Grein­ing­ar­deild Arion banka full­yrðir að banka­skatt­ur­inn hafi þrýst upp útlána­vöxtum íslenskra banka og grafið undan sam­keppn­is­hæfni þeirra.

Sérstaki skatt­ur­inn á fjár­mála­fyr­ir­tæki var lög­festur árið 2010 en víkk­aður út og hækk­aður umtals­vert í tíð síð­ustu rík­is­stjórnar til að standa undir 80 millj­arða rík­is­út­gjöldum vegna höf­uð­stólslækk­unar verð­tryggðra hús­næð­is­lána. Að mati grein­ing­ar­deild­ar­innar er skatt­ur­inn einn þeirra þátta sem valda því að vaxta­stigið á Íslandi er hátt. Seðla­bank­anum sé reglu­lega kennt um hátt vaxta­stig en í raun hafi lög­gjaf­ar­valdið, Alþingi, meiri áhrif á vaxta­þró­un­ina.

Mynd: Pressphotos

„Eins og við lesum stefnu rík­is­stjórn­ar­flokk­anna, ummæli ýmissa þing­manna, áherslur fjár­mála­ráð­herra og umræð­una í sam­fé­lag­inu virð­ist að sem mik­ill vilji sé til að ná að lækka vaxta­stig á Íslandi. Það ætti því að vera ánægju­legt fyrir ráða­menn að valdið er að miklu leyti í þeirra höndum,“ segir í frétta­bréfi grein­ing­ar­deild­ar­innarfrá því í morgun. Yfir­skrift þess er „Alþingi hefur meiri áhrif á vaxta­stig en Seðla­bank­inn“. 

Bent er á að stjórn­völd hafi ýmis spil á hendi ef vilji sé til þess að lækka fjár­magns­kostnað og vaxta­stig á Íslandi. „Þar má nefna end­ur­skoðun á 3,5% raun­vaxta­við­miði líf­eyr­is­sjóða, lækkun sér­staks skatts á skuldir fjár­mála­fyr­ir­tækja og að leggja fjár­magnstekju­skatt á raun­vexti en ekki nafn­vexti. Mik­il­væg­ast er samt að gæta skyn­sam­legs aðhalds í rekstri og fjár­fest­ingum þannig að hið opin­bera sé ekki í stöðugri sam­keppni við fyr­ir­tækin og heim­ilin um láns­fjár­magn.“

Eins og Stundin hefur áður fjallað um nema sér­stakir skattar á fjár­mála­fyr­ir­tæki nú um 20 pró­sentum af rekstr­ar­kostn­aði þeirra. Í grein­ingu sem Capacent birti í fyrra er bent á að þetta geti vart annað en þrýst upp vöxtum. „Reikna má með að vextir séu að ein­hverju leyti hærri vegna þess­ara gjalda. Þetta er sér­stak­lega áhuga­vert í ljósi umræðu um vanda ungs fólks að koma sér upp hús­næði. Hár vaxta­kostn­aður bitnar fyrst og fremst á ungu fólki og barna­fjöl­skyldum eða þeim þjóð­fé­lags­hópum sem skulda mest,“ segir í grein­ingu fyr­ir­tæk­is­ins. 

Grein­ing­ar­deild Arion banka virð­ist sama sinnis og bendir á að sér­staki skatt­ur­inn á skuldir fjár­mála­fyr­ir­tækja nemur 0,376% af árlegum heild­ar­skuldum fyr­ir­tækja sem hafa heim­ild til að taka við inn­lánum. Skatt­ur­inn skil­aði 9 millj­örðum frá stóru bönk­unum þremur í fyrra eða rúmum 9% af hreinum vaxta­tekjum þeirra. „Þessi kostn­að­ar­auki leggst beint ofan á fjár­mögn­un­ar­kostnað er því til þess fall­inn að hækka útlána­vexti,“ segir í frétta­bréfi grein­ing­ar­deild­ar­innar sem bendir jafn­framt á að skatt­ur­inn skerði sam­keppni.

„Erlendir bankar, sem keppa við þá íslensku um að veita útflutn­ings­fyr­ir­tækjum lán, þurfa ekki að greiða banka­skatt og standa að því leyti til betur að vígi. Einnig dregur þetta úr sam­keppni á íbúða­lána­mark­aði, þar sem líf­eyr­is­sjóðir, sem greiða hvorki banka­skatt né tekju­skatt, geta oft boðið hag­stæð­ari kjör. Afnám banka­skatts er því til þess fallið að lækka vaxta­stig í land­inu og auka sam­keppni á fjár­mála­mark­aði.“