859. spurningaþraut: Þemaþraut um 1. september

Í til­efni þess að 1. sept­em­ber er í dag, þá flýti ég þema­þraut­inni um einn dag og spurn­ing­arnar snú­ast allar um 1. sept­em­ber á einn eða annan hátt.

Fyrri auka­spurn­ing:

Karlinn hér í miðið var hand­tek­inn á Íslandi 1. sept­em­ber 1998. Hann varð í kjöl­farið heil­mikil fjöl­miðla­stjarna og kunnur á djamm­inu. Hvað heitir hann?

***

Aðal­spurn­ingar:

1.  Þann 1. sept­em­ber 1715 and­að­ist í Frakk­landi kon­ungur sem ríkt hafði í 72 ár og 110 daga, lengur en nokkur annar. Hvað nefnd­ist þessi lang­lífi og dýrð­legi kon­ungur? — og núm­erið verður að vera rétt! 

2.  Annar franskur leið­togi beið mik­inn ósigur á þessum degi löngu síðar, eða 1870. Þá tap­aði her hans orr­ustu gegn Þjóð­verjum þar sem heitir Sedan í Norður-Frakk­landi og fjórum dögum síðar hrökkl­að­ist þessi franski leið­togi úr emb­ætti. Hvað nefnd­ist hann? — og aftur verður núm­erið að vera rétt!   

3.  Þann 1. sept­em­ber 1910 var opn­aður spít­ali í nágrenni Reykja­víkur sem var helg­aður umönnun berkla­sjúk­linga. Hvar er þessi spít­ali?  

4.  Þýska­land var ekki eina ríkið sem réð­ist inn í Pólland 1. sept­em­ber 1939, þau voru tvö. Hvað var hitt?

5.  Auk inn­rásar í Póllands er sér­stök til­skipun Adolfs Hitlers dag­sett 1. sept­em­ber 1939 þótt raunar muni hann hafa skrifað undir hana í októ­ber. Þar er kveðið á um kerf­is­bundin morð á sér­stökum þjóð­fé­lags­hópi og á næstu miss­erum voru tug­þús­und myrt. Aldrei þessu vant, þá mót­mæltu stórir og áhrifa­miklir hópar Þjóð­verja þessum morðum, og til­skip­unin var aft­ur­kölluð tveim árum seinna — þótt morðin héldu áfram í kyrr­þey. Gegn hvaða þjóð­fé­lags­hópi var þess­ari til­skipun beint?

6.  Þann 1. sept­em­ber 1969 var Idris kon­ungur 1. settur af í til­teknu landi og her­for­ingja­stjórn tók við sem mjög skjót­lega þró­að­ist yfir í harðsvírað ein­ræði eins manns. Í hvaða landi hafði Idris verið kóngur?

7.  Þann 1. sept­em­ber 1972 var fisk­veiði­land­helgi Íslands færð út og átti eftir að kosta þorska­stríð. Lögsagan var færð úr 12 sjó­mílum í ... hvað?

8.  Sama dag lauk skák­ein­vígi einu miklu sem fram hafði farið á Íslandi þá um sum­arið. Hverjir átt­ust þar við — og nefna þarf báða!

9.  Á þessum degi árið 1985 fannst til­tek­inn og nokkur stór hlutur á 3.800 metra dýpi í Atl­ants­haf­inu. Fransk/banda­rískur leið­angur var þar á ferð­inni, en hver var hlut­ur­inn?

10.  1. sept­em­ber 1988 varð kona í fyrsta sinn ráðu­neyt­is­stjóri á Íslandi þegar 33 ára kona úr Ólafsvík varð skipuð yfir félags­mála­ráðu­neytið. Hún starf­aði þar lengi en fór svo til utan­rík­is­ráðu­neyt­is­ins og var m.a. sendi­herra í Frakk­landi í skeið, sem og á Spáni og Ítalíu og víðar. Hún gegndi trún­að­ar­stöðum innan OECD og þangað til 2020 var hún sendi­herra í Rúss­landi. Hvað heitir hún?

***

Seinni auka­spurn­ing:

Karlinn hér að neðan fædd­ist 1. sept­em­ber 1934 en lést fyrir fjórum árum. Hann var leik­ari, mynd­list­ar­maður og fleira — og jóla­sveinn! Hvað hét hann?

***

Svör við aðal­spurn­ingum:

1.   Loðvík 14.

2.  Napóleon 3. 

3.  Á Víf­il­stöðum.

4.  Slóvakía.

5.  Fötluðum, jafnt and­lega sem lík­am­lega, og geð­sjúkum.

6.  Líbýu.

7.  Fimmtíu.

8.  Fischer og Spasskí.

9.  Flakið af Titanic.

10.  Berglind Ásgeirs­dóttir.

***

Svör við auka­spurn­ingum:

Á efri mynd­inni er Kio Briggs.

Á neðri mynd­inni er Ketill Larsen.