Starfsfólk Árnastofnunar reitt við Ríkisútvarpið

Starfs­fólk Árna­stofn­unar, Stofn­unar Árna Magn­ús­sonar í íslenskum fræðum, er furðu lostið og mjög ósátt við pistil arki­tekts­ins Guju Daggar Hauks­dóttur í þætt­inum Víðsjá á Rás 1 sem fluttur var 18. apríl síð­ast­lið­inn. Í pistli Guju Daggar segir hún að hand­rita­geymsla stofn­un­ar­innar eigi að vera stað­sett í kjall­ara við hlið sorp­geymslu og „beint undir yfir­borði vatns­tjarn­ar­innar sem umlykur húsið á alla vegu.“ Guja Dögg leiðir líkum að því í pistl­inum að ekki sé nægi­lega gætt að varð­veislu skinn­hand­rita þjóð­ar­innar, hinum ómet­an­lega menn­ing­ar­arfi. Guðrún Nordal, for­stöðu­kona Árna­stofn­unar, seg­ist furðu lostin yfir mál­flutn­ingi Guju Daggar enda séu þetta tómar rang­færslur og alvar­legt að sáð sé fræjum efa um öryggi hand­rit­anna.

Í pistli Guju Daggar fjallar hún um tvö menn­ing­ar­hús sem risin eru eða eiga að rísa á Melunum, á svæði Háskóla Íslands. Annars vegar er þar um að ræða Veröld - Hús Vigdísar, sem hýsir Stofnun Vigdísar Finn­boga­dóttur í erlendum tungu­málum, og hins vegar Hús íslenskra fræða sem rísa á eilítið norðar við Suð­ur­götu. Guja Dögg fer nokkuð jákvæðum orðum um Veröld en ekki eins jákvæðum um fyr­ir­hugað Hús íslenskra fræða sem hún segir að á teikn­ingum virki „frekar frá­hrind­andi og furðu­lega ein­angrað á þessum stað í sam­hengi við aðrar bygg­ingar á háskóla­svæð­inu.“

Segir handritin geymd undir vatni og við hlið ruslakjallara

Hús íslenskra fræðaSvona mun húsið líta út sam­kvæmt teikn­ingum.

Mynd: Stjórn­ar­ráð Íslands

Það eru hins vegar orð Guju Daggar um nota­gildi húss­ins og örygg­is­þætti í bygg­ingu þess sem fara veru­lega fyrir brjóstið á Guðrúnu Nordal, for­stöðu­konu Árna­stofn­unar, og fleira starfs­fólki sem hefur tjáð sig um málið. Í pistl­inum segir Guja Dögg: „Það sem helst vekur þó ugg er Firmitas þáttur til­lög­unnar, en gert er ráð fyrir því að helstu ger­semar stofn­un­ar­innar: um þús­und ára gömul og ómet­an­leg skinn­hand­rit þjóð­ar­innar sem eru á sér­stökum UNESCO lista um heims­arf, verði geymd neð­an­jarðar, við hlið bíla­stæða­kjall­ara, eld­húss og sorp­geymslu, beint undir yfir­borði vatns­tjarn­ar­innar sem umlykur húsið á alla vegu. Þak bygg­ing­ar­innar mun að auki verða lagt torfi. Samkvæmt alþjóð­legum stöðlum um varð­veislu­bygg­ingar eiga mik­il­væg gögn alls ekki að vera stað­sett þannig að erfitt sé að tryggja fyrir vatns­tjóni, land­sigi, elds­voða, hita­sveiflum, ham­förum og fleiru.“ Hún bætir við að í for­sögn sam­keppni um teikn­ingu húss­ins komi þó fram að hand­rita­geymslan og sýn­ing­ar­salur hand­rit­anna eigi að þola ýmis­legt, að aðrar hæðir húss­ins hrynji á það, að þau rými eigi ekki að brenna þó kvikni í hús­inu að öðru leyti og að vatn eigi ekki að geta kom­ist þangað inn. Engu að síður heldur Guja Dögg áfram og veltir því upp hvort ekki þyrfti að rýna til­lög­una betur, hvað varðar fag­ur­fræði, öryggi og nota­gildi. „Ég hugsa að sum okkar myndu sofa betur,“ skrifar Guja Dögg.

Alvarlegar rangfærslur í pistlinum

Guðrún Nordal seg­ist í sam­tali við Stundina hafa orðið mjög hissa á pistli Guju Daggar því að þessi hluti hans, hið minnsta, sé bein­línis rangur. „Geymslan er vissu­lega í kjall­ara en að sjálf­sögðu ekki undir vatni. Hún er sér­bygg­ing inni í hús­inu sjálfu, hús í hús­inu undir því miðju, og búin sér­stak­lega til að verja okkar dýr­mæta menn­ing­ar­arf. Geymslan á að stand­ast ýmis­konar ham­farir, það er meðal ann­ars tekið til­lit til jarða­skjálfta­hættu og því er hún einmitt stað­sett í kjall­ar­anum. Við höfum fengið sér­fræði­ráð­gjöf á öllum stigum máls­ins og vandað mjög til verka. Það var sett sem algjört grunn­skil­yrði að hand­ritin yrðu tryggð. Það var búin til þarfa­grein­ing í upp­hafi þar sem allt var greint í hönnun húss­ins sem taka þarf til­lit til. Síðan voru fengnir örygg­is­ráð­gjafar til að fara sér­stak­lega yfir þennan þátt.“

Guðrún segir að hún telji alvar­legt að pist­ill sem þessi fái gagn­rýn­is­laust að fljúga í Rík­is­út­varp­inu. Þar fyrir utan undr­ast hún hinn nei­kvæða tón sem í pistl­inum megi greina í garð hinnar fyr­ir­hug­uðu bygg­ingar. „Mér finnst mjög alvar­legt að fara fram með rang­færslur og villur um húsið, mjög alvar­legt. Rík­is­út­varpið hlýtur að veita okkur tæki­færi til að leið­rétta þessar rang­færslur á sama vett­vangi. Ég hef sent þeim bréf þar sem ég fer fram á að tryggð verði vönduð umfjöllun. Þetta eru nefni­lega rang­færslur hjá Guju Dögg. Fólk má auð­vitað hafa skoð­anir á hús­inu sem slíku, útliti þess og hvernig því líkar það. Það er hins vegar ekki enn risið og mér finnst nú ekki snjallt að bera saman tvö hús, annað risið en hitt ekki, eins og Guja Dögg gerir þegar hún ber saman Veröld, hús Vigdísar Finn­boga­dóttur, ann­ars vegar og Hús íslenskra fræða hins vegar.“