Gæða- og eft­ir­lits­stofnun félags­þjón­ustu og barna­verndar hefur enn ekki hafið rann­sókn á því hvort börn sem vistuð voru á með­ferð­ar­heim­il­inu Lauga­landi í Eyja­firði, sem áður var rekið í Varp­holti, hafi sætt þar illri með­ferð, and­legu eða lík­am­legu ofbeldi. Rúmur mán­uður er síðan félags­mála­ráð­herra fól stofn­un­inni að hefja umrædda rann­sókn.

Átta konur hafa stigið fram í Stund­inni og lýst því að þær hafi verið beittar harð­ræði og ofbeldi þegar þær voru vistaðar á með­ferð­ar­heim­il­inu. Sá sem þær bera að hafi einkum beitt ofbeld­inu er Ingj­aldur Arn­þórs­son, sem rak heim­ilið á árunum 1997 til 2007, með þjón­ustu­samn­ingi við Barna­vernd­ar­stofu. Konurnar hafa meðal ann­ars lýst því að Ingj­aldur hafi sparkað í þær, hent þeim niður stiga, dregið þær á hár­inu og slegið þær utan undir. Þá lýsa þær því að Ingj­aldur hafi stjórnað heim­il­inu með ótta­stjórnun, beitt and­legu ofbeldi, öskrað á þær, gert lítið úr þeim og for­eldrum þeirra og ítrekað rofið trúnað við þær.

Í sam­skiptum sem ein kvenn­anna sem stigið hafa fram í Stund­inni í síð­ustu viku átti við Gæða- og eft­ir­lits­stofn­un­ina kom fram að rann­sóknin væri ekki hafin. Þetta stað­festi settur fram­kvæmda­stjóri stofn­un­ar­inna, Guðrún Björk Reykdal, í tölvu­póst­sam­skiptum við Stundina. Síð­ast­lið­inn fimmtu­dag, 18. Mars. „Könnun þessa máls er komin til Gæða- og eft­ir­lits­stofn­unar félags­þjón­ustu og barna­verndar. Í dag erum við að hefja und­ir­bún­ing hennar. Yfirferð gagna, und­ir­bún­ingur við­tala og síðan við­töl við alla hlut­að­eig­andi aðila er stórt verk­efni sem mun taka tals­verðan tíma.“

Blaða­maður óskaði eftir að fá við­tal við Guðrúnu vegna máls­ins en við því var ekki orðið. Sama dag, 18. mars, sendi blaða­maður eft­ir­far­andi spurn­ingar til Guðrúnar í tölvu­pósti:

Hvers vegna hefur umrædd rann­sókn ekki farið fyrr af stað?

Hefur stofn­unin kallað eftir gögnum er mál­inu tengj­ast? Ef svo er, hvaða gögnum og hvaðan? 

Hefur stofn­unin fengið gögn í hendur er mál­inu tengj­ast? 

Við hvaða aðila á að taka við­töl?
Hvaða tímara­mma er stofn­unin að vinna með? Hvenær má eiga von á að rann­sókn verði lokið?

Guðrún hefur enn sem komið er ekki svarað spurn­ingum Stund­ar­innar vegna máls­ins.

Barnaverndarstofa hefur viðurkennt mistök

Samkvæmt upp­lýs­ingum frá Barna­vernd­ar­stofu hefur Gæða- og eft­ir­lits­stofn­unin kallað eftir gögnum þaðan um með­ferð­ar­heim­ilið. Það var þó ekki búið að afhenda þau gögn í síð­ustu viku og sam­kvæmt Barna­verndas­stofu á að afhenda þau í dag eða á morgun. Stundin óskaði eftir því við Barna­vernd­ar­stofu að fá öll gögn er lúta að starf­semi Lauga­lands og Varp­holts á ára­bil­inu 1997 til 2007 afhent. Stofn­unin afhenti umbeðin gögn í tveimur hlutum, 26. febr­úar og 5. mars. Gögnin eru því til­tæk hjá Barna­vernd­ar­stofu en ekki feng­ust skýr­ingar á því hvers vegna þeim hefur ekki þegar verið skilað til Gæða- og eft­ir­lits­stofn­unar.

Barna­vernd­ar­stofa hefur við­ur­kennt að ekki hafi verði brugð­ist við athuga­semdum og vís­bend­ingar hafi komið fram óeðli­legar starfs­að­ferðir á Lauga­landi á árunum 1997 til 2007. „Þessum vís­bend­ingum hefði verið hægt að fylgja eftir og bregð­ast við með mark­viss­ari hætti en gert var,“ segir í frétt á vef Barna­vernd­ar­stofu þar sem kon­urnar sem vistaðar voru á með­ferð­ar­heim­il­inu eru beðnar afsök­unar á að hafa ekki brugð­ist við þeim upp­lýs­ingum sem stofn­un­inni bár­ust varð­andi starf­semi heim­il­is­ins. Þá kemur einnig fram í afsök­un­ar­beiðni Barna­vernd­ar­stofu að gögn sýni að á Lauga­landi hafi verið unnið út frá hug­mynda­fræði „sem þótti góð og gild á sínum tíma en sam­staða er á meðal sér­fræð­inga í dag að sé úrelt og eigi alls ekki við þegar unnið er með börnum sem glíma við marg­þættan vanda og þurfa umfram allt stuðn­ing og aðstoð.“ Óljóst er hvaða hug­mynda­fræði verið er að tala um hér.

Í sam­tölum sem blaða­maður hefur átt við kon­urnar sem um ræðir kemur fram megn óánægja með umrædda afsök­un­ar­beiðni. Einkum er það vegna þess að Barna­vernd­ar­stofa skyldi ekki hafa sam­band við þær beint, en sem fyrr segir hafa átta konur stigið fram opin­ber­lega, undir nafni. Það hefði því átt að vera til­tölu­lega ein­falt að ná sam­bandi við þær. Þá var ekki send út frétta­til­kynn­ing um afsök­un­ar­beiðn­ina heldur hún aðeins birt á heima­síðu Barna­vernd­ar­stofu.

Stundin óskaði eftir því að fá við­tal við Heiðu Björg Pálma­dóttur, for­stjóra Barna­vernd­ar­stofu, meðal ann­ars til að fá frek­ari skýr­ingar á því sem nefnt er í afsök­un­ar­beiðn­inni. Heiða Björg vildi hins vegar ekki veita Stund­inni við­tal, að sinni.