Úrvinnslu­sjóður sendi í dag bréf á sænska end­ur­vinnslu­fyr­ir­tækið Swerec, vegna íslenska plast­s­ins sem Stundin fann í vöru­húsi í Påryd. Var bréfið sam­þykkt á stjórn­ar­fundi í dag, en fund­ur­inn var hald­inn í Húsi atvinnu­lífs­ins. Plastið er frá 2016 en það ár sendu íslensk end­ur­vinnslu­fyr­ir­tæki um 1.500 tonn af plasti til end­ur­vinnslu frá heim­ilum lands­ins til Swerec. Í bréf­inu kemur meðal ann­ars fram að frétt Stund­ar­innar um málið hafi komið stjórn sjóðs­ins algjör­lega á óvart og að sjóð­ur­inn líti á málið alvar­legum augum. Þá segir í bréf­inu að Úrvinnslu­sjóður hvetji Swerec til að nota áhrif sín til að koma plast­inu í vöru­hús­inu í réttan far­veg. Undir bréfið skrifa Magnús Jóhann­es­son, nýskip­aður stjórn­ar­for­maður Úrvinnslu­sjóðs og Ólafur Kjart­ans­son, fram­kvæmda­stjóri Úrvinnslu­sjóðs.

Hefur mikil áhrif á traust almennings

Í bréf­inu kemur fram að frétta­flutn­ingur af plast­inu sem fannst í vöru­hús­inu í Påryd hafi haft mikil áhrif á traust almenn­ings á end­ur­vinnslu á plasti á Íslandi. Þrátt fyrir miklar áhyggjur Úrvinnslu­sjóðs núna brást hann ekki við þegar Stundin greindi fyrst frá vöru­hús­inu í októ­ber 2020. Þá segir einnig í bréf­inu að það hafi komið stjórn sjóðs­ins algjör­lega á óvart að íslenskt plast væri í vöru­húsi í Suður-Svíþjóð. Í sam­tali við Stundina segir Magnús að það geti verið mögu­leiki að senda starfs­mann frá Úrvinnslu­sjóði til Sví­þjóðar til að skoða málið frekar, ásamt því vill hann gjarnan að Íslenska gáma­fé­lagið og Terra að sendi full­trúa einnig, þar sem plastið var sent frá þeim til Swerec. 

Plast­fjallMikið magn af íslensku plasti fannst í vöru­húsi í Suður-Svíþjóð

Mynd: Davíð Þór

Í lok bréfs­ins kemur fram að Úrvinnslu­sjóður ætli sér að fara yfir það hvort íslenskum end­ur­vinnslu­fyr­ir­tækjum verði heim­ilt að senda frek­ari plast til end­ur­vinnslu til fyr­ir­tæk­is­ins vegna máls­ins. 

Framkvæmdastjóri sjóðsins talar ekki lengur við fjölmiðla

Bréfið til Swerec var ekki það eina sem rætt var á fund­inum, heldur var starfs­reglum stjórnar einnig breytt. Í gömlu starfs­regl­unum kom fram að fram­kvæmda­stjóri Úrvinnslu­sjóðs ætti að sjá um öll sam­skipti við fjöl­miðla. Þeirri reglu var breytt í morgun og mun nýskip­aður stjórn­ar­for­maður sjá um öll sam­skipti við fjöl­miðla. Stundin hefur sent ítrek­aðar við­tals­beiðnir á Ólaf Kjart­ans­son, fram­kvæmda­stjóra Úrvinnslu­sjóðs, og bent á starfs­reglur sjóðs­ins. Þeim beiðnum hefur ávalt verið hafnað. Í sam­tali við Magnús Jóhann­es­son, stjórn­ar­for­mann sjóðs­ins, seg­ist hann ekki muna eftir því hver hafði lagt fram þá til­lögu á fund­inum. Aðspurður segir hann það þó ekki hafa verið fram­kvæmda­stjór­inn sjálfur. 

Hafa vitað af plastinu í meira en ár

Samkvæmt fund­ar­gerð stjórnar Úrvinnslu­sjóðs frá 4. nóv­em­ber 2020 er fjöl­miðlaum­fjöllun um sjóð­inn sér­stak­lega rædd. Segir meðal ann­ars í fund­ar­gerð­inni að gagn­rýni á Úrvinnslu­sjóð í fjöl­miðlum hafi verið rædd og að stjórnin myndi senda frá sér yfir­lýs­ingu vegna hennar.

