Jón Atli Bene­dikts­son, rektor Háskóla Íslands, segir nýlegt til­boð háskóla-, iðn­aðar- og nýsköp­un­ar­ráð­herra til sjálf­stætt starf­andi háskóla lands­ins sé til marks um mikla stefnu­breyt­ingu í fjár­mögnun háskóla­kerf­is­ins. Hann telur að breyt­ingin muni að óbreyttu hafa nei­kvæð áhrif á rekstur Háskóla Íslands.

Í svari við fyr­ir­spurn Heim­ild­ar­innar segir rektor að ekk­ert sam­ráð hafi verið haft við stjórn­endur Háskóla Íslands um ákvörðun ráðu­neyt­is­ins. 

„Þetta til­boð hefur ekki verið útskýrt fyrir okkur í HÍ af hálfu stjórn­valda umfram það sem fram hefur komið í frétta­til­kynn­ingu ráðu­neyt­is­ins og umfjöllun í fjöl­miðlum,“ segir Jón Atli og bendir á að breyt­ingin geti haft umtals­verð áhrif á háskóla­kerfið á Íslandi. 

„Í stuttu máli er verið að leggja rík­is­rekna og einka­rekna háskóla að jöfnu óháð skyldum þeirra gagn­vart sam­fé­lag­inu og rekstr­ar­formi. Því slær þetta okkur í HÍ illa,“ segir Jón Atli. Þá segir hann að stjórn­endur og starfs­fólk skól­ans hefðu viljað ræða og greina fyr­ir­hug­aðar breyt­ingar áður en þær yrðu fram­kvæmdar. 

Tilboðið komi niður á rekstri Háskóla Íslands 

Í svari Jóns Atla segir einnig að út frá umræð­unni sem hefur spunn­ist í kringum til­boð ráð­herra megi ráða að ekki eigi að auka fjár­magn til háskóla­kerf­is­ins. En háskóla­ráð­herra hefur sagt að breyt­ing­arnar rúmist innan fjár­veit­inga sem getið er til um í fjár­lögum árs­ins 2024. 

„Af þeirri ástæðu er ljóst að fjár­magnið sem aukið er inn í einka­reknu háskól­anna sem þiggja til­boðið kemur niður á öðrum háskólum og að stærstum hluta HÍ þar sem hann er um 2/3 hlutar af háskóla­kerf­inu“ 

Þá segir Jón að þessi aðgerð hafi leitt til þess að háskól­inn þurfi að end­ur­meta stöðu sína. „HÍ er nú þegar að bregð­ast við erf­iðri fjár­hags­stöðu sem verður enn verri að óbreyttu með breyt­ing­unni á skóla­gjöldum. Við erum að yfir­fara alla starf­sem­ina, þ.á m. fækka störfum og nám­skeiðum og hug­leiða að leggja niður náms­leiðir.“

Misjafnar viðtökur við tilboði ráðherra

Fyrr í þessum mán­uði til­kynnti Áslaug Arna Sig­ur­björns­dóttir, háskóla-, iðn­aðar- og nýsköp­un­ar­ráð­herra, um að sjálf­stætt starf­andi háskólum lands­ins stæði til boða að fá fulla fjár­mögnun gegn því að fella niður skóla­gjöld.

Hingað til hafa sjálf­stætt starf­andi háskólar fengið um 60 til 80 pró­sent af þeim fram­lögum sem þeir hefðu ann­ars fengið ef rekstr­ar­form þeirra væri opin­bert.

Í til­kynn­ingu ráðu­neyt­is­ins kom fram að helstu ástæð­urnar að baki breyt­ing­unni væru að stuðla að jöfnum tæki­færum og val­frelsi til háskóla­náms. Færð voru rök fyrir því að ekki væri sann­gjarnt að gera upp á milli nem­enda eftir rekstr­ar­formi háskól­anna einu og sér. 

Lista­há­skóli Íslands þáði boðið sama dag og ráðu­neytið til­kynnti um það. Hins vegar hafn­aði stjórn Háskól­ans í Reykja­vík til­boð­inu. Í til­kynn­ingu sem stjórn Háskól­ans í Reykja­vík sendi frá sér kom fram að til­boðið fæli í sér skerð­ingu rekstr­ar­tekjum skól­ans upp á rúman millj­arð króna á ári.

Taldi stjórn Háskól­ans í Reykja­vík að ekki væri hægt að tryggja gæði mennt­unar og sér­stöðu skól­ans til fram­tíðar með því að þekkj­ast til­boð ráð­herra að óbreyttu.

Háskól­anum á Bifröst var einnig boðið að fá full fjár­fram­lög gegn afnámi skóla­gjalda en stjórn­endur skól­ans hafa enn sem komið er ekki brugð­ist við til­boð­inu form­lega.