Ragnar Þór Ing­ólfs­son, for­maður VR, telur að hækkun stýri­vaxta sé til þess fallin að auka verð­bólgu á Íslandi. Þetta kom fram í við­tali við hann í kvöld­fréttum Stöðvar 2 á mið­viku­dag eftir að pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­banka Íslands ákvað að hækka vexti bank­ans um 0,25 pró­sent.

Sagði Ragnar að vaxta­hækk­anir gætu „ein­fald­lega leitt til auk­innar verð­bólgu vegna auk­ins kostn­aðar fyr­ir­tækj­anna“ og að „þessi leið Seðla­bank­ans til að reyna að draga úr verð­bólgu [væri] svo­lítið eins og að pissa í skó­inn“. 

Meðal hag­fræð­inga og seðla­banka heims­ins er sú skoðun ráð­andi að alla jafna sé hækkun stýri­vaxta til þess fallin að halda aftur af verð­bólgu, draga úr henni en ekki auka hana. Þótt hærra vaxta­stig auki vissu­lega fjár­magns­kostnað fyr­ir­tækja eru heild­ar­á­hrif vaxta­hækk­ana á eft­ir­spurn í hag­kerf­inu og verð­bólgu nei­kvæð að öðru óbreyttu. 

Í fyrsta lagi leiðir hækkun stýri­vaxta til þess að vextir á fjár­mála­mark­aði hækka, hvort sem litið er til vaxta á sparn­aði, vaxta á útistand­andi skamm­tíma­skuldum eða lang­tíma­skuldum með breyti­legum vöxtum. Fyrir vikið drag­ast saman þær tekjur sem heim­ili og fyr­ir­tæki hafa til neyslu og fjár­fest­inga eftir greiðslu vaxta.

Í öðru lagi er vaxta­hækkun til þess fallin að þrýsta upp gengi krón­unnar; hærri vextir á inn­lendum verð­bréfum ýta undir inn­streymi fjár­magns og auka eft­ir­spurn eftir krónum. Geng­is­styrk­ingin stuðlar svo að lægra inn­flutn­ings­verði og beinir eft­ir­spurn­inni að erlendum vörum frekar en inn­lendum, en hvort tveggja hefur áhrif á verð­bólgu til lækk­unar. Í þriðja lagi getur vaxta­hækkun slegið á verð­bólgu­vænt­ingar og í fjórða lagi hafa vaxta­hækk­anir nei­kvæð áhrif á eigna­verð, meðal ann­ars með því að auka fjár­magns­kostnað fyr­ir­tækja og hús­næðis. 

Í þjóð­hags­lík­ani Seðla­banka Íslands, sem svipar meðal ann­ars til lík­ana sem seðla­bankar Bret­lands, Sví­þjóðar og Ástralíu hafa not­ast við, er ekki gert ráð fyrir að vaxta­hækkun geti leitt til aukn­ingar verð­bólgu vegna auk­ins jað­ar­kostn­aðar fjár­magns í fyr­ir­tækja­rekstri, enda eru slík atriði talin blikna í sam­an­burði við þau áhrif vaxta­hækk­unar sem talin voru upp hér að ofan.