„Rætt um fram­komna gagn­rýni á Úrvinnslu­sjóð í fjöl­miðlum og upp­lýs­inga­gjöf sjóðs­ins, m.a. á vef hans. Lögð voru fram á fund­inum drög að spurn­ingum og svörum um starf­semi Úrvinnslu­sjóðs og drög að yfir­lýs­ingu stjórnar,“ segir í fund­ar­gerð sjóðs­ins.

Helstu vöru­merki lands­ins að finnaÍ íslenska plast­inu má finna öll helstu vöru­merki lands­ins

Mynd: Davíð Þór

Sögðust fagna umfjöllun Stundarinnar

Þann 3. des­em­ber 2020 sendi svo stjórn Úrvinnslu­sjóðs frá sér yfir­lýs­ingu vegna máls­ins. Í henni fagnar stjórn sjóðs­ins umfjöllun Stund­ar­innar og segir að þar sem úrvinnsla úrgangs hafi fengið til­tölu­lega litla athygli í fjöl­miðlum und­an­farin ár. Hins vegar er ekki minnst á að Úrvinnslu­sjóður ætli á nokkurn hátt að bregð­ast við umfjöll­un­inni.

„Að und­an­förnu hafa fjöl­miðlar fjallað um úrvinnslu plast­um­búða. Stjórn Úrvinnslu­sjóðs fagnar umfjöll­un­inni, því þrátt fyrir að umhverfis- og meng­un­ar­mál hafi fengið tölu­vert vægi í almennri umræðu síð­ustu ár hefur úrvinnsla úrgangs, þ.e. end­ur­vinnsla, end­ur­nýt­ing (þ.m.t. orku­vinnsla) og förgun, fengið til­tölu­lega litla athygli. Úrvinnslan er afar brýnt sam­fé­lags­verk­efni og mik­il­vægur liður í að vel sé farið með tak­mark­aðar auð­lindir jarðar,“ segir orð­rétt í yfir­lýs­ingu sjóðs­ins.

Þó stjórnin hefði rætt málið og sent frá sér yfir­lýs­ingu vegna umfjöll­unar Stund­ar­innar aðhófst sjóð­ur­inn ekk­ert, þrátt fyrir að hafa vit­neskju um allt það mikla magn af íslensku plasti sem var búið að sitja í vöru­húsi í suður Svíþjóð í um fjögur ár. Þetta er ekki í fyrsta skiptið sem stjórn sjóðs­ins fagnar utan­að­kom­andi umræðu en eftir að Alþingi sam­þykkti að láta Rík­is­end­ur­skoðun rann­saka sjóð­inn fagn­aði stjórnin því í yfir­lýs­ingu og við­tölum við fjöl­miðla.

Ræddu umfjöllun Stundarinnar áður en hún birtist

Fram­kvæmda­stjóri Úrvinnslu­sjóðs ræddi við stjórn sjóðs­ins að Stundin hefði verið í sam­skiptum við hann vegna end­ur­vinnslu á íslensku plasti í Svíþjóð og voru þau sam­skipti rædd.   

„ÓK (Ólafur Kjart­ans­son, fram­kvæmda­stjóri Úrvinnslu­sjóðs) fór yfir að fjöl­mið­il­inn Stundin hefur verið í sam­skiptum við hann vegna með­höndl­unar á flokk­uðu plast­um­búðum frá heim­ilum og sent hefur verið til Sví­þjóðar til flokk­unar, end­ur­nýt­ingar og end­ur­vinnslu,“ segir í fund­ar­gerð Úrvinnslu­sjóðs í fyrra.

Í við­tali Stund­ar­innar við nýjan stjórn­ar­for­mann Úrvinnslu­sjóðs kemur fram að sjóð­ur­inn hafi ekki verið með­vit­aður um stöð­una. „Mér finnst að þessar myndir sem þú sýndir mér hér í dag varpi ljósi á hluti sem við vorum kannski ekki alveg vissir með,“ segir hann.

Bréf Úrvinnslu­sjóðs má sjá hér fyrir neðan.

Mynd: Úrvinnslu­sjóður