Þessi grein birtist upphaflega í Stundinni fyrir meira en ári.

Ennþá plast um allt á friðlýstu svæði í Krýsuvík

Enn má finna plast á frið­lýstu svæði í Krýsu­vík eft­ir að Terra los­aði þar plast­meng­aða moltu. Fyr­ir­tæk­ið sagð­ist hafa hreins­að allt svæð­ið. Plast­ið hef­ur nú veðr­ast og brotn­að í örplast sem er nán­ast ómögu­legt að hreinsa.

Mikið plast enn í Krýsuvík Plastið sem enn er í Krýsuvík hefur veðrast frá því að Terra losaði plastmengaða moltu á staðnum. Brotnar það því einfaldlega í örplast sem verður aldrei hægt að hreinsa.

Mikið magn af plasti er enn á friðlýstu svæði í Krýsuvík þrátt fyrir yfirlýsingar endurvinnslufyrirtækisins Terra um að svæðið yrði hreinsað. Árið 2020 losaði Terra töluvert magn af plastmengaðri moltu í Krýsuvík. Hefur plastið nú veðrast og brotnað niður í minni agnir, sem aftur verða að örplasti sem aldrei verður hægt að hreinsa úr náttúrunni. 

Alls losaði Terra, samkvæmt upplýsingum fyrirtækisins sjálfs, 1.500 rúmmetra af moltu, en ekki er vitað nákvæmlega hversu mikið magn af henni var plastmenguð, þar sem engar rannsóknir voru gerðar eða krafist svara frá Terra þar um. Að sögn talsmanna Terra var eingöngu lítið magn af moltunni plastmenguð, en þegar blaðamaður Stundarinnar fór á svæðið á sínum tíma mátti sjá að stór hluti af moltunni var plastmenguð. 

Sögðust hafa hreinsað svæðið

Eftir að Stundin birti fyrstu frétt um málið, í október árið 2020, fullyrtu forsvarsmenn Terra að hreinsun myndi strax hefjast. Stuttu síðar lýsti fyrirtækið því yfir að hreinsunarstörfum væri lokið. Fór þá blaðamaður Stundarinnar aftur á staðinn og kom í ljós að enn var mjög mikil plastmengun á svæðinu. Brugðust þá forsvarsmenn fyrirtækisins aftur við og sögðust ætla að setja svæðið í fóstur og fylgjast grannt með því ásamt því að hreinsa það. Það hreinsunarstarf hefur augljóslega ekki virkað, því enn er að finna mikla plastmengun á friðlýsta svæðinu.

Þá varð blaðamaður Stundarinnar, ásamt fulltrúum Landverndar, vitni að því tveimur dögum eftir fullyrðingar Terra um að grannt yrði fylgst með svæðinu og það hreinsað, að nýir farmar af moltu sem Terra losaði á svæðið reyndust verulega plastmengaðir. 

Nokkur kíló af hnífapörum

Um var að ræða sérstakt verkefni á milli Landgræðslunnar og Terra um að græða upp ákveðin svæði á friðlýstu svæði í Krýsuvík. Umhverfisráðuneytið greiddi fyrir dreifinguna á plastmenguðu moltunni, en ekkert var greitt fyrir moltuna sjálfa. 

Plast á, og undir, yfirborðinuSjá má plast víðsvegar á yfirborðinu á svæðinu í Krýsuvík, til að mynda plastskeiðar og rör. Þá er plast að finna þegar stungið er í jarðveginn.

Í samtali við Stundina segir Árni Bragason, Landgræðslustjóri, að engri moltu hafi verið dreift frá Terra frá því að atvikið kom upp. Þá segir hann að engar áætlanir séu né samningaviðræður um frekari dreifingu á moltu frá fyrirtækinu.

