Engin góð nið­ur­staða var í spil­unum þegar Soffía Karen Erlends­dóttir kærði mann fyrir nauðgun árið 2019. Á sama tíma og Soffía vildi fá við­ur­kenn­ingu á því að á henni hefði verið brotið vildi hún samt ekki að mað­ur­inn fengi fang­els­is­dóm. Helst hefði hún bara viljað geta gleymt því sem fyrir hana kom, ekki hugsað um það, en ekki er víst að það hefði reynst heilla­væn­legt heldur að hennar mati. Hún hafi ekki kært mann­inn á eigin for­sendum heldur vegna þrýst­ings ann­arra. „Ég var að kæra af því að allir voru að segja mér að gera það, allir voru að segja að þá lendi kannski ekki ein­hver önnur gella í honum, þannig að ég var að gera þetta fyrir ein­hvern annan.“

Við rann­sókn máls­ins kom lýsti Soffía því að hún hefði ítrekað og með ljósum hætti sýnt að hún hefði ekki viljað halda áfram að stunda kyn­líf með mann­inum. Kynlífið hafi verið mjög gróft, hann hefði kallað hana öllum illum nöfnum á meðan að á því stóð, sagt henni að hún réði engu og harka­leg munn­mök hans hefðu meðal ann­ars leitt til þess að Soffía hefði fengið mar í kokið, eitt­hvað sem hún vissi ekki einu sinni að væri hægt. Á einum tíma­punkti hafi hún sagt hreint út „nei“ við mann­inn en það hafi ekki stoppað hann. Nokkrum dögum síðar sendi hann afsök­un­ar­beiðni til hennar með þeim orðum að hann hefði verið svo fullur og að hann væri vana­lega ekki svona „ógeðs­legur“.

Þótti áköf og harkaleg framganga spennandi fyrst

Soffía er gestur Eddu Falak í nýjasta þætti hlað­varps­ins Eigin konur. Hún var og er búsett á Akureyri og í októ­ber árið 2019 fór hún út að skemmta sér í Sjall­anum ásamt vin­konum sínum. Hún var þá nýlega orðin 18 ára gömul. Í Sjall­anum sá hún mann á sama aldri sem hún þekkti ekki fyrir en hafði þó séð áður.  „Ég sé hann og brosi til hans en svo allt í einu tekur hann mig háls­taki. Ég er að leiða vin­konu mína og hún finnur að ég kipp­ist til. Ég sneri mér við og þá kyssir hann mig. Ég var bara: Vó. Þetta var alveg spenn­andi en þetta var mjög harka­legt. Hann segir: Við erum að fara heim saman, og leiðir mig út af dans­gólf­inu.“

Eins og Soffía lýsir þótti henni spenn­andi að mað­ur­inn sýndi henni þennan áhuga og með svo mik­ill ákefð. Henni hafi þó þótt fram­ganga manns­ins nokkuð harka­leg og hann hafi sýnt af sér mikla stjórn­semi. Hún hafi þó verið til­búin til að leyfa hlut­unum að ganga áfram en hafi  sagt honum að hún væri á blæð­ingum og þar með talið skýrt af sinni hálfu að hún væri ekki að fara að sofa hjá mann­inum.   

Var bannað að svara í símann

Maðurinn leiddi Soffíu með sér að leigu­bíla­stöð BSO þaðan sem þau tóku leigu­bíl heim til hans. Hann hafi sagt henni að þau væru þar ein og leitt hana með sér í her­bergi sitt. Þar hafi hann verið kom­inn úr föt­unum nán­ast áður en hún hafi getað snúið sér við og hafi byrjað að afklæða hana einnig. Hún hafi hins vegar neitað því að fara úr bux­unum þar sem hún hafi verið á blæð­ingum. Þau hafi byrjað að kyss­ast en fljótt hafi strák­ur­inn ýtt henni niður á við og fengið hana til að hafa við sig munn­mök. Það hafi hann gert harka­lega, haldið henni og þrýst sér á móti hreyf­ingum hennar, svo mikið á tíðum að henni hafi legið við köfnun. Hann hafi þá ítrekað farið fram á að sofa hjá Soffíu en hún hafi jafn harðan bent á að hún væri á blæð­ingum. Það hafi þó ekki orðið til þess að mað­ur­inn hafi látið af kröfum sínum og hafi Soffía að lokum látið undan og farið fram á bað, fjar­lægt þar túrtappa og eftir það hafi þau sofið saman.

