„Efling er stórt félag sem ætti að vera öflugt, en hefur verið að samþykkja kjarasamninga sem allir í samfélaginu sjá að duga ekki til að lifa af,“ segir Sólveig Anna Jónsdóttir. Hún býður sig fram til formanns Eflingar, en þetta er í fyrsta sinn í sögu félagsins sem mótframboð berst. Líkur eru því á kosningum í apríl, en Ingvar Vigur Halldórsson leiðir lista sem uppstillinganefnd, stjórn og trúnaðarráð Eflingar styður.

„Á einhverjum tímapunkti hættu verkalýðsfélögin að fúnkera sem framvarðasveit baráttunnar fyrir bættu lífi launafólks og urðu einhvers konar öryggisventill til að viðhalda svokölluðum stöðugleika í samfélaginu,“ segir Sólveig. „Við neitum því að ábyrgðin á þessum stöðugleika liggi hjá okkur á meðan kapítalistarnir komast upp með að sölsa undir sig æ meira af sameiginlegum auði. Vill fólk búa í samfélagi stöðugleika ef lægstu lög samfélagsins lifa lífi sem er óboðlegt? Er fólk tilbúið að fórna lífsgæðum, hamingju og heilsu verkafólks fyrir þennan stöðugleika?“

Sólveig er tveggja barna móðir, gift Magnúsi Sveini Helgasyni sagnfræðingi. Síðan 2008 hefur hún starfað sem ófaglærður leikskólastarfsmaður hjá Reykjavíkurborg. Hún segist því þekkja láglaunastefnu á eigin skinni. „Ef við skoðum lægstu taxta félagsmanns í Eflingu með 5 ára starfsreynslu, þá eru það um 250 þúsund, sem þýðir að sú manneskja fær 212 þúsund krónur inn á reikninginn sinn til að lifa af,“ segir Sólveig. „Það er eitthvað mjög mikið að í félaginu og þeirri baráttu sem það hefur að reka fyrir hönd félagsmanna sinna ef það samþykkir þennan taxta.“

Sýknuð af árás á Alþingi

Sólveig hefur verið áberandi í samfélagsmálum undanfarinn áratug. Hún er einn af skipuleggjendum Róttæka sumarháskólans og meðlimur í hinum nýstofnaða Sósíalistaflokki Íslands. Sólveig var ein hinna svokölluðu „nímenninga“ sem voru handtekin voru eftir mótmæli 8. desember 2008 í tengslum við Búsáhaldabyltinguna. Nímenningarnir voru sýknaðir af alvarlegustu ákærunni fyrir árás á sjálfræði Alþingis, en Sólveig var hins vegar sektuð um 100.000 kr. fyrir að halda þingverði föstum. Í kjölfar Búsáhaldabyltingarinnar var Sólveig ein af stofnendum Íslandsdeildar ATTAC samtakanna, alþjóðlegra samtaka fyrir lýðræðislegu eftirliti með fjármálamörkuðum og stofnunum þeirra. Samtökin hafa beitt sér gegn hnattvæðingu á forsendum kapítalisma með útgáfu og mótmælum.

„Við horfum á sögu verkalýðsbaráttu bæði hér og erlendis og við sjáum að þegar verkafólk nær miklum árangri þá er það vegna þess að það hefur náð mikilli fjöldasamstöðu og sýnt þeim sem fara með völdin að það er ekki hægt að reka samfélagið án þátttöku okkar,” segir Sólveig. „Ef við lítum á líf láglaunafólks þá blasir ósanngirnin alls staðar við. Við vinnum mikið, langa daga, með miklu álagi, bæði andlegu og líkamlegu, fyrir mjög litlar tekjur. Það gerir það að verkum að við getum ekki ráðið við húsnæðismarkaðinn eins og hann er orðinn og við getum aldrei lagt neitt fyrir og tryggt okkur og fjölskyldum okkar öruggt líf.“

Í umfjöllun Stundarinnar árið 2016 um veruleika starfsmanna í leikskólum lýsti Sólveig því að hún þyrfti að vinna á kvöldin og um helgar til þess að geta framfleytt sér. „Hér eru menntaðir leikskólakennarar sem sitja sveittir og prjóna og selja varninginn til erlendra ferðamanna og ég vinn með tveimur konum sem fara eftir sinn fulla vinnudag og skúra annars staðar, fimm sinnum í viku. Þetta er ekkert einsdæmi. Þú getur farið inn á hvaða kvenna-láglaunavinnustað sem er og þú munt heyra sömu sögu,“ sagði hún.

Þá gagnrýndi hún að fólk, sem hefði ekki slíka reynslu, stigi fram og byði fram töfralausnir. „Ég afber ekki forréttindablindu þessa fólks sem vinnur sína vinnu, er með sín góðu laun og öll þau fríðindi sem fylgja þeirra vinnu, og láta síðan eins og það séu einhverjar töfralausnir á vandanum sem við glímum við. Það er reyndar einföld lausn við vandanum sem við glímum við – og hún er aukið fjármagn.“

Grimmilegt eðli kerfisins

Efling er eitt stærsta stéttarfélag landsins, með 28 þúsund félagsmenn. Þrír á framboðslista Sólveigar eru af erlendum uppruna, en innflytjendur eru stór hluti félagsmanna Eflingar. Einn stuðningsmanna framboðsins er Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR, sem felldi sitjandi formann í kosningum í fyrra. Hefur hann, eins og Sólveig, verið mjög gagnrýninn á forystu verkalýðshreyfingarinnar.

„Eftir því sem grimmilegt eðli kerfisins sem við búum inni í opinberast mun fólk ekki sætta sig lengur við að vera annars vegar notað sem ódýrt vinnuafl og hins vegar eiga að bera ábyrgð á velferðarkerfinu og skattkerfinu á meðan ríkt fólk hegðar sér eins og það sýnist, tekur ekki samfélagslega ábyrgð og flytur peninga í skattaskjól,“ segir Sólveig að lokum.