Feðgarnir Arnar Kárason og Kári Guð­munds­son voru í hópi fólks sem komst loks inn í Grinda­vík í gær til að sækja hross sem þar höfðu orðið eftir er rým­ingin mikla var fram­kvæmd fyrir helgi. Í leið­angrinum var öllum hestum bæj­ar­ins, 22 tals­ins, bjargað. En það sem blasti við feðg­unum er þeir komu að hrossum á Stað, eyði­býli vestan við Grinda­vík, var óhugn­an­legt enda sig­dæld­ina miklu sem mynd­ast hefur einmitt þar að finna.

„Við erum sem sagt úti á Stað, sem er á móti golf­skál­anum í Grinda­vík,“ útskýrir Arnar. „Og þessi sprunga var þarna við fjár­húsið sem er þar. Hún var ekk­ert rosa­lega breið og það var svona 10 sentí­metra þykkt lag [af mal­biki] sem hékk bara yfir henni. Við sáum svo þessa holu, ann­ars hefðum við örugg­lega bara labbað yfir sprung­una. Ég ákvað að stappa þarna niður fótum til að sjá hvað væri undir. Og þegar það brotnar niður þá sé ég aðeins betur hvað er þarna og sé að það eru ein­hverjir þrír, fjórir metrar niður á efnið sem hafði fallið. Svo sá ég ein­hver þrjú fimm­tíu sentí­metra breið göng sem fóru bara ofan í eitt­hvað algjört hyl­dýpi. Ég tók smá­stein og kastaði ofan í og ég heyri bara: Klonk, klonk, klonk, klonk! Þannig að göngin voru í það minnsta 10 til fimmtán metra djúp.“

Arnar segir sprung­una neðan hol­unnar greini­lega vera fram­hald af sprung­unni eða sig­dæld­inni sem hefur mynd­ast á golf­vell­inum. Hún nái svo lík­lega alveg að Sýl­inga­felli í norðri. Hann við­ur­kennir að sér hafi brugðið við að sjá hversu djúp holan var. „Ég tók alveg tvö, þrjú skref aftur á bak, áður en ég kíkti ofan í hana aftur.“

Jörðin bara hættir ekki að skjálfa

Staður er eyði­býli og forn kirkju­staður vestan við Grinda­vík­urbæ. Bæinn sem Arnar býr í og þurfti að yfir­gefa á föstu­dags­kvöldið líkt og allir aðrir Grind­vík­ingar. Að koma aftur á þessar slóðir „og sjá hvað nátt­úru­öflin eru búin að gera við bæinn ... það er svo­lítið svaka­legt“. Hann seg­ist í kjöl­farið hafa farið að hugsa um ástand húsa í bænum enda liggi sprungur í gegnum alla Grinda­vík.

Fjöl­skylda Arnars á 14 hesta sam­tals. Í síð­ustu viku var hún búin að ákveða að fara með fyl­fullar merar og folöld af svæð­inu, „svo þau væru ekki að upp­lifa jarð­skjálft­ana og allt sem teng­ist þeim,“ rifjar Arnar upp. „Á föstu­dag­inn, þegar ég var búinn að vinna, hringdi pabbi í mig og sagði: Heyrðu, þú verður að drífa þig til baka [til Grinda­víkur], það er allt að skjálfa. Jörðin bara hættir ekki að skjálfa“.

Komu öllum sínum hestum í skjól

Þeir feðgar fóru svo að vitja hross­anna sem voru á beit á túni við Stað og ákváðu þá þegar að flytja þá alla í burtu. „Pabbi fór á Eyr­ar­bakka eina ferð með fullan bíl. Svo kemur hann til baka seinna um kvöldið og þegar við erum að hlaða hestum á seinni kerruna þá heyrum við að það sé verið að rýma bæinn. En við náðum að koma öllum okkar hrossum í burtu.“

Sig­dældin miklaSprungan eða sig­dældin sem holan í mal­bik­inu var í liggur í gegnum golf­völl­inn sem er skammt frá Stað.

Mynd: Arnar Kárason

Eftir að síð­ustu hrossin voru komin í hesta­kerruna hafði Arnar örstuttan tíma til að skjót­ast heim til sín „og skella nær­buxum, sokkum og tann­bursta í tösku og koma mér út úr bænum“.

Ekki allir hesta­eig­endur voru ekki jafn heppnir. Ein­hverjir voru erlendis og aðrir ekki í aðstöðu til að sækja hrossin þetta kvöld. Þess vegna varð hópur þeirra eftir við Stað. „Við vildum fara og bjarga þeim, vegna þess að við vorum í aðstöðu til þess,“ segir Arnar um leið­ang­ur­inn í gær.

