Edward H. Hujbens, varaformaður Vinstri grænna, kennir kjósendum um að Sigríður Á. Andersen sé enn dómsmálaráðherra og telur að gerð sé óviðeigandi krafa til Katrínar Jakobsdóttur og Vinstri grænna í umræðum um stöðu ráðherra. „Nú er krafa uppi um að okkar for­sæt­is­ráð­herra beiti sér eins og ein­hver ein­ræð­is­herra og ráði og reki ráð­herra, eins og kallað er eftir hverju sinni. Sem betur fer virkar okkar stjórn­skipan ekki alveg þannig,“ sagði hann í ræðu sinni á flokks­ráðsfundi VG í dag. 

Mynd: Haraldur Gudjonsson/hag

Varaformaðurinn tók fram að í kerfinu væru sérstök ferli fyrir mál eins og mál Sigríðar. Ráðherra sé sjálfur ábyrgur fyrir sér og sínum ákvörðunum, en ábyrgðin á því hverjir veljist í ráðherrastóla sé fyrst og fremst kjós­enda sjálfra. „Þeir sem kjósa flokka og ráðherra á þing aft­ur og aft­ur, sem sann­ar­lega hafa farið á svig við lög og regl­ur, hljóta að verða skoða hug sinn vand­lega. Ég vil skila skömm­inni, skila henni til þeirra sem kusu, vit­andi vits yfir okk­ur ráðherra sem aðeins virðist vilja fylgja eig­in villu­ljósi.“

Ein af grundvallarreglum íslenskrar stjórnskipunar er þingræðisreglan, en í henni felst að þeir einir geta orðið ráðherrar og haldið ráðherrastóli sem meirihluti þingsins vill styðja eða þola í embætti. Þannig starfa ráðherrar í pólitísku umboði meirihlutans á Alþingi og þeirra flokka sem skipa þennan meirihluta.

Mynd: Pressphotos

Í dag er Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra og leiðtogi ríkisstjórnarinnar á Íslandi. Eins og Gunnar Helgi Kristinsson stjórnmálafræðiprófessor útskýrir í grein sinni, Sjálfstæði ráðherra og þingræðisreglan, frá 2006 má segja að pólitísk ábyrgð á störfum framkvæmdarvaldsins, og störfum ráðherra, hvíli á ríkisstjórninni í heild þar sem forsætisráðherra gegnir forystuhlutverki. „Seta ráðherra í embætti er þannig afleiðing af setu ríkisstjórnarinnar og háð henni. Í samræmi við það er óumdeilt að formlega geti forsætisráðherra ríkisstjórnarinnar vikið hverjum og einum ráðherra úr embætti,“ skrifar Gunnar.

Það er í þessu samhengi sem Katrín Jakobsdóttir hefur verið krafin svara um afstöðu sína til áframhaldandi setu Sigríðar Andersen í embætti. Varaformaður Vinstri grænna virðist hins vegar telja þessa nálgun óeðlilega og til marks um að litið sé á Katrínu sem einræðisherra. Það sjónarmið samræmist illa viðteknum skilningi á þingræðisfyrirkomulaginu í íslenskri stjórnskipan.