Bandaríkin eru líklegast ábyrg fyrir árás sem sögð er hafa orðið fjölda barna að bana í grunnskóla í suðurhluta Írans, samkvæmt rannsókn New York Times. Sömuleiðis gerðu Bandaríkin enga tilraun til að bjarga írönskum sjóliðum eftir að hafa sökkt írönsku herskipi, sem var á leið frá alþjóðlegum heræfingum við Indland, sem er brot á Genfarsáttmálanum.
Árásin á grunnskóla í íranska bænum Minab 28. febrúar varð að minnsta kosti 150 manns að bana, að sögn íranskra embættismanna.
Hvorki Ísrael né Bandaríkin hafa lýst yfir ábyrgð á árásinni, sem var gerð í nálægð við svæði sem Íranski byltingavörðurinn (IRGC) ræður yfir.
Stríðsmálaráðuneyti Bandaríkjanna hefur sagt að það sé að rannsaka atvikið.
New York Times greindi frá því í gærkvöldi að yfirlýsingar frá bandaríska hernum, sem gáfu til kynna að hersveitir væru að ráðast á skotmörk á sjó nálægt Hormússundi þar sem herstöð IRGC er staðsett, „bendi til þess að þær hafi líklegast staðið fyrir árásinni“.
Í umfjölluninni kemur fram að greining á færslum á samfélagsmiðlum frá þeim tíma sem árásin var gerð, auk mynda og myndbanda frá vitnum, benti til þess að ráðist hefði verið á Shajare Tayyebeh-grunnskólann á sama tíma og á herstöðvar flotadeildar byltingarvarðliðsins.
Líklegt að Bandaríkin séu ábyrg
Tveir ónefndir bandarískir embættismenn sögðu Reuters að rannsakendur hersins „telji líklegt“ að bandarískar hersveitir hafi verið ábyrgar fyrir árásinni.
Dan Caine hershöfðingi, æðsti yfirmaður bandaríska hersins, sagði á miðvikudag að Bandaríkin hefðu verið að gera árásir meðfram suðurhluta Írans á þeim tíma.
Kort sem hann sýndi, að því er Times greindi frá, gaf til kynna að svæði, þar á meðal Minab, hefði verið skotmark árása á fyrstu 100 klukkustundum aðgerðarinnar.
Caine benti á að Ísrael hefði aðallega verið að störfum norðar í Íran.
Skólinn var á einum tímapunkti hluti af flotastöð IRGC, samkvæmt gervihnattamyndum frá 2013 sem Times skoðaði.
Hins vegar sagði blaðið að opinberlega aðgengilegar sögulegar gervihnattamyndir „sýni að byggingin ber einkenni skóla, þar á meðal íþróttavöll og önnur útivistarsvæði sem bættust við með tímanum“.
„Miðað við leyniþjónustugetu Bandaríkjanna hefðu þau átt að vita að skóli var í nágrenninu,“ sagði Beth Van Schaack, fyrrverandi embættismaður utanríkisráðuneytisins sem kennir við Center for Human Rights and International Justice við Stanford-háskóla, í samtali við Times.
Mannréttindasamtökin Hengaw, sem eru með aðsetur í Noregi, sögðu að kennsla hefði staðið yfir í skólanum þegar árásin var gerð og að um 170 nemendur hefðu verið viðstaddir.
Þegar Karoline Leavitt, fjölmiðlafulltrúi Hvíta hússins, var spurð á miðvikudag hvort Bandaríkin hefðu átt aðild að árásinni, svaraði hún: „Ekki svo við vitum.“
Segjast fylgja engum reglum
Myndband sem bandaríska stríðsmálaráðuneytið gaf út sýnir að þarlendur kafbátur sökkti írönsku freigátunni IRIS Dena undan Srí Lanka, sem kom af sameiginlegum æfingum við Indland. Bandaríski sjóherinn virðist ekki hafa gert neina tilraun til að bjarga írönsku sjóliðunum. Ekki er ljóst hvernig skipið var vopnað, þar sem það tók þátt í alþjóðlegu æfingunni. Björgunarsveitir Srí Lanka endurheimtu 87 lík og björguðu lífi 32 sjóliða, en um 60 er enn saknað.
Það er skylt samkvæmt Genfarsáttmálanum um stríðsrekstur, sem kveður á um það í 18. grein að sjóliðum í sjávarháska skuli bjargað. „Að loknum hverjum bardaga skulu stríðsaðilar án tafar gera allar mögulegar ráðstafanir til að leita að og safna saman skipbrotsmönnum, særðum og sjúkum, vernda þá gegn ránum og illri meðferð, tryggja þeim fullnægjandi umönnun og leita að látnum og koma í veg fyrir að þeir spillist.“
Þvert á móti lýsti Pete Hegseth stríðsmálaráðherra árásinni sem „hljóðlátum dauða“. „Þau héldu að þau væru örugg á alþjóðlegu hafsvæði. Í staðinn var þeim sökkt af tundurskeyti, hljóðlátur dauði,“ sagði hann.
