Formaður Samtaka atvinnulífsins segir neikvæðni fjölmiðla skapa bjagaða mynd af veruleika Íslendinga

Eyjólfur Árni Rafnsson, for­maður Samtaka atvinnu­lífs­ins sem var end­ur­kjör­inn á aðal­fundi sam­tak­anna í dag, segir að fjöl­miðlar skapi bjag­aða mynd af veru­leika Íslend­inga með krassandi fyr­ir­sögnum og upp­hróp­unum. Þannig vilji stundum gleym­ast að á Íslandi ríki ein­hver mesta vel­megun sem þekk­ist í heim­inum.

Þeir Halldór Benjamín Þor­geirs­son, fram­kvæmda­stjóri SA, telja að þessi vel­megun sé drifin áfram af frum­kvöðlum, kraft­miklum ein­stak­lingum sem leggi fram pen­inga sína, reynslu og þekk­ingu, skapi atvinnu fyrir aðra og efn­ist oft vel sjálfir. Mik­il­vægt sé að búa þessum ein­stak­lingum góð skil­yrði og tryggja að regl­urnar sem þeir þurfa að fylgja séu ekki of margar og íþyngj­andi. 

Þetta kom fram í ræðum Eyjólfs Árna og Halldórs Benja­míns á Ársfundi atvinnu­lífs­ins sem hald­inn var hátíð­legur í Hörpu í dag. Á meðal ræðu­manna voru einnig Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra og Eamonn Butler, fram­kvæmda­stjóri Adam Smith-stofn­un­ar­innar í London.

Sótt að markaðshagkerfinu 

„Það er sótt að mark­aðs­hag­kerf­inu í dag, og þegar vel gengur leita of margir í úreltar hug­myndir aftan úr hag­sög­unni,“ sagði Halldór Benjamín meðal ann­ars í ávarpi sínu. „Ég geri engan ágrein­ing við fólk um að við deilum um skipt­ingu stækk­andi þjóð­ar­köku. En við megum aldrei trúa því að fram­farir verði af sjálfu sér.“ 

„Ég ætla að segja ykkur lítið leynd­ar­mál. Verð­mætin verða ekki til í enda­lausum starfs­hópum, nefndum og vinnu­hópum hins opin­bera. Verð­mætin verða ekki heldur til í eft­ir­lits­iðn­að­inum og gjald­eyr­is­eft­ir­liti Seðla­banka Íslands og verð­mætin verða heldur ekki til í sívax­andi reglu­verki ríkis og sveit­ar­fé­laga þar sem meira og minna allt er bannað nema það sé sér­stak­lega leyft. Verð­mætin verða fyrst og fremst til í atvinnu­líf­inu. Hjá atorku­sömu fólki sem leggur tíma sinn, hug­myndir og verð­mæti til þess að skapa eitt­hvað nýtt. Hjá fyr­ir­tækjum sem taka áhættu þegar við sköpum áhættu fyrir einka­fram­takið til að blómstra.“

„Þau leggja mikið á sig til að allt gangi vel
og tak­ist það, þá efn­ast þau stundum vel“

Eyjólfur Árni tók í sama streng og sagði vel­sæld þjóð­ar­innar vera undir frum­kvöðlum komna. „Það eru ein­stak­lingar sem sækja fram og nýta þau tæki­færi sem bjóð­ast. Konur og karlar stofna til rekstrar og leggja þar inn þekk­ingu sína, reynslu og eigin fjár­muni til að skapa sér og sínum atvinnu við hæfi. Þau leggja mikið á sig til að allt gangi vel og tak­ist það, þá efn­ast þau stundum vel og sjá að árang­ur­inn var erf­ið­is­ins virði. Það er þó ekki alltaf efn­is­legi ávinn­ing­ur­inn sem veitir mesta gleði. Ánægjan felst ekki síst í að skapa eitt­hvað nýtt, byggja upp rekstur, veita þjón­ustu eða þróa nýja vöru og skapa störf. Þessu fólki þarf að búa góð skil­yrði og gæta þess að drekkja því ekki í skrif­finnsku og ónauð­syn­legum reglum. Undir þessu fólki, frum­kvöðl­unum, er vel­sæld þjóð­ar­innar komin.“ 

Gagnrýndi rýrnun persónuafsláttar og bóta

Mynd: Alþingi.is

Eyjólfur vék þó einnig að ábyrgð hins opin­bera og raun­virð­is­rýrnun per­sónu­af­sláttar og bóta. „Und­an­farin ár hefur kaup­máttur launa vaxið hér meira en áður hefur gerst á jafn skömmum tíma. Í kjara­samn­ingum und­an­far­inn ára­tug hafa lægstu laun hækkað mun meira en þau sem hærri eru. Samt blasir við megn óánægja þeirra sem lægst hafa launin og ekki sýnt hvernig best er að bregð­ast við,“ sagði hann og bætti við: „Ein ástæða kann að vera sú að á sama tíma og launin skila meiri kaup­mætti en áður hefur kerf­is­bundið dregið úr vægi per­sónu­af­sláttar, barna­bóta og vaxta­bóta auk þess sem ýmsar gjald­skrár fyrir opin­bera þjón­ustu hafa hækkað mikið. Afleið­ingin er sú að ráð­stöf­un­ar­tekjur þeirra lægst laun­uðu hafa ekki auk­ist eins og stefnt var að með kjara­samn­ing­unum.“ 

Þá sagði Eyjólfur að þótt stjórn­endur fyr­ir­tækja væru mik­il­vægir byggð­ist góður árangur í rekstri ekki síst á vinnu fjölda fólks sem sinnir störfum sínum af alúð og trú­mennsku, en jafn­framt á almennu rekstr­ar­um­hverfi og ýmsum ytri skil­yrðum.

„Sér­stak­lega er mik­il­vægt að fyr­ir­tæki sem eru skráð á almennan hluta­bréfa­markað móti starfs­kjara­stefnu fyrir stjórn­endur sína og setji launum og auka­greiðslum skyn­sam­leg mörk sem sam­ræm­ast íslenskum veru­leika. Við vitum öll að umræða um mjög há laun stjórn­enda hefur áhrif. Stundum hefur til­hneig­ingin verið sú að bíða þess að umræðan hjaðni og líta þá svo á, að þar með sé mál­inu lokið. Það er hins vegar ekki svo. Á tímum nútíma fjöl­miðl­unar og sam­fé­lags­miðla gleym­ist ekk­ert, umræðan hefur nei­kvæð áhrif, ekki ein­ungis á við­kom­andi fyr­ir­tæki, heldur atvinnu­lífið í heild.“ 

„Sífelld leit fjöl­miðla og sam­fé­lags­miðla að krassandi fyr­ir­sögnum og upp­hróp­unum
skapar bjag­aða mynd af veru­leik­anum“

Í ræð­unni gagn­rýndi hann þó einnig, eins og fyrr segir, að of mikið væri um upp­hróp­anir sem sköp­uðu bjag­aða mynd af veru­leik­anum. „Við lifum lengur en flestar þjóðir og búum við öfunds­verðar aðstæður. En samt fer hluti umræðu í þjóð­fé­lag­inu fram með nei­kvæðum for­merkjum eins og hér sé allt í kalda koli. Sífelld leit fjöl­miðla og sam­fé­lags­miðla að krassandi fyr­ir­sögnum og upp­hróp­unum skapar bjag­aða mynd af veru­leik­anum. Þetta er áhyggju­efni þótt ekki sé það sér­ís­lenskt vanda­mál.“

Hér má lesa ræðu Eyjólfs í heild og hér er mynd­bands­upp­taka af fund­inum.