„Þetta efni var einfaldlega bara ekki nógu gott. Það sama má segja um moltuna sem kom frá Sorpu og við áttum að dreifa. Vandamálið er aðallega hversu illa þetta er flokkað. Ef það kemur bara rusl inn og þá kemur bara rusl út. Við munum ekki dreifa neinu á meðan þetta er svona.“

Þá segir Árni að moltuframleiðslan hafi einfaldlega ekki verið nógu góð og að ferlið hafi ekki verið ásættanlegt. „Bara það hversu mikið magn var að finna af plasti. Ferlið var bara ekki með ásættanlegum hætti. Þó við hefðum sætt okkur við þetta ferli fyrir 10 árum, þá gerum við það bara alls ekki í dag.“ 

Árni segist hafa brugðið að sjá hversu óhrein moltan var og segir að nokkur kíló af hnífapörum hafi verið í moltunni. „Það sem við vorum líka rosalega sjokkeraðir yfir var hversu mikið af hnífapörum komu með. Það voru nokkur kíló af hnífapörum sem voru tekin úr moltunni þarna.“

Engar sektir þrátt fyrir skýra löggjöf

Í lögum um meðferð úrgangs kemur skýrt fram að hægt sé að beita bæði fyrirtæki og einstaklinga sektum fyrir allt að 25 milljónir króna fyrir brot á lögunum. Þrátt fyrir þessa löggjöf er afar fátítt að þessum sektarákvæðum sé beitt. Hafa því fyrirtæki og einstaklingar komist upp með að brjóta lögin svo árum skiptir án þess að nokkrar afleiðingar séu af þeim brotum. Páll Stefánsson, hjá heilbrigðiseftirliti Garðabæjar, Hafnarfjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness, segir að lítil sem engin hefð sé fyrir því að beita þessu sektarákvæði, en Páll hefur starfað hjá heilbrigðiseftirlitinu í yfir 30 ár. Þá segir hann að það kosti bæði tíma og fjármuni, sem heilbrigðiseftirlitið hafi ekki nógu mikið af, að sækja þessi mál.

Það virðist sem að það hafi ekki skapast hefð að sekta fólk og fyrirtæki. Þá er þetta líka kostnaðarsamt. Í einu tilfelli beittum við dagsektum, sá peningur sem fékkst úr því dekkaði ekki lögfræðikostnað heilbrigðiseftirlitsins. 

Páll segir að heilbrigðiseftirlitið hafi átt fund með forsvarsmönnum Terra vegna málsins á sínum tíma og sagði fyrirtækið að það ætlaði sér að hreinsa svæðið. Svo sem rakið er hér að framan hefur sú hreinsun brugðist, hafi hún átt sér stað.

Gróður byrjaður að þekja plastiðEkki er bara að finna plast á yfirborðinu í Krýsuvík, því einnig má finna umtalsvert plast í jarðveginum.

Moltuframleiðsla á höfuðborgarsvæðinu í molum

Það er ekki bara moltuframleiðsla Terra sem hefur verið í vandræðum. Sorpa byggði um sjö milljarða krónu Gas- og jarðgerðarstöð sem opnaði formlega í fyrra sem fékk nafnið GAJA. Var áætlunin að framleiða gríðarlega mikið magn af moltu, sem Landgræðslan átti meðal annars að dreifa um náttúru Íslands. Í fyrstu sagði Sorpa að framleiðslan á moltunni gengi vel, en eftir að blaðamaður Stundarinnar fór og skoðaði moltuna kom í ljós að hún var mjög menguð af plasti og öðrum aðskotahlutum. Þá neitaði Sorpa í fyrstu að afhenda rannsóknir á moltunni, en þær rannsóknir sýndu að allt of mikið magn af plasti ásamt öðrum mengunarvöldum var í moltunni. Er nú öll framleiðsla Sorpu á moltu urðuð á Álfsnesi. 

Plasmengaðri moltu dreift á urðunarstaðnum á ÁlfsnesiSorpa hefur þurft að dreifa allri sinni moltu á urðunarstaðnum á Álfsnesi þar sem hún er of menguð.

Moltan mun líklega enda á haugunum

Samkvæmt nýjum lögum skal allur lífrænn úrgangur vera flokkaður sérstaklega á næsta ári. Öll sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu hafa komið sér upp sameiginlegu kerfi sem gerir það að kröfu að íbúum þess verður óheimilt að setja lífrænan úrgang í klassísku gráu tunnuna. Mun hvert heimili fá sérmerkta tunnu og sérstaka pappírspoka sem það á að flokka lífrænan úrgang í. Enn hefur GAJA ekki getað starfað eins og hún á að gera og í dag skilar hún af sér of mengaðri moltu til þess að hægt sé að dreifa henni um náttúru Íslands. Samkvæmt heimildum Stundarinnar er langt í að þetta vandamál verði leyst og verður því moltan áfram urðuð á Álfsnesi. 

