Jóna Sólveig Elín­ar­dóttir, þing­maður Við­reisnar og full­trúi í nýstofn­uðu Þjóðar­ör­ygg­is­ráði, telur upp hryðju­verka­árásir í Evrópu á Facebook-síðu sinni og spyr sig í kjöl­farið hvers vegna fólki þyki óþægi­legt að vopn­aðir lög­reglu­menn séu í mann­fjöld­anum á fjölda­sam­komum á Íslandi.

Jóna Sólveig seg­ist vilja stofna til opinnar umræðu um sýni­lega við­veru vopn­aðra lög­reglu­manna, sem nú hefur verið ákveðin og inn­leidd af rík­is­lög­reglu­stjóra, sem segir að hún sé „engin stefnu­breyt­ing og engin nýlunda“.

„Í ljósi þess­ara upp­lýs­inga, og í anda þess að kallað er eftir opinni umræðu um sýni­lega við­veru sér­sveit­ar­manna, sem eru vel að merkja einu lög­reglu­menn­irnir sem mega bera vopn utan á sér, langar mig að spyrja: Finnst fólki eðli­legt eða óeðli­legt að lög­gæslu­yf­ir­völd á Íslandi auki við­búnað á fjölda­sam­komum á Íslandi?“

„Er það vegna þess að þeir minna fólk á þessar árásir sem taldar voru upp?“

Eftir að hafa talið upp allar hryðju­verka­árásir í Vestur-Evrópu síð­ustu tvö og hálft ár spyr Jóna Sólveig hvers vegna fólki, sem kvartað hefur undan fyr­ir­ætl­unum um nær­veru sér­sveit­ar­manna með vél­byssur, mis­líki við­bún­að­ur­inn. „Finnst fólki óþægi­legt að hafa sjálfa sér­sveit­ar­menn­ina nálægt sér vegna þess að þeir eru vopn­aðir, eða er það vegna þess að þeir minna fólk á þessar árásir sem taldar voru upp hér að ofan? Ef hið fyrra, er það vegna þess að fólk treystir ekki íslensku sér­sveit­inni? Ef hið síð­ara, er það þá nóg til að við eigum að láta hjá líða að auka við­búnað á fjölda­sam­komum?“

Í umræðum undir spurn­ingum Jónu Sól­veigar er hún minnt á að í mörgum til­fellum falli fleiri borg­arar fyrir hendi lög­reglu en vegna hryðju­verka og að sýni­leg, vopnuð lög­regla geti kallað á auk­inn víg­búnað í sam­fé­lag­inu öllu. 

„Engin stefnubreyting“ - en greinileg breyting

Rík­is­lög­reglu­stjóri hefur boðað að vopnuð sér­sveit verði á ferli á þjóð­há­tíð­ar­deg­inum 17. júní og úti­há­tíð­inni Secret Solstice. Hann sagði í gær að ekki væri um stefnu­breyt­ingu að ræða. „Það er engin nýlunda, það er engin stefnu­breyt­ing hvað það varðar. En almenn­ingur á von á að sjá vopn­aða sér­sveit­ar­menn á þessum stóru úti­há­tíðum.“

Þá sagði Haraldur í sam­tali við Stundina í gær að aukn­ing á álagi á sér­sveit­ina tengd­ist fjölgun útlend­inga. „Verk­efnin eru orðin erf­ið­ari. Það er til dæmis tölu­vert um hnífa­mál sem lög­regla þarf að takast á við. Við erum með sam­fé­lag sem er sam­sett af miklum fjölda erlendra borg­ara, bæði þeirra sem starfa hér og dvelja hér, ferða­menn, hæl­is­leit­endur og svo fram­vegis. Þannig að sam­setn­ingin hér á hverjum tíma af því fólki sem er í land­inu hefur breyst mjög veru­lega und­an­farin tíu, fimmtán ár.“

Vopnavæðing lögreglu var ekki á stefnunni

Aukin vopna­væð­ing lög­regl­unnar var hvorki á stefnu­skrá Við­reisnar, Bjartrar fram­tíðar né Sjálf­stæð­is­flokks­ins, og var ekki minnst á hana í stjórn­ar­sátt­mála rík­is­stjórn­ar­innar.

Í stefnu Við­reisnar fyrir kosn­ingar var kveðið á um að ríkið ætti að tryggja öryggi borg­ar­anna, en ekki kveðið á um hvernig. „Lög­reglan gegnir mik­il­vægu hlut­verki og verður að geta starfað í sam­ræmi við nútíma­kröfur. Fjár­veit­ingar, menntun og þjálfun lög­regl­unnar taki mið af því. Lög­reglan þarf að vera í stakk búin til að vinna gegn skipu­lagðri brota­starf­semi í sam­starfi við erlendar lög­gæslu­stofn­anir,“ sagði í kafl­anum um lög­reglu­mál.

For­svars­menn stétt­ar­fé­lags lög­reglu­manna hafa hins vegar varað sér­stak­lega við lít­illi áherslu á lög­gæslu­mál í fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar, sem sett var fram af Benedikt Jóhann­essyni, fjár­mála­ráð­herra og for­manni Við­reisnar.

