Bogi útskýrir stýrivexti

„Stýri­vextir eru þeir vextir sem Seðla­bank­inn leggur á lán sem bank­inn veitir bönkum og spari­sjóðum. Ef bank­arnir þurfa að greiða Seðla­bank­anum hærri vexti, þá þurfa bank­arnir að rukka þig um hærri vexti,“ sagði Bogi Ágústs­son frétta­maður við Helga Seljan í síð­asta þætti Ferðar til fjár sem sýndir voru á RÚV. Helgi trufl­aði Boga við lestur frétta og vildi vita hvað stýri­vextir eru. Hægt er að sjá þætt­ina hér.

„Ef stýri­vextir hækka þá er Seðla­bank­inn að nota vext­ina til þess að draga úr eft­ir­spurn og minnka þenslu í sam­fé­lag­inu,“ sagði Bogi. Þegar stýri­vextir hækka þá versna þau vaxta­kjör sem bank­arnir geta boðið almenn­ingi og fyr­ir­tækjum í land­inu. Það verður því dýr­ara að taka lán.

„Ef stýri­vextir hækka, á ég þá að hætta að eyða pen­ingum,“ spurði Helgi.

„Þú ræður því, og metur hverju þú hefur efni á, en það þýðir að ef þú tekur lán þá þarftu að borga hærra verð fyrir það,“ sagði Bogi.

Stýri­vextir eru helsta tæki Seðla­banka Íslands til þess að halda verð­bólgu í skefjum. Ef þensla er í sam­fé­lag­inu og verð­bólgan há, þá hækkar Seðla­bank­inn stýr­ir­vext­ina. Við­skipta­bank­arnir og spari­sjóðir eiga í við­skiptum við Seðla­bank­ann, fá hjá honum lán, og stýri­vext­irnir ákveða hversu hag­stæð þessi lán eru fyrir bank­ana. Þessi vaxta­kjör hafa síðan áhrif á almenna vexti á mark­aði, til dæmis á hús­næð­is­lánum og öðrum lánum til almenn­ings og fyr­ir­tækja, vegna þess að ef lána­kjör bank­ans hækka, þá þarf hann að bregð­ast við með því að hækka vexti á sínum lán­veit­ingum.