Áður hafði Hegseth boðað að Bandaríkin myndu ekki fylgja neinum reglum um hernað. „Engar heimskulegar reglur um hernað“ sagði hann og bætti við: „Engin þjóðaruppbygging, engar æfingar í lýðræðisvæðingu, engin pólitískt rétt stríð.“
Spurður á blaðamannafundi hvort Bandaríkin hefðu gert árásina á skólann sagði Hegseth: „Við erum að rannsaka það“.
Ólögleg árás
Samkvæmt alþjóðalögum er einu ríki óheimilt að ráðast á annað. Ein undantekning er þar á.
Ólíkt innrásinni í Írak 2003, þar sem Bandaríkjastjórn færði rök fyrir því að undanþága frá alþjóðalögum gilti um árásina, á grundvelli neyðar vegna meintra gjöreyðingarvopna Íraks, hefur Trumpstjórnin ekki virt lögmæti alþjóðastofnana nægilega til að sannfæra þær eða bandamenn sína um lögmæti og nauðsyn árásar á Íran. Ákvörðunin var tekin milli Benjamíns Netanjahú, forsætisráðherra Ísraels, og Donalds Trump. Sá síðarnefndi mun hafa „fengið á tilfinninguna“ að Íranir ætluðu sér að ráðast á Bandaríkin, mitt í viðræðum ríkjanna tveggja. Þá vísaði hann til þess að ráðast þyrfti á Íran til þess að stöðva þróun kjarnorkuvopna, en síðasta sumar, þegar Bandaríkin og Ísrael gerðu afmarkaða árás á Íran, sögðust þau hafa „gjöreytt“ kjarnorkuvopnaáætlun Írans.
Trump hefur einnig vísað til þess að hann hefði séð tækifæri í því að æðstu leiðtogar Írans væru að koma saman og því mætti drepa þá.
Trump forseti lýsti því í kosningabaráttu fyrir forsetakosningarnar sem hann á endanum vann, að hann hyggðist ekki hefja nein ný stríð. Síðar lýsti hann sér sem „friðarforseta“. Þá gerði hann kröfu til friðarverðlauna Nóbels, þáðu þau úr hendi friðarverðlaunahafans og tók við nýstofnuðum „friðarverðlaunum FIFA“ úr hendi forseta alþjóðaknattspyrnusambandsins.
Bandaríkin telja sig ekki bera neina ábyrgð á því hvað gerist eftir árásir á Íran eða vera bundin reglum um stríðsrekstur og alþjóðalögum, samkvæmt yfirlýsingum Donalds Trump forseta og
Forsetinn segir að Bandaríkin geti stundað stríð „að eilífu“ með þeim birgðum sem þau eiga.
Á sama tíma er kostnaðurinn við stríðsreksturinn gríðarlegur og sívaxandi og ósjálfbær halli á rekstri bandaríska alríkisins. Hvers vegna hófu Bandaríkin stríðið?
Fréttaskýrendur hafa vísað til þess að árásin á Íran sé högg á Kína, þar sem Íran teljist bandamaður og hafi selt olíu til Kína. Aðrir benda á að enn eitt stríð Bandaríkjanna í Miðausturlöndum opni leiðina fyrir Kína til að hertaka Taívan, þar sem Bandaríkin muni ekki geta notað sömu vopn og skotfæri til að verja eyjuna.
Sömuleiðis má spyrja hvort svarið sé ekki einfaldlega að Trump ákvað að ráðast á Íran vegna þess að hann gat það, eftir að hafa sýnt mikla getu í hernaðaraðgerðinni til að handtaka Niculas Maduro án nokkurra afleiðinga.
Næstu hernaðaraðgerðir Bandaríkjanna munu líklega beinast gegn Kúbu. Trump segir það „tímaspursmál“, en hann sagðist í gær vilja „bíða í nokkrar vikur“. „Við höfum notið gríðarlegrar velgengni á svo marga vegu. Ég byggði upp herinn og endurbyggði hann á fyrsta kjörtímabilinu mínu. Við erum að nota herinn meira en ég vil, svo ég segi eins og er, en þegar við notum hann, höfum við séð að hann virkar svo sannarlega vel,“ sagði Trump í Hvíta húsinu, þar sem fótboltaliðið Inter Miami heimsótti hann, og benti á að velheppnuð aðgerð til að handsama Niculas Maduro hefði lagt grunninn að árásinni á Íran.
Neyðarástand í Miðausturlöndum
Ríflega 1.200 manns eru látin í Íran, samkvæmt nýjustu tölum, og er fjöldi fólks á flótta í suðurhluta Líbanon undan árásum Ísraela, sem hóta því að breyta hluta höfuðborgarinnar í Gazasvæðið til að uppræta Hisbollah-samtökin sem studd hafa verið af Íran til árása á Ísrael.
Flóttamannahjálp Sameinuðu þjóðanna hefur lýst yfir neyðarástandi í Miðausturlöndum, en Ísrael og Bandaríkin segjast ætla að auka stríðsreksturinn.
Íransstríðið
AGS hækkar hagvaxtarspá fyrir heiminn árið 2026
Brúðkaupsgestir létust í árás Bandaríkjanna
Eignar Bandaríkjunum hluta af Íran
Bandaríkjaforseti hótar að „sprengja allt í tætlur“ í öðru ríki
Segir að Bandaríkin muni taka olíu Írans
Athugasemdir (2)