Funduðu á nýjum staðAf ótta við hryðju­verka­árás ákvað Bjarni Bene­dikts­son for­sæt­is­ráð­herra að flytja fund Þjóðar­ör­ygg­is­ráðs­ins á Kefla­vík­ur­flug­völl.

Mynd: Skjáskot / RÚV

Lögreglan furðaði sig á ráðherra og fjármálaáætlun

Í yfir­lýs­ingu sem send var út í byrjun síð­asta mán­aðar var­aði Lands­sam­band lög­reglu­manna við áhrifum aðhalds­stefnu rík­is­stjórn­ar­innar í lög­gæslu­málum á öryggi borg­ar­anna:

„For­manna­ráð­stefna Lands­sam­bands lög­reglu­manna (LL) lýsir yfir megnri óánægju sinni með þróun lög­gæslu­mála. Örygg­is­mál lög­reglu­manna eru í ólestri, lög­regl­una skortir búnað, mann­afla­þörf er ekki upp­fyllt auk þess sem mikið vantar upp á að fjár­heim­ildir séu í takt við þær kröfur sem gerðar eru til lög­reglu eins og lög­reglu­stjórar lands­ins hafa ítrekað bent á. Lög­reglu­menn furða sig á við­horfi dóms­mála­ráð­herra vegna gagn­rýni sem lög­reglu­stjórar hafa látið í ljós á fjár­mála­á­ætlun núver­andi rík­is­stjórnar.  Það er engum til gagns að loka aug­unum fyrir slæmri stöðu lög­regl­unnar. Ef stjórn­völd ætla lög­reglu að gæta að öryggi borg­ar­anna þurfa að fara saman fram orð og efndir. Lög­reglu­menn töldu árið 2012 að botn­inum hlyti að vera náð þegar þeir lýstu því yfir að hægt væri að leggja niður lög­regl­una í þáver­andi mynd, síðan hefur ástandið lítið breyst.  Nú er unnið að því að skrapa saman not­uðum fötum fyrir afleys­inga­menn lög­reglu, ekki hefur tek­ist að end­ur­nýja lög­reglu­bif­reiðar sam­kvæmt áætlun auk þess sem lög­reglu­menn eru einir að störfum, langt frá allri aðstoð. Þetta er að mati lög­reglu­manna ekki boð­legt í íslensku sam­fé­lagi,“ sagði í yfir­lýs­ing­unni. 

Nýtt þjóðaröryggisráð - sýnilegur vopnaburður

For­svars­menn rík­is­stjórn­ar­innar hafa vísað til þess að rík­is­lög­reglu­stjóri eigi sjálfur að ákveða og meta hvenær sér­sveitin sé send á vett­vang. Hins vegar var fyrst farið að senda sér­sveit­ar­menn á mann­fögn­uði eftir að nýtt Þjóðar­ör­ygg­is­ráð undir stjórn Bjarna Bene­dikts­sonar hóf störf, en það er sam­ráðs­vett­vangur lög­regl­unnar og rík­is­stjórn­ar­innar.

Jóna Sólveig Elín­ar­dóttir er einn af með­limum Þjóðar­ör­ygg­is­ráðs­ins sem full­rúi meiri­hlut­ans á Alþingi, en þar sitja einnig Sigríður Á. Andersen dóms­mála­ráð­herra, Bjarni Bene­dikts­son for­sæt­is­ráð­herra, Guð­laugur Þór Þórð­ar­son utan­rík­is­ráð­herra, ráðu­neyt­is­stjórar ráðu­neyt­anna þriggja, for­stjóri Land­helg­is­gæsl­unnar, Haraldur Johann­es­sen rík­is­lög­reglu­stjóri og Katrín Jak­obs­dóttir, full­trúi minni­hlut­ans á Alþingi, auk þess sem for­sæt­is­ráð­herra getur lögum sam­kvæmt kallað hvern þann Íslend­ing á fund ráðs­ins sem honum þurfa þykir. Bjarni Bene­dikts­son ákvað fyrr í vik­unni að Þjóðar­ör­ygg­is­ráðið skyldi funda í vel vörðu hús­næði Land­helg­is­gæsl­unnar á Kefla­vík­ur­flug­velli, sem var að sögn aðstoð­ar­manns Bjarna ákveðið vegna þess að öruggan stað vant­aði vegna eðlis dag­skrár­innar. Samkvæmt lögum ber for­sæt­is­ráðu­neyt­inu að útvega hús­næði vegna funda Þjóðar­ör­ygg­is­ráðs­ins, líkt og gildir um rík­is­stjórn­ar­fundi. Í lög­unum er tekið fram að fundað skuli í Stjórn­ar­ráð­inu eða Ráð­herra­bú­staðnum við Tjarn­ar­götu, þótt heim­ild sé til ann­ars fund­ar­staðar. Vanalega fundar rík­is­stjórn í Stjórn­ar­ráð­inu, sem ekki var met­inn nægi­lega öruggur fund­ar­staður að þessu sinni.