Yfirvöldum skítsama um dýrin

Björg­un­ar­hóp­ur­inn hafði reyndar freistað þess að kom­ast til að sækja hrossin á laug­ar­dag­inn. „En okkur var þver­neitað að fara inn á svæðið,“ segir hann. Hins vegar hafi starfs­mönnum fyr­ir­tækis verið hleypt inn til að bjarga verð­mætum, m.a. vöru­bílum og öðrum tækjum. Arnar hefur haft fregnir af tveimur slíkum leið­öngrum utan þess tíma sem íbúum í Þór­kötlu­staða­hverfi var gef­inn í gær til að skjót­ast heim í nokkrar mín­útur. „Mér finnst það svo­lítið súrt að almanna­varnir hleypi fólki að sækja dauða hluti en virð­ist ekki umhugað um vel­ferð dýra.“

Hann hrósar hins vegar lög­reglu­mönn­unum sem manna lok­un­ar­póstana. Þeir hafi verið allir af vilja gerðir en réðu því ekki hverjir fengu að fara inn fyrir póstana og hverjir ekki. Þeir sem valdið hafa virð­ist hins vegar „skít­sama“ um dýrin, segir Arnar. Hann skilur vissu­lega að yfir­völd vilji ekki stofna fólki í hættu en þegar til standi að sækja tug millj­óna verð­mæti fyr­ir­tækja þá virð­ist það vera í lagi. „Það er bara fárán­legt.“

Höfðu samband við alla sem vildu hlusta

Eftir að hóp­ur­inn sem ætl­aði að bjarga hest­unum á laug­ar­dag varð frá að hverfa hófu þeir að hafa sam­band við „alla sem vildu hlusta á okkur,“ útskýrir Arnar. Haft var sam­band við almanna­varnir, lög­regl­una, hér­aðs­dýra­lækni, Mat­væla­stofnun og fleiri aðila. „Eftir það hefur eitt­hvað farið af stað.“

Hrossa­hóp­ur­innSmala þurfti hest­unum úr tún­inu við Stað þar sem þeir voru styggir eftir jarð­skjálfta síð­ustu daga.

Mynd: Arnar Kárason

Í gær­morgun hafi þeir fengið hring­ingu um að mögu­lega yrði þeim hleypt inn á svæðið svo þeir drifu sig af stað. Þeir fengu svo skila­boð rétt eftir hádegi um að þeir mættu fara að sækja hrossin við Stað. Hann er þó hvergi nálægt Þór­kötlu­staða­hverfi heldur hinum megin við þétt­býlið, vestan þess.

Hópurinn fékk fylgd með björg­un­ar­sveit á vett­vang. Hluti hans fór austur við Grinda­vík að sækja hross sem þar voru en feðgarnir að Stað við annan mann til að sækja þá hesta sem þar voru. Aðgerðin gekk ljóm­andi vel. „Þannig að við náðum að koma öllum hestum í Grinda­vík út úr bænum,“ segir Arnar, öllum 22 sem voru þar enn eftir rým­ing­una fyrir helgi.

Gáfu kindum og hleyptu út

Á Stað er einnig fjár­hús og inni í því var fjár­hópur lok­aður og aðrar kindur á túni sem höfðu ekk­ert að drekka er björg­un­ar­leið­ang­ur­inn bar að garði í gær. „Við gátum ekki tekið féð með okkur en við gátum að minnsta kosti gefið því að drekka og hleypt því sem var inni­lokað út á tún.“

Arnar segir hesta hafa sýnt streitu­merki í jarð­skjálft­unum und­an­farið. „Þeir sýna merki um að vera svo­lítið tauga­veikl­aðir og hræddir.“ Þegar komið var að Stað í gær og menn­irnir fóru út úr bílnum þá hlupu hrossin í burtu frá þeim, þrátt fyrir að þeir væru með brauð til að lokka þá til sín. „Við þurftum að hlaupa upp allt túnið og smala þeim til að ná þeim.“

SprungaSig­dældin nær að fisk­eld­is­stöð skammt frá Stað.

Mynd: Arnar Kárason

Þegar Heim­ildin ræddi við Arnar í gær­kvöldi var hann staddur á Sólvangi utan við Eyr­ar­bakka, þangað sem hestar fjöl­skyld­unnar voru fluttir. „Við erum þar í gesta­hús­inu hjá fólk­inu á Sólvangi og höfum fengið alveg kon­ung­legar mót­tökur.“

Hann seg­ist ekk­ert vita um ástand íbúð­ar­húss síns í Grinda­vík. Húsið sé nýlegt og hafi mögu­lega staðið af sér stærstu skjálft­ana. „En ég veit af öðrum húsum sem hafa klofnað og brotnað, þar sem mögu­lega hafa orðið vatnsleki og fleira þótt ég geti ekk­ert full­yrt um það.“

Fyrir þá sem ekki þurftu að yfir­gefa heim­ili sín í Grinda­vík getur verið næsta ómögu­legt að átta sig á líðan þeirra sem það þurftu að gera. „Óvissan er í sjálfu sér það sem er erf­ið­ast,“ útskýrir Arnar. „Það er ekki hægt að ákveða neitt, hvað tekur við. Fáum við að fara aftur heim eftir tvær vikur? Er lífið að fara að halda áfram í Grinda­vík eða er þetta allt að fara undir hraun? Þurfum við að flytja eitt­hvað annað? Það er þessi óvissa, hún er alveg að fara með mann. Ég held að margir Grind­vík­ingar vilji bara að þetta gos fari að koma upp svo þeir sjái hvað er framundan.“