Umhverfisstofnun ekki svarað spurningum Stundarinnar

Stundin sendi Umhverfisstofnun spurningar vegna málsins þann 14. nóvember síðastliðinn. Meðal spurninga var hvort stofnunin hafi gert úttekt á svæðinu í fyrra, eins og Terra hafi óskað eftir. Umhverfisstofnun hefur ekki enn svarað fyrirspurn Stundarinnar. 

Kjósa
6
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (1)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Plastið fundið

Heilbrigðiseftirlitið vissi víst af ólöglegri plasturðun við Skálholt
RannsóknPlastið fundið

Heil­brigðis­eft­ir­lit­ið vissi víst af ólög­legri plast­urð­un við Skál­holt

Heil­brigðis­eft­ir­lit Suð­ur­lands vissi í meira en þrjú ár af lög­brot­um end­ur­vinnnslu­fyr­ir­tæk­is­ins Terra án þess að að­haf­ast neitt í mál­inu. Fram­kvæmda­stjóri eft­ir­lits­ins fékk sjálf senda ábend­ingu um mál­ið en sagð­ist þrem­ur ár­um seinna aldrei hafa heyrt af því áð­ur. Hún seg­ir ekki ástæðu til að beita við­ur­lög­um gegn fyr­ir­tæk­inu.
Terra losaði plast ólöglega á náttúruminjasvæði í mörg ár
AfhjúpunPlastið fundið

Terra los­aði plast ólög­lega á nátt­úru­m­inja­svæði í mörg ár

End­ur­vinnslu­fyr­ir­tæk­ið Terra hef­ur urð­að plast á nátt­úru­m­inja­svæði í tæp­an ára­tug, þvert á lög. Sveit­ar­fé­lag­ið Blá­skóga­byggð hef­ur rek­ið urð­un­ar­stað­inn án leyf­is í fjölda ára. Úr­gang­ur­inn var skil­inn þar eft­ir þrátt fyr­ir að ekk­ert starfs­leyfi sé til stað­ar fyr­ir urð­un­ar­stað­inn.

Mest lesið

Öryggisverðir gæta Bjarna – „Nokkuð góðir í að vera ósýnilegir“
2
Fréttir

Ör­ygg­is­verð­ir gæta Bjarna – „Nokk­uð góð­ir í að vera ósýni­leg­ir“

Bjarni Bene­dikts­son for­sæt­is­ráð­herra vill ekki kalla þá líf­verði, ör­ygg­is­verð­ina sem fylgja hon­um hvert fót­mál. „Þeir eru nokk­uð góð­ir í að vera ósýni­leg­ir þannig að ég geti sinnt mín­um störf­um,“ seg­ir hann. Áhættumat vegna ör­ygg­is ráð­herra rík­is­stjórn­ar Ís­lands er í sí­felldri end­ur­skoð­un, sam­kvæmt embætti rík­is­lög­reglu­stjóra.
Þórður Snær Júlíusson
4
Leiðari

Þórður Snær Júlíusson

Er það að gefa að minnsta kosti hálf­an millj­arð góð með­ferð op­in­bers fjár?

Fyrr­ver­andi rík­is­lög­reglu­stjóri með sterk flokk­spóli­tísk tengsl tók ákvörð­un um að gera vel við nána sam­starfs­menn sína rétt áð­ur en þeir fóru á eft­ir­laun og rétt áð­ur en hann þurfti að semja um starfs­lok. Kostn­að­ur­inn við þessa ákvörð­un er að minnsta kosti rúm­lega 500 millj­ón­ir króna og skatt­greið­end­ur bera hann. Tveir nú­ver­andi ráð­herr­ar voru kolrang­stæð­ir í yf­ir­lýs­ing­um sín­um um mál­ið að mati Hæsta­rétt­ar og nú­ver­andi dóms­mála­ráð­herra get­ur ekki feng­ið sig til að biðja um rann­sókn á því.
Grátrana sást á Vestfjörðum
5
Fréttir