Á þeim tíma­punkti hafi sími Soffíu byrjað að hringja og hún hugð­ist svara honum. „Hann sagði: Ekki fökk­ing svara!“

Síminn hélt þó áfram að hringja enda voru það vin­konur hennar sem voru að reyna að ná sam­bandi við hana. Þær höfðu af henni áhyggjur þar eð þær höfðu heyrt sögur af mann­inum sem þeim þóttu kvíð­væn­legar. Soffía bað þá mann­inn um leyfi til að senda skila­boð til að láta vita af sér. Hún skrif­aði „Ég er góð“ en skila­boðin send­ust hins vegar ekki þar sem hún var ekki með net­sam­band. Á sama tíma voru tvær vin­konur Soffíu í bíl fyrir utan húsið því þær höfðu farið að leita hennar. Í lög­reglu­skýrslu kemur fram að þær hafi þó ekki treyst sér til að banka upp á þar eð þær hafi ekki verið full­vissar um að vera á réttum stað og mið nótt var.  

Varð ljóst að hún væri varnarlaus

Soffía var heima hjá mann­inum í fjóra til fimm klukku­tíma og lýsir því að megnið af þeim tíma hafi alls konar kyn­ferð­is­legar athafnir staðið yfir. Spurð hvort hún hafi verið hrædd segir Soffía að hún hafi fyrst í raun ekki áttað sig á aðstæðum. „Ég byrj­aði að hugsa: Ef ég myndi vilja hætta, gæti ég það?“

Hún ákvað að gera til­raun og spurði hvort þau ættu ekki bara að kúra saman. Því svar­aði mað­ur­inn ekki. Þegar hún spurði í annað sinn fékk hún hins vegar svar. „Þá sagði hann: Þú ræður fokk­ing engu. Það var þá sem ég átt­aði mig á hvað væri að ger­ast. Þá varð ég algjör­lega stjörf. Ég hætti að gera allt, ég bara fraus. Hann hélt áfram þó ég væri frosin. Svo sagði ég nei, ég sagði bók­staf­lega nei, en hann hélt bara áfram.“

Soffía lýsir því að hún hafi reynt að snúa sér frá mann­inum, hafi hætt að kyssa hann á móti, hafi reynt að færa sig frá. Það hafi engu skilað. Að end­ingu hafi hún, skyndi­lega, byrjað að láta eins og allt væri í lagi. Hún hafi verið búin að reyna allt og þetta hafi verið hennar við­brögð. „Hvert átti ég að fara, hvað átti ég að gera? Hann var miklu sterk­ari en ég.“

Samkvæmt fram­burði Soffíu voru aðfarir manns­ins mjög harka­legar. Þannig tók hann hana háls­taki, reif í hár hennar, hélt höfði hennar í munn­mökum, kallað hana ljótum nöfnum ítrekað og gert henni grein fyrir að hún hefði ekki stjórn í aðstæð­unum. Hann hafi aldrei leitað sam­þykkis hennar heldur þvert á móti hafi hann haldið áfram eftir að hún hafi sagt skýrt nei.

Greinanlegir áverkar samkvæmt lækni

Loks um morg­un­inn gat Soffía sent skila­boð á vin­konur sínar og ein þeirra kom að ná í hana heim til manns­ins. Soffía greindi vin­konu sinni frá því þegar hún var komin út í bíl til hennar hvernig nóttin hefði verið og að hún héldi að sér hefði verið nauðgað. Hún var þó í miklu and­legu ójafn­vægi og var á engan hátt almenni­lega áttuð varð­andi það sem í raun hefði komið fyrir hana. Hún hefði ekki viljað trúa því sem fyrir hana hefði komið.

