Alþingismenn minnki ekki „mjög mikla“ launahækkun sína þrátt fyrir áskorun forsetans

45 pró­senta launa­hækkun alþing­is­manna, sem ákveðin var á kjör­dag en til­kynnt eftir kosn­ingar, verður lík­lega ekki aft­ur­kölluð af alþing­is­mönnum, þrátt fyrir að for­seti Íslands hafi hvatt alþing­is­menn til að „vinda ofan af“ hækk­un­inni og gefið sína launa­hækkun til góð­gerð­ar­mála.

Benedikt Jóhann­es­son, for­maður Við­reisnar, sagði í sam­tali við Morg­un­blaðið í dag að launa­hækk­unin væri „leið­rétt­ing á inn­gripum und­an­far­inna ára“ og að hann vænti þess að hún yrði ekki aft­ur­kölluð. Bjarni Bene­dikts­son, for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, sagði upp­haf­lega að hækk­unin væri „mjög mikil“ og þarfn­að­ist skýr­inga, en kvaðst síðar ekki spenntur fyrir því að grípa inn í hana.

Laun þing­manna voru hækkuð um 338 þús­und krónur á mán­uði 29. októ­ber í 1,1 milljón króna á mán­uði, fyrir utan álags­greiðslur. Hækkunin nemur 1,3 lág­marks­launum, sem eru 260 þús­und krónur á mán­uði. Ráð­herrar og for­seti Íslands hækk­uðu um hálfa milljón króna í mán­að­ar­launum á sama tíma.

„Verið er að leið­rétta alls konar inn­grip“

„Ég býst ekki við því að hróflað verði við úrskurði kjara­ráðs, þrátt fyrir óánægju. Verið er að leið­rétta alls konar inn­grip und­an­far­inna ára og því á ég ekki von á að gripið verði inn í ákvörðun kjara­ráðs,“ segir Benedikt Jóhann­es­son í Morg­un­blað­inu í dag.

Þingmenn og ráð­herrar fá meiri launa­hækk­anirSam­an­burður á þróun launa­vísi­tölu, sem birtir almenna launa­þróun, við launa­þróun alþing­is­manna og ráð­herra, sýnir að stjórn­mála­menn hafa notið mun meiri launa­hækk­ana en almenn­ingur á síð­ustu 10 árum.

Mynd: Stundin

Mun meiri hækkun en hjá almenningi

Þingmenn hafa hins vegar hækkað mun meira í launum en almennir laun­þegar á und­an­förnum árum.

Árið 2013 voru laun þing­manna 630.024 krónur og hafa þau því hækkað um 74,8 pró­sent á rúm­lega þremur árum. Launa­vísi­tala, sem sýnir almenna launa­þróun, hefur hins vegar aðeins hækkað um 28,9 pró­sent á sama tíma­bili. 

Hluti af hækk­un­inni skýrist af því að þing­menn voru lækk­aðir í launum um 7,5% sam­kvæmt laga­breyt­ingu 1. jan­úar 2009 vegna efna­hags­hruns­ins. En það segir ekki alla sög­una, því mun­ur­inn á launa­hækk­unum alþing­is­manna og kjós­enda þeirra teygir sig yfir lengra tíma­bil.

Árið 2006 voru laun alþing­is­manna 485.579 krónur á mán­uði. Þar sem þau eru nú 1.101.194 krónur er hækkun þeirra 127 pró­sent á tíu árum.  

Almenn launa­þróun frá árinu 2006 er hins vegar 98,6 pró­sent hækkun á tíu árum fram í sept­em­ber 2016, sam­kvæmt launa­vísi­tölu, tölu­vert minna en þing­manna. Þingmenn hafa því hækkað í launum 28,4 pró­sentu­stigum meira en almenn­ingur á síð­ustu tíu árum. 

Forsetinn gagnrýndi hækkunina

Guðni Th. Jóhann­es­son, for­seti Íslands, gagn­rýndi launa­hækk­un­ina dag­inn sem hún var til­kynnt og vís­aði mál­inu óform­lega til þings­ins. „Ég bað ekki um þessa kaup­hækkun. Ég vissi ekki af þess­ari kaup­hækkun. Ég þarf ekki þessa kaup­hækkun. Margir þing­menn hafa lýst andúð sinni á þess­ari ákvörðun kjara­ráðs. Ég vænti þess að þingið vindi þá ofan af þess­ari ákvörðun,“ sagði hann.

„Mjög mikil hækkun“Bjarni Bene­dikts­son skip­aði meðal ann­arra í kjara­ráð en vill ekki grípa inn í ákvörð­un­ina sem veitir honum hálfrar milljón króna launa­hækkun.

Mynd: Pressphotos

Bjarni Bene­dikts­son fjár­mála­ráð­herra, skip­aði einn af fimm með­limum kjara­ráðs, auk þess sem þrír til við­bótar voru skip­aðir af Alþingi, sagði að launa­hækk­an­irnar þörfn­uð­ust skýr­inga, vegna þess hversu háar þær væru. „Þetta er mjög mikil hækkun og hún þarfn­ast ítar­legra útskýr­inga,“ sagði hann.

Síðar, í byrjun des­em­ber, sagð­ist hann ekki spenntur fyrir því að Alþingi gripi inn í þessar miklu launa­hækk­anir alþing­is­manna og ráð­herra. Samkvæmt frétta­stofu Stöðvar 2 og Vísis sagði Bjarni kjara­ráð vera „hálf­gerðan dóm­stól og vildi síður að Alþingi væri að skipta sér af þeim úrskurði með beinum hætti“.

Bjarni sagði í fyrra að kerfið utan um kjara­ráð væri „hand­ó­nýtt, bara hand­ótnýtt“. 

Formaður kjara­ráðs, Jónas Þór Guð­munds­son, hefur verið virkur í starfi Sjálf­stæð­is­flokks­ins. Fjórir af fimm með­limum ráðs­ins eru póli­tískt skip­aðir, af alþing­is­mönn­unum og ráð­herr­anum hjá hverjum ráðið hækk­aði laun veru­lega á kjör­dag.

Varaði við launahækkunum almennings

Þor­steinn Víglunds­sonVaraði við því að fólk fengi launa­hækk­anir.

Mynd:

Sam­flokks­maður Bene­dikts Jóhann­es­sonar hjá Viðreisn, Þor­steinn Víglunds­son, gagn­rýndi launa­hækk­anir almenn­ings harð­lega í fyrra. Þor­steinn var þá for­maður Samtaka atvinnu­lífs­ins en er nú nýkjör­inn þing­maður. Hann var­aði við því að launa­hækk­anir mættu mest verða 3 til 4 pró­sent til að forð­ast verð­bólgu. „Við höfum séð að fram­leiðni­aukn­ing hefur því miður verið ónóg á síð­ustu árum. Ekki verið nema um það bil eitt pró­sent á ári að með­al­tali. Það segir okkur að svig­rúmið er á bil­inu 3 til 4 pró­sent sem er í kringum 3,5 pró­sent eins og Seðla­bank­inn hefur bent á sem að atvinnu­lífið gæti ráðið við.“

Launa­hækk­anir alþing­is­manna nema sem áður segir um 75 pró­sent á síð­ustu þremur árum.