Grátr­ana sást á Vest­fjörð­um

Grátr­ana sást á túni vest­ur í Djúpi á Vest­fjörð­um. Um er ræða sjald­séð­an flæk­ings­fugl og þyk­ir það tíðund­um sæta að hann hafi sést á þess­um slóð­um en hing­að til hafa þeir að­eins fund­ist á Aust­ur­landi og á Norð-Aust­ur­landi. Fugl­inn varð á vegi hjón­anna Kristjáns Sig­ur­jóns­son­ar og Áslaug­ar Ótt­ars­dótt­ur sem náðu af smella af nokkr­um mynd­um af trön­unni áð­ur en hún flaug á brott.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Fékk ekki að segja bless við eiginmann sinn
2
Fréttir

Fékk ekki að segja bless við eig­in­mann sinn

Sara Sig­ur­björg Guð­munds­dótt­ir, eig­in­kona Precious Fel­ix Tani­mola sem var send­ur úr landi til Níg­er­íu í nótt, seg­ist ekki hafa feng­ið að kveðja hann: „Sím­inn var tek­inn af hon­um og ég fékk ekki að segja bless.“ Precious flúði til Ís­lands frá Úkraínu vegna stríðs­ins. Hon­um hafði ári áð­ur ver­ið boð­ið að spila þar fót­bolta með úkraínsku fé­lagsliði.
Skuldir á hvern íbúa í Garðabæ og Hafnarfirði nálgast tvær milljónir króna
5
Greining

Skuld­ir á hvern íbúa í Garða­bæ og Hafnar­firði nálg­ast tvær millj­ón­ir króna

Mik­ið er skegg­rætt um fjár­hags­stöðu sveit­ar­fé­laga á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Þeg­ar horft er á skulda­stöðu þess hluta rekst­urs þeirra sem er fjár­magn­að­ur með skatt­tekj­um er stað­an skást í Kópa­vogi og Reykja­vík en versn­ar hrað­ast í Garða­bæ og á Seltjarn­ar­nesi, þar sem veltu­fé frá rekstri var nei­kvætt í fyrra. Hafn­ar­fjörð­ur er eina sveit­ar­fé­lag­ið á höf­uð­borg­ar­svæð­inu sem var með veltu­fjár­hlut­fall, sem seg­ir til um getu sveit­ar­fé­lags til að borga skuld­ir sín­ar, um­fram það sem æski­legt er. Heim­ild­in rýndi í árs­reikn­inga sveit­ar­fé­lag­anna.
Hvað gerist í huganum þegar við hreyfum okkur?
8
ViðtalHlaupablaðið 2024

Hvað ger­ist í hug­an­um þeg­ar við hreyf­um okk­ur?

„Mögn­uð“ breyt­ing verð­ur á hug­an­um þeg­ar við hreyf­um okk­ur. Hreyf­ing virk­ar eins og þung­lynd­is­lyf á þau sem glíma við vægt eða miðl­ungs þung­lyndi. Endorfín, sem fást við hlaup, hafa áhrif á túlk­un til­finn­inga, deyfa sárs­auka og valda sælu­til­finn­ingu. Steinn B. Gunn­ars­son íþrótta- og lýð­heilsu­fræð­ing­ur veit­ir inn­sýn í áhrif­in og ráð til að fá hug­ann til að halda sig við hreyf­ing­una.
Öryggisverðir gæta Bjarna – „Nokkuð góðir í að vera ósýnilegir“
9
Fréttir

Ör­ygg­is­verð­ir gæta Bjarna – „Nokk­uð góð­ir í að vera ósýni­leg­ir“

Bjarni Bene­dikts­son for­sæt­is­ráð­herra vill ekki kalla þá líf­verði, ör­ygg­is­verð­ina sem fylgja hon­um hvert fót­mál. „Þeir eru nokk­uð góð­ir í að vera ósýni­leg­ir þannig að ég geti sinnt mín­um störf­um,“ seg­ir hann. Áhættumat vegna ör­ygg­is ráð­herra rík­is­stjórn­ar Ís­lands er í sí­felldri end­ur­skoð­un, sam­kvæmt embætti rík­is­lög­reglu­stjóra.
Katrín eini matvælaráðherra VG sem tekur ekki afstöðu gegn gjafakvótanum í laxeldinu
10
FréttirLaxeldi