Þegar heim var komið til Soffíu skýrði hún systur sinni frá hinu sama og sömu­leiðis bestu vin­konu sinni, í skila­boðum. Sú kom heim til Soffíu og þær systir hennar sann­færðu hana um að leita á bráða­mót­töku.  Á það féllst Soffía þrátt fyrir að hún hefði á þeim tíma­punkti alls ekki ætlað sér að kæra mann­inn heldur viljað gleyma öllum atburðum næt­ur­innar. Systir hennar og vin­kona sögðu að ef henni sner­ist hugur væri mik­il­vægt að hún hefði farið í rann­sókn.

Í skýrslu læknis sem tók á móti Soffíu á Sjúkra­hús­inu á Akureyri kemur fram að Soffía hafi verið „hljóð, ótta­slegin og finnst erfitt að segja frá þessu“. Mjög auð­sjá­an­leg blæð­ing hafi verið aft­ast í koki Soffíu, húð­blæð­ing á öxl, mar­blettir á læri sem gætu verið eftir þrýst­ing frá fingrum, yfir­borðs­skurður á læri og þá voru gervi­neglur dottnar af henni, „sem getur gerst við átök“. Á sýnum sem tekin voru sáust sáð­frumur.

Ákaft hvött til að kæra

Soffía tók ákvörðun um að kæra mann­inn í des­em­ber árið 2019, um tveimur mán­uðum eftir að brotið átti sér stað. Hún segir að hún hafi verið hvött mjög ákaft til að kæra, meðal ann­ars af vinum manns­ins sem hafi lýst því að hann væri vafa­samur og að þetta kæmi þeim ekki á óvart. Hún hafi fengið mik­inn stuðn­ing þegar hún kærði.

Hún hafi hins vegar alls ekki ætlað sér að kæra fyrst. Hún hafi alls ekki viljað að það frétt­ist að á henni hefði verið brotið. Þá hafi hún verið í vafa um hvort í raun og veru hafi verið brotið gegn henni, þó að innst inni hafi hún vitað það. „Ég vildi bara ekki við­ur­kenna það.“ Soffía útskýrir einnig að mað­ur­inn hafi haft stöðu, hann hafi verið vin­sæll og virtur nem­andi í Mennta­skól­anum á Akureyri en „ég bara ein­hver pía í VMA.“

Brotið hafði, og hefur enn, mikil áhrif á Soffíu. Mæting hennar í skóla dal­aði veru­lega, sömu­leiðis í vinnu. Hún fór þá að sýna af af sér sjálf­skað­andi hegðun, til að mynda í kyn­lífi, og hún breytti útliti sínu, fram­komu og hegðan. „Ég var bara ekki ég sjálf lengur, mér var bara alveg sama,“ segir hún. Þessi lýs­ing Soffíu fær stoð í vott­t­orði sál­fræð­ings og vitn­is­burði systur hennar og vin­kvenna, sem báru að mikil breyt­ing hefði orðið á Soffíu eftir umrædda nótt.

Í vott­orði sál­fræð­ings kemur fram að Soffía upp­lifði tölu­vert sterk ein­kenni áfallastreiturösk­unar auk alvar­legra ein­kenna kvíða, þung­lyndis og streitu. „Í lýs­ingu Soffíu Karenar kom skýrt fram að hún vildi ekki meg­in­hluta þeirra kyn­ferð­is­at­hafna sem fóru fram, bað ger­anda nokkrum sinnum að hætta en hún upp­lifði ótta og þorði ekki að fara eða berj­ast á móti. Slíkt eru algeng áfalla­við­brögð, sér­stak­lega þar sem kyn­ferð­is­legt ofbeldi á sér stað,“ segir í vott­orði sál­fræð­ings, sem er hluti rann­sókn­ar­gagna lög­reglu.

„Leiðinlegt að þú þurftir að lenda í þessu“

Soffía segir að kæru­ferlið hafi verið áfall út af fyrir sig. Það hafi tekið tvö ár og hún því verið með hug­ann við það og brotið allan þann tíma. Skýrsla af mann­inum var ekki tekin fyrr en tæpum sjö mán­uðum eftir brotið og bar hann þar að hann myndi alls ekki allt en ítrek­aði aftur og aftur að það sem fram fór milli hans og Soffíu hefði verið með fullu sam­þykki. Það stang­ast á við lýs­ingar Soffíu, hjá lög­reglu, hjá sál­fræð­ingi, í sam­tölum við vin­konur og systur og í við­tal­inu nú.

