sinni: „Ísland fjar­lægði hann af list­anum“.“

Flutti makríl til Rússlands þrátt fyrir viðskiptabann

Mos­hen­sky hefur átt við­skipti við íslensk sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki frá alda­mótum og var skip­aður kjör­ræð­is­maður Íslands í Belarús árið 2006.

Eftir inn­rás Rúss­lands í Úkraínu og inn­limun Krím­skaga árið 2014 mættu Rússar við­skipta­þving­unum frá ESB sem Íslend­ingar skrif­uðu undir. Rússar settu á móti við­skipta­bann á íslenskan fisk árið 2015. Fyr­ir­tæki Mos­hen­sky hófu þá inn­flutn­ing á íslenskum mak­ríl í millj­arða­vís, sem síðan var umpakkað og hann sendur til Rúss­lands og sagður hvít-rúss­nesk fram­leiðsla. Fyrir daga við­skipta­banns­ins, hafði Mos­hen­sky lítið sem ekk­ert keypt af mak­ríl frá Íslandi. Gott sam­band hans við yf­ir­völd í Belarús bjó þannig til hjá­leið með ís­lensk­an mak­ríl til Rúss­lands.

Þá flutti hann tugi millj­arða króna til dul­ar­fulls af­l­ands­fé­lags á Seychell­es-eyj­um með að­stoð fé­lags sem stýrt er úr heima­húsi í Reykja­vík, ávinn­ing af fisk­við­skipt­um og lán­veit­ing­um til fyr­ir­tækja hans í Aust­ur-Evr­ópu, sem allt benti til að hafi verið til að koma hagn­aði und­an skött­um.

Pólsk stjórn­völd beittu Mos­hen­sky nýverið refsi­að­gerðum en hann hefur ferð­ast á milli Minsk og Varsjár og stundað við­skipti. Mos­hen­sky gat náð sér í dval­ar­leyfi í Póllandi eftir að eig­in­kona hans og dóttir komust yfir kýp­versk vega­bréf. Þau veittu rétt til búsetu og ferða­frelsis innan ríkja ESB. Sem maki hand­hafa þess háttar vega­bréfs gat Mos­hen­sky fengið sama rétt. Þannig gat hann auð­veld­lega ekið dag­lega til Brest í Belarús, fáeinna klukku­tíma leið, er í Brest eru höf­uð­stöðvar fyr­ir­tækja­veldis hans.