Katrín eini mat­væla­ráð­herra VG sem tek­ur ekki af­stöðu gegn gjafa­kvót­an­um í lax­eld­inu

Bæði Bjarkey Gunn­ars­dótt­ir og Svandís Svavars­dótt­ir hafa lýst því yf­ir að þær vilji tíma­binda rekstr­ar­leyf­in í sjókvía­eld­inu. Eini mat­væla­ráð­herra VG á síð­asta og yf­ir­stand­andi kjör­tíma­bili sem ekki hef­ur gert slíkt hið sama er Katrín Jak­obs­dótt­ir for­setafram­bjóð­andi. Hún vann tals­vert að frum­varp­inu, fund­aði með hag­að­il­um um það og lét breyta ein­staka grein­um þess.

Mest lesið í mánuðinum

Skólastjórinn hættir eftir áralanga óánægju foreldra
1
Fréttir

Skóla­stjór­inn hætt­ir eft­ir ára­langa óánægju for­eldra

Móð­ir á Kirkju­bæj­arklaustri ætl­ar að flytja með börn­in sín úr bæn­um þar sem hún tel­ur ástand­ið í Kirkju­bæj­ar­skóla óvið­un­andi. Son­ur henn­ar hef­ur lít­ið mætt í skól­ann í á ann­að ár eft­ir at­vik í skól­an­um sem for­eldr­arn­ir kærðu til lög­reglu. Mál­ið var lát­ið nið­ur falla. Skóla­stjór­inn er nú á för­um en sveit­ar­stjór­inn seg­ir það „eng­um ein­um að kenna þeg­ar tveir deila“.
Rúlletta Róberts og vitnisburðir starfsfólks: „Þetta er bara rosalega mikið álag“
2
ÚttektRóbert Wessman, Alvogen og Alvotech

Rúll­etta Ró­berts og vitn­is­burð­ir starfs­fólks: „Þetta er bara rosa­lega mik­ið álag“

Starfs­menn Al­votech lýsa vinnu­álag­inu sem ómann­eskju­legu og hafa leit­að til stétt­ar­fé­laga út af ógreiddri yf­ir­vinnu og fleiri mál­um. Vinnu­að­stæð­urn­ar hafa ver­ið svona út af því að Al­votech hef­ur unn­ið að því að fá mark­aðs­leyfi fyr­ir sam­heita­lyf Humira í Banda­ríkj­un­um. Fyr­ir­tæk­ið hef­ur veðj­að öllu á þetta lyf en sala á því hef­ur dreg­ist sam­an og sam­heita­lyfj­um þess hef­ur alls ekki geng­ið eins vel í Banda­ríkj­un­um og reikn­að var með.
Fékk ekki að segja bless við eiginmann sinn
6
Fréttir

Fékk ekki að segja bless við eig­in­mann sinn

Sara Sig­ur­björg Guð­munds­dótt­ir, eig­in­kona Precious Fel­ix Tani­mola sem var send­ur úr landi til Níg­er­íu í nótt, seg­ist ekki hafa feng­ið að kveðja hann: „Sím­inn var tek­inn af hon­um og ég fékk ekki að segja bless.“ Precious flúði til Ís­lands frá Úkraínu vegna stríðs­ins. Hon­um hafði ári áð­ur ver­ið boð­ið að spila þar fót­bolta með úkraínsku fé­lagsliði.
Ákveðið að saksækja þrjá í Lindsor-málinu rúmum 15 árum síðar
10
Skýring

Ákveð­ið að sak­sækja þrjá í Lindsor-mál­inu rúm­um 15 ár­um síð­ar

Sama dag og Geir H. Haar­de flutti ræðu til þjóð­ar­inn­ar þar sem hann bað guð um að blessa Ís­land veitti Kaupþing af­l­ands­fé­lagi lán sem not­að var til að kaupa verð­lít­il skulda­bréf af starfs­mönn­um og vild­ar­við­skipta­vini bank­ans. Nú, 15 og hálfu ári eft­ir að lán­ið var veitt, stend­ur til að sak­sækja þrjá ein­stak­linga í Lúx­em­borg vegna þess.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár