Við­mið­un­ar­verð á bens­ín­lítra var 313,4 krónur um miðjan sept­em­ber­mánuð. Það er 9,6 krónum meira en lítr­inn kost­aði í ágúst. Um er að ræða hækkun upp á 3,2 pró­sent. Þetta má lesa út úr nýrri bens­ín­vakt Heim­ild­ar­innar. Verðið hafði lækkað nokkuð stöðugt frá því í vor en tekur skarpa hækkun nú. Við­mið­un­ar­verðið miðar við næst­lægstu verð­tölu hverju sinni til að forð­ast áhrif tíma­bund­innar verð­sam­keppni á allra lægsta verð. Við­mið­un­ar­verðið er þó með lægsta verði og sýnir þar með lægri hlut olíu­fé­lags­ins en reikna má með að raunin sé með­al­talið af öllu seldu bens­íni á land­inu.

Þegar síð­asta bens­ín­vakt var birt kom fram að hlutur olíu­fé­laga hefði farið undir 50 krónur í hverjum seldum lítra frá miðjum júlí­mán­uði og mán­uð­inn, sem var í fyrsta sinn á árinu 2023 sem það gerð­ist. Þessi þróun hafði átt sér stað þrátt fyrir að heims­mark­aðs­verð á olíu hefði verið að hækka. Þar sem inn­kaupa­verð íslensku olíu­fé­lag­anna – sem öll kaupa sína olíu af Equinor í Noregi – ákvarð­ast einkum af heims­mark­aðs­verði og gengi krónu gagn­vart Banda­ríkja­dal, þá kom fram í Heim­ild­inni að við næstu inn­kaup gæti smá­sölu­verðið hækkað.

Það reynd­ist rétt grein­ing, líkt og rakið er að ofan, þótt hinn aukni kostn­aður fari ekki í að greiða fyrir inn­kaup á bens­íni. Líklegt inn­kaupa­verð stendur nefni­lega í stað milli mán­aða.

Samkvæmt útreikn­ingum bens­ín­vakt­ar­innar fer þorri hækk­un­ar­innar að þessu sinni til olíu­fé­lag­anna, eða 7,61 króna. Það þýðir að tæp­lega 80 pró­sent hennar lendir hjá þeim. Hlutur olíu­fé­laga sam­anstendur af álagn­ingu og kostn­aði á borð við flutn­inga og trygg­ingar. 

Ríkið eykur gjaldtöku af ökutækjum

Hlutur rík­­­­­­­is­ins í hverjum seldum bens­ín­lítra sam­anstendur af virð­is­auka­skatti, almennu og sér­­­­­­­­­­­­­stöku bens­ín­gjaldi og kolefn­is­gjaldi. Alls er virð­is­auka­hlut­fallið sem leggst á bens­ín­lítr­ann 19,35 pró­sent, almenna bens­ín­gjaldið hækk­aði úr 30,2 krónum í 32,5 krónur um síð­ustu ára­mót og sér­staka bens­ín­gjaldið fór úr 48,7 krónum í 52,45 krónur. Þá hækk­aði kolefn­is­gjaldið úr 10,5 krónum í 11,3 krónur. Alls tekur íslenska ríkið nú 156,96 krónur af hverjum seldum lítra af bens­íni, eða sléttan helm­ing. 

Við kynn­ingu á fjár­laga­frum­varpi næsta árs kom fram að rík­is­stjórnin ætli ekki að hækka krónu­tölu­gjöld í sam­ræmi við verð­bólgu heldur ein­ungis um 3,5 pró­sent. Við það munu gjöldin lækka að raun­virði. 

Á móti á hins vegar að stíga fyrsta skrefið til þess að láta eig­endur hrein­orku­bíla greiða fyrir notkun á vega­kerf­inu með inn­leið­ingu nýs kerfis þar sem greitt verður fyrir ekna kíló­metra. Alls ætlar ríkið að afla sér 63,3 millj­arða króna í tekjur með álagn­ingu á öku­tæki og elds­neyti og þar af eiga 7,5 millj­arðar króna að falla til vegna þessa fyrsta skrefs inn í nýtt kerfi. Frumvarp sem felur í sér þessa breyt­ingu verður lagt fram í haust og stefnt er að því að hún taki gildi um næstu ára­mót.

Í mars á næsta ári á svo að leggja fram frum­varp um enn stærra skref, sem felur í sér að nýtt fyr­ir­komu­lag gjald­töku í formi kíló­metra­gjalds vegna notk­unar bif­reiða sem ganga fyrir jarð­efna­elds­neyti verður tekið upp. Samhliða er gert ráð fyrir því að end­ur­skoðun fari fram á öðrum lögum sem gilda um skatt­lagn­ingu öku­tækja og elds­neytis. Gert er ráð fyrir að nýtt kerfi taki gildi þann 1. jan­úar 2025.