Safnrit þýddra verka eru merkilegt fyrirbæri, því í vissum skilningi verður þýðandinn höfundur, birtir manni þá útgáfu höfundarins sem hann skapar, sem honum hugnast best, hvort sem það er með því að velja eigin uppáhaldssögur, það sem þýðanda finnst lýsa skáldinu best eða með að velja sögur sem skapa einhverja heild, eiga einhverjar forvitnilegar innbyrðis samræður.

Fyrir tæpum áratug var ég í smásagnakúrsi þar sem pakistanskur prófessor lét okkur lesa helling af smásögum eftir Lydiu Davis, og ég heillaðist gjörsamlega, hún var nýi uppáhalds smásagnahöfundurinn minn (rétt á undan Tennessee Williams, sem alltof fáir vita að er engu síðri smásagnahöfundur en leikskáld).

Það er þó takmarkandi að kalla Davis smásagnahöfund, hún skrifar einfaldlega alls kyns texta og sumir geta flokkast sem smásögur, enn fleiri sem örsögur eða jafnvel ljóð eða spakmæli. En það sem skiptir meira máli en merkimiðinn er þessi margræðni og flókni galdur Lydiu, sem virkar samt svo lúmskt einfaldur.

Hún finnur ótrúlega dýpt í minnstu smáatriðum, er lúmskt fyndin, segir það sem fólk hugsar en segir sjaldnast upphátt. Orðkyngin er stundum slík að maður les örstutta sögu aftur og hugsar: Hvað gerðist eiginlega? Því galdurinn er þarna, í þessum örfáu orðum, samt kemur maður ekki auga á hann. Hún spilar á einhverja göldrótta persónulega strengi á nánast óskiljanlegan hátt.

Ókunnugir virðast hennar helsta uppsretta, hún sér sögu í öllum, en það gætu líka verið hennar eigin sögur. Stundum fær maður á tilfinninguna að sögurnar séu persónulegar, stundum grunar mann að hún sé að skálda um sér fullkomlega ókunnugt fólk sem hún sér tilsýndar – og öllu þessu blandar hún saman og finnur einhvern sannan kjarna í öllu þessu. Stundum eru þetta bara yndislegir litlir brandarar, eins og þessi:

„Varðandi heimilisþrif

Undir öllum þessum óhreinindum er gólfið í raun mjög hreint.“

Þetta var heil saga – sumar eru svona stuttar. Aðrar lengri, uppáhaldið mitt í þessu safni er „Það sem þú lærir um barnið“, 16 síður sem er brotakennt örsagnasafn texta um móður að kynnast nýrri lífveru, samsafn hversdagslegra en djúpviturra athugana um nýjan einstakling og tengsl þeirra mæðgna.

En þótt hér séu nokkrar göldróttar sögur voru samt furðu fáar sem virkilega gripu mig, miklu fleiri sem voru eins og titilssagan, áhugaverðar og fengu mann stundum til að brosa í kampinn, sögur sem fjalla oftast um pínlegar og erfiðar aðstæður – en stundum gerist ekkert meira en það. Hún Lydia mín er ekkert óskeikul. Það er eins og fókusinn í valinu hafi verið á slíkar sögur, en heildarsafn Davis er um þúsund síður (heildarsafn frá 2009 til viðbótar við nýja bók sem kom fimm árum síðar) og því ekki nema brot af þeim sem kemst fyrir hér.

Þýðingin er vel að merkja hnökralaus og flýtur vel, en það er vissulega einhver merkilega einfaldur orðagaldur sem eftir sem áður er erfitt að þýða á milli, þótt stundum takist það prýðilega. En eftir að hafa leitað aftur í frumútgáfuna sýnist mér ástæðan fyrst og fremst sú að ég hefði valið allt aðrar sögur eftir Lydiu í mitt safn.

Hér er þó sumt magnað, áðurnefnd barnasaga, saga um hvernig eigendur látins hunds endurskapa hann úr hárunum sem þeir finna, um gleðilegustu stundina sem einhver annar á og um gjafirnar sem sóað er á mann sjálfan: „Ég er viss um að mjög dýru víni sé oft sóað í fólk sem kann ekki að meta það, fólk eins og mig.“

Og það er til marks um fjölbreytileikann og breiddina að tveir lesendur skuli heillast af allt öðrum sögum í þessum stóra sagnaheimi.