„Það hefur almennt verið litið þannig á að það verði að passa upp á að það sé sprengi­kraftur í þessu, að þetta sé bar­átta en verði ekki eins og hátíð­ar­höld. Þetta er bar­átta og vit­und­ar­vakn­ing,“ segir Sonja Ýr Þor­bergs­dóttir, for­maður BSRB, um kvenna­frí­dag­inn. 

BSRB er meðal 34 sam­taka femínista, kvenna, launa­fólks, fatl­aðs fólks og hinsegin fólks sem hafa tekið höndum saman á ný og lagt fram kröfu­gerð gagn­vart stjórn­völdum sem þeim er gert að upp­fylla áður en fimm­tíu ár verða liðin frá hinum sögu­lega kvenna­frídegi á Íslandi, 24. októ­ber 1975. 

Fyrir 49 árum ákvað alls­herj­ar­þing Sam­ein­uðu þjóð­anna að árið 1975 skyldi sér­stak­lega helgað mál­efnum kvenna. Konur hér á landi hafa sjö sinnum lagt niður störf, tvisvar sinnum í heilan dag, nú síð­ast í fyrra, þegar á bil­inu sjö­tíu til hund­rað þús­und manns tóku þátt í úti­fundi á Arn­ar­hóli þegar boðað var til kvenna­verk­falls. Þetta er í fyrsta sinn síðan 1975 sem konur, og nú líka kvár, voru hvött til að leggja niður launuð og ólaunuð störf í heilan sól­ar­hring.

Kvenna­verk­fall 2024Frá kvenna­frídeg­inum í fyrra. Á næsta ári verða 50 ár liðin frá því að konur lögðu fyrst niður störf til að mót­mæla marg­vís­legri mis­munn gegn konum á vinnu­mark­aði.

Mynd: Golli

Kvenna­frí­dag­ur­inn í ár var smærri í sniðum en oft áður en fram­kvæmda­stjórn Kvenna­árs 2025 afhenti upp­færða kröfu­gerð í Bíó Paradís í gær­kvöldi þar sem sex for­svars­menn stjórn­mála­flokka sem eigi sæti á Alþingi, þau Þór­hildur Sunna Ævars­dóttir, Þor­gerður Katrín Gunn­ars­dóttir, Kristrún Frosta­dóttir, Sigurður Ingi Jóhanns­son og Bjarni Bene­dikts­son, þáðu boð skipu­leggj­enda og tóku á móti kröfu­gerð­inni. Þá var Sanna Magda­lena Mörtu­dóttir, odd­viti Sós­í­alista í Reykja­vík, einnig við­stödd. „Ein ástæða fyrir við­burð­inum á kvenna­frídeg­inum núna er að það hefur lítið sem ekk­ert breyst. Við höfum ekki séð að stjórn­mála­fólk sem steig fram fyrir ári síðan og sagð­ist ætla að taka þetta upp á sína arma að það hafi gripið til viða­mik­illa aðgerða. Við erum búin að skerpa og búa til nýja kröfu­gerð,“ segir Sonja Ýr.  

Kvenna­fríFram­kvæmda­stjórn Kvenna­árs 2025 afhenti ráða­mönnum nýja kröfu­gerð á kvenna­frís­deg­inum í gær. Sonja Ýr Þor­bergs­dóttir, for­maður BSRB (önnur f.v.), segir það hafa verið töfrum lík­ast að til­heyra hópi kvenna sem lagði niður störf á Kvenna­frídeg­inum í fyrra. Und­ir­bún­ingur er haf­inn fyrir kvenna­árið 2025, með frek­ari bylt­ingu, bar­áttu og vit­und­ar­vakn­ingu.

Mynd: Golli

Árangur hefur þó náðst hvað varðar að end­ur­meta virði kvenna­starfa. „Í kjara­samn­ingum sem náð­ust í vor var því lýst yfir að farið yrði í að gera virð­is­mats­kerfi fyrir ríkið í heild sinni. Það er liður í því að það má end­ur­meta virði kvenna­starfa og bera saman ólík störf þvert á stofn­anir,“ segir Sonja Ýr. 

Undirbúa frekari byltingu á 50 ára afmæli kvennaverkfalls 

Í upp­færðri kröfu­gerð segir að lítið hafi breyst og nú verði að grípa til aðgerða. „Aðgerða gegn ofbeldi, aðgerða gegn launa­muni kynj­anna, aðgerða til að bæta stöðu mæðra og aðgerða gegn mis­munun á vinnu­mark­aði,“ segir meðal ann­ars í kröfu­gerð­inni. 

FormennKristín Ást­geirs­dóttir, fyrr­ver­andi þing­kona Kvenna­list­ans, ávarp­aði sam­kom­una í Bíó Paradís í gær. Kristrún Frosta­dóttir, for­maður Sam­fylk­ing­ar­innar, Sigurður Ingi Jóhanns­son, for­maður Fram­sókn­ar­flokks­ins og Bjarni Bene­dikts­son, for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, voru á meðal stjórn­mála­leið­toga sem tóku á móti upp­færðri kröfu­gerð á kvenna­frídeg­inum.

Mynd: Golli

Á næsta ári verða fimm­tíu ár liðin frá því að konur hér á landi lögðu niður launuð sem ólaunuð störf sín og stöðv­uðu þannig sam­fé­lagið á hinum sögu­lega kvenna­frídegi. „Við erum að und­ir­búa frek­ari bylt­ingu, bar­áttu og vit­und­ar­vakn­ingu,“ segir Sonja Ýr. Kvenna­árið 2025 verður stút­fullt af upp­á­komum sem ætlað er að styðja við kröfu­gerð­ina og jafn­rétt­is­bar­áttu í víð­ari skiln­ingi. Frekari dag­skrá og fyr­ir­komu­lag Kvenna­árs 2025 verður kynnt á nýju ári.