Maðurinn sendi Soffíu skila­boð þremur dögum eftir brotið þar sem hann segir að hann hafi verið að heyra leið­in­legar sögur. Hann baðst þar afsök­unar á því sem hefði gerst um helg­ina. „Ég er vana­lega ekki svona ógeðs­legur,“ sagði mað­ur­inn í skila­boð­unum og bar það fyrir sig að hafa verið mjög drukk­inn og myndi ekki eftir því sem hefði gerst. „Leið­in­legt að þú þurftir að lenda í þessu.“

Rannsókn máls­ins var að end­ingu felld niður í apríl 2021. Soffía kærði nið­ur­fell­ing­una til rík­is­sak­sókn­ara en nið­ur­staðan var sú sama. „Ég brotn­aði niður og leið mjög illa en á sama tíma leið mér vel því ég var í raun ekk­ert að kæra hann fyrir mig. Ég var að kæra af því að allir voru að segja mér að gera það, allir voru að segja að þá lendi kannski ekki ein­hver önnur gella í honum, þannig að ég var að gera þetta fyrir ein­hvern annan. Ef hann hefði farið í fang­elsi hefði ég ekki fyr­ir­gefið sjálfri mér. Það var bara ekk­ert í þessu eitt­hvað „win“. Líka ef ég hefði ekki kært þá hefði ég örugg­lega alltaf spáð í hvað hefði gerst ef ég hefði kært,“ segir Soffía um það hvernig henni leið eftir að málið var fellt niður.

Sér eftir því að hafa kært

Soffía lýsir því að hún hafi talað við mann­inn eftir að málið var fellt niður. Það hafi verið hennar ákvörðun, hún hafi verið mjög kvíðin og hrædd við að sjá mann­inn, og hafi viljað vinna bug á því. „Mér fannst hann alveg vera að hlusta á mig og hann sagði ýmis­legt. Hann vildi ekki við­ur­kenna það sem gerð­ist en hann við­ur­kennir að þetta sé mín upp­lifun en hann upp­lifir þetta ekki sjálfur. Hann man ekki eftir að hafa sagt að ég réði fokk­ing engu en svo sagði hann: Ég skil af hverju þú kærðir mig, ég var ógeðs­legur við þig. Þetta var svo­lítið sam­heng­is­laust tal.“

Soffía segir mann­inn hafa lýst því að málið hafi komið illa við sig, allir hafi frétt af því. Sjálf seg­ist hún hafa verið með­virk með mann­inum og eig­in­lega hafa beðist afsök­unar á að hafa kært hann. Í dag fari það í raun eftir dögum hvort hún vor­kenni mann­inum eða sé honum reið.

Spurð af hverju hún vildi þá nú koma fram og segja sína sögu segir Soffía að hún vilji að fólk viti hvað geti beðið þess ef það ákveður að kæra brot gegn sér. „Af því ég sé hvað ég er komin langt, ég vildi ekki segja einni mann­eskju þetta en núna langar mig að tala um þetta, ekki til að koma i veg fyrir að fólk kæri heldur til að það viti hvað það komi sér út í. Af því ég vissi ekk­ert hvað ég var að koma mér út í. Ég var bara að bíða og bíða í tvö ár eftir ein­hverri nið­ur­stöðu, til að fá neitun, þegar ég var með þessi sönn­un­ar­gögn. Ég hélt að ef ég myndi kæra myndi það styðja ein­hver önnur mál. Sem það gerir ekki.“

Spurð hvort hún sjái eftir að hafa kært svarar Soffía því ját­andi. Hún hafi ekki gert það á réttum for­sendum, ekki fyrir sjálfa sig. Ef hún hefði ekki kært hefði hún kannski frekar getað gleymt brot­inu en það hefði þó ekki endi­lega verið gott heldur.