Jón Steinar segir mannfyrirlitningu virðast ráðandi í heimalöndum múslima

Jón Steinar Gunn­laugs­son, fyrr­ver­andi hæsta­rétt­ar­dóm­ari, segir „við­horf mann­fyr­ir­litn­ingar“ ráð­andi í heima­löndum múslima. Í grein í Morg­un­blað­inu í dag segir hann nýlega fræði­grein um hat­urs­orð­ræðu vonda rit­smíð og ver tján­ingu sem getur talist nei­kvæð gagn­vart ein­staka þjóð­fé­lags­hópum.

Fræði­grein­ina skrif­uðu Eyrún Eyþórs­dóttir, lektor við hug- og félags­vís­inda­svið Háskól­ans á Akureyri, og Kristín Lofts­dóttir, pró­fessor í mann­fræði við Háskóla Íslands. Í henni er fjallað um hat­urs­orð­ræðu á Íslandi og í því sam­hengi skoð­aðar heima­síður nýnas­ista­sam­tak­anna Norð­ur­vígis, þjóð­ern­is­hyggju­sam­tak­anna Vakurs, stjórn­mála­flokk­anna Íslensku þjóð­fylk­ing­ar­innar, Frels­is­flokks­ins og Flokks fólks­ins og loks Útvarps Sögu. 

Grípur Jón Steinar til varnar fyrir rétt þeirra til að tjá sig með þeim hætti sem höf­und­arnir skil­greina sem hat­urs­orð­ræðu. Í upp­hafi greinar fjallar hann um að í stjórn­ar­skrá sé lög­gjaf­anum heim­ilt að setja tján­ing­ar­frels­inu skorður í þágu til­tek­inna rétt­inda ann­arra, en þá grein þurfi að túlka þröngt. „Samt hefur þeim öflum vaxið ásmegin hin síð­ari ár sem vilja tak­marka þetta frelsi í þágu skoð­ana sem þeir hinir sömu telja „rétt­ari“ en skoð­anir ann­arra,“ skrifar hann. „Þetta er að mínum dómi vond rit­smíð. Hún er upp­full af við­horfum um að íslenskir borg­arar brjóti af sér með því að tjá skoð­anir sem á ein­hvern hátt geta talist nei­kvæðar gagn­vart til­teknum þjóð­fé­lags­hópum.“

„Hún er upp­full af við­horfum um að íslenskir borg­arar brjóti af sér með því að tjá skoð­anir sem á ein­hvern hátt geta talist nei­kvæðar gagn­vart til­teknum þjóð­fé­lags­hópum“

Jón Steinar segir dóm­stóla hafa gengið of langt í að tak­marka þetta tján­ing­ar­frelsi. Hann segir skoð­ana­skipti hentug í þessum málum. „Til dæmis virð­ast höf­undar vilja reisa skorður við því að menn tjái sig um hættu sem þeir telja að okkur steðja frá þeim sem aðhyll­ast trú­ar­brögð múslima á þeirri for­sendu að í múslima­ríkjum séu almenn mann­rétt­indi brotin, t.d. á konum. Vera má að okkur Íslend­ingum stafi ekki hætta af slíku fólki. Engar líkur séu á að það muni reyna að koma hér á fram­færi við­horfum mann­fyr­ir­litn­ingar, sem virð­ast vera ráð­andi í heima­löndum þess. Á þessu höfum við sjálf­sagt mis­mun­andi skoð­anir,“ bætir hann við.

Fleiri rými þar sem má tjá neikvæð viðhorf til múslima

Í grein Eyrúnar og Krist­ínar benda höf­undar á að hat­urs­orð­ræða sé talin vax­andi vandi í hinum vest­ræna heimi. Sprottið hafi upp hat­urs­sam­tök sem beiti sér gegn minni­hluta­hópum, bæði í orði og með ofbeldi. Nið­ur­stöður rann­sókn­ar­innar hafi end­ur­speglað að nei­kvæð tján­ing í garð ólíkra minni­hluta­hópa sé nokkuð almenn á Íslandi, en jafn­framt megi greina fjölgun á rýmum þar sem ein­stak­lingum virð­ist finn­ast þeir geta tjáð mjög nei­kvæð við­horf, sér í lagi í garð múslima. Stjórn­ar­skráin heim­ili skerð­ingu á slíkri tján­ingu.

„Einstök ummæli ein­stak­linga verða hluti af af skipu­lagðri hat­ur­stján­ingu“

„Hat­ur­stján­ing teng­ist upp­gangi popúl­ískra stjórn­mála, öfga­afla, vax­andi íslams­fælni og pólun (e. polarization) á Íslandi og í hinum vest­ræna heimi,“ skrifa þær í nið­ur­lagi grein­ar­innar. „Hat­urs­full tján­ing sem sett er fram í sam­fé­lag­inu sprettur því ekki upp úr tóma­rúmi og er oft rétt­lætt eða látin óátalin í nafni tján­ing­ar­frelsis. Einstök ummæli ein­stak­linga verða hluti af af skipu­lagðri hat­ur­stján­ingu sem beint er gegn ákveðnum minni­hluta­hópum og er ætlað að meiða, jað­ar­setja og ógna en umfram allt sýna fram á ímynd­aða yfir­burði eins hóps gagn­vart öðrum.“