Fréttir Skipun dómara við Landsrétt

Dómsmálaráðherra: Landsréttur „reynst sú réttarbót sem lagt var upp með“

Brotið var á mannréttindum fjölda dómþola í Landsrétti á fyrsta starfsári dómstólsins samkvæmt túlkun Mannréttindadómstóls Evrópu á mannréttindasáttmálanum.

Jóhann Páll Jóhannsson

11. júlí 2019 · 15:22

Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 7 árum.

„Nýtt millidómstig, Landsréttur, tók til starfa á fyrsta degi ársins 2018 og hefur reynst sú réttarbót sem lagt var upp með fyrir íslenskt réttarríki.“ Þetta segir Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir dómsmálaráðherra í ávarpi sem fylgir ársskýrslu dómsmálaráðherra fyrir árið 2018. „Nú getur milliliðalaust mat á munnlegri sönnunarfærslu farið fram á áfrýjunarstigi þegar þess gerist þörf og málsmeðferðin orðin vandaðri þegar reynir á sérfræðileg atriði, svo eitthvað sé nefnt. Hæstiréttur hefur nú einnig svigrúm til að sinna hlutverki sínu sem fordæmisgefandi dómstóll.“

Í skýrslu ráðherra er ekki minnst á atburði sem vörpuðu skugga á starfsemi Landsréttar árið 2018, svo sem dómsmálin þar sem staðfest var að ráðherra hefði brotið lög við val á dómurum í réttinn. Sem kunnugt er komst Mannréttindadómstóll Evrópu (MDE) að þeirri niðurstöðu í mars síðastliðnum að brotið hefði verið gegn rétti manns til að fá úrlausn fyrir óhlutdrægum og sjálfstæðum dómstól þegar landsréttardómari, sem ekki var valinn með lögmætum hætti, dæmdi í máli hans. Í niðurstöðunni felst að samkvæmt túlkun MDE á mannréttindasáttmála Evrópu voru framin mannréttindabrot gegn fjölda dómþola í Landsrétti árið 2018. Engu að síður telur ráðherra að dómstóllinn hafi „reynst sú réttarbót sem lagt var upp með“ á fyrsta starfsárinu.

Enn ríkir óvissa um afleiðingarnar af niðurstöðu MDE. Í ljósi þess að ríkisstjórn Íslands hefur freistað þess að skjóta Landsréttarmálinu til yfirdeildar Mannréttindadómstóls Evrópu mun Hæstiréttur ekki taka afstöðu til afleiðinga dóms MDE að landsrétti næstu mánuði eða ár. Hefur yfirdeild MDE gefið út að ekki verði ákveðið hvort hún taki Landsréttarmálið fyrir fyrr en 9. september.

Í ávarpi sínu bendir Þórdís Kolbrún á að í upphafi árs 2018 hafði ný ríkisstjórn tekið við hér á landi í kjölfar alþingiskosninga sem boðað var til á haustmánuðum 2017. „Við tók tímabil sem einkennst hefur af ábyrgð og festu gagnvart þeim verkefnum sem stjórnvöld standa frammi fyrir,“ skrifar hún. Hún segist hafa lagt áherslu á að styrkja þær stoðir ríkisins sem heyra undir ráðuneyti hennar „en um leið leitað leiða til að hámarka skilvirkni og standa vörð um aðhald í ríkisrekstri“.