Notkun lyf­seð­ils­skyldra ópíóða hefur dreg­ist saman um 22 pró­sent síðan árið 2016 eftir að hafa auk­ist árin á undan. Í fyrra fengu 157 ein­stak­lingar af hverjum 1.000 íbúum að minnsta kosti eina ávísun á ópíóða.

Þetta kemur fram í Talna­brunni, frétta­bréfi land­læknis. Ópíóðar eru verkja­still­andi lyf, en til þeirra telj­ast meðal ann­ars kódeín, mor­fín, fentanýl, trama­dól og oxýkó­dón. „Ópíóíðar falla í flokk ávana- og fíkni­lyfja en lang­tíma notkun þeirra getur valdið því að not­and­inn verður háður lyfj­unum vegna vana­bind­ingar eða lík­am­legrar fíknar,“ segir í frétta­bréf­inu. „Auk þess að vera mjög ávana­bind­andi, geta of stórir skammtar ópíóíða verið lífs­hættu­legir vegna bælandi áhrifa sem þeir hafa á þann hluta heil­ans sem stýrir öndun. Of stórir skammtar geta því valdið önd­un­ar­stoppi og dauða.“

Hlut­falls­lega flestir þeirra sem nota ópíóða eru í eldri ald­urs­hóp­unum, en 345 af hverjum 1.000 íbúum 80 ára og eldri fengu ávísun í fyrra. Einnig er greini­legur kynja­munur á notkun ópíóða og eru konur í meiri­hluta not­enda. „Á árinu 2020 fengu 184 af hverjum 1.000 konum ávísað ópíóíðum en 131 af hverjum 1.000 körlum. Körlum sem leysa út ávísun á ópíóíða, hefur fækkað hlut­falls­lega meira en konum á und­an­förnum árum, eða um 24% frá árinu 2016. Sam­svar­andi tala fyrir konur er 21%.“

Telur land­læknir að læknar sýni nú meira aðhald þegar kemur að ávís­unum á þessi lyf. „Þrátt fyrir að dregið hafi úr notkun ópíóíða á Íslandi á síð­ast­liðnum árum er hún þó enn umtals­vert meiri en á hinum Norð­ur­lönd­unum,“ segir enn fremur í frétta­bréf­inu. „Almennt má segja að dregið hafi úr notkun ópíóíða á flestum hinum Norð­ur­lönd­unum á und­an­förnum tveimur ára­tugum eins og fyrr segir, en það er aðeins á síð­ustu fimm árum sem dregið hefur úr notk­un­inni hér­lendis.“