Saksóknarar í Frakklandi hafa farið fram á hámarksrefsingu yfir Björgólfi Guðmundssyni, fyrrverandi stjórnarformanni Landsbankans, fyrir áfrýjunardómstólnum í París. Málið varðar lánveitingar Landsbankans í Lúxemborg til eldri borgara rétt fyrir hrun, sem kallað er Ponzi-svindl í gögnum ákæruvaldsins, sem Stundin hefur undir höndum.

Landsbankinn í Lúxemborg veitti lán til lífeyrisþega skömmu fyrir hrun, svokölluð „equity release“ lán, en lánþegar telja lánveitingarnar hafa verið eina stóra svikamyllu. Lánin voru veitt gegn veðum í fasteignum þeirra, en þeir fengu aðeins hluta lánsfjár greiddan út. Restin var sett í fjárfestingar hjá Landsbankanum í Lúxemborg sem áttu að skila að minnsta kosti nægri ávöxtun til að greiða vaxtakostnaðinn af láninu. Saksóknarar telja að eignirnar hafi verið metnar of hátt, lánveitingarnar verið umfram raunverulegt virði þeirra, fjármunirnir hafi verið notaðir í annað en lofað var og stjórnendur bankans hafi gefið rangar upplýsingar um stöðu hans fyrir hrun.

Björgólfur Guðmundsson er sagður höfuðpaurinn í málinu, en hann var formaður bankaráðs og stærsti eigandi Landsbankans fyrir hrun. Ásamt syni sínum, Björgólfi Thor Björgólfssyni, átti hann formlega um 40% í bankanum, en í reynd 50% vegna eignarhalds bankans á eigin bréfum í gegnum aflandsfélög. Saksóknarar fara fram á fimm ára fangelsisdóm, hámarksrefsingu samkvæmt frönskum lögum, og 375.000 evra sekt, eða andvirði 52 milljóna króna.

„Eignir lántakenda voru sannarlega gleyptar af stjórn Landsbankans, sem gefur fyrirkomulaginu ásýnd sem minnir á Ponzi-svindl,“ segir í skjölum ákæruvaldsins. „Í þessu máli starfaði bankinn eins og lénskerfi, peningar fjárfesta voru notaðir til þess að ýta undir falskt gjaldþol bankans, sem gat þar með haldið áfram að veita lán, helst í þágu Björgólfs Guðmundssonar og fjölskyldu hans.“

„Eignir lántakenda voru sannarlega gleyptar af stjórn Landsbankans, sem gefur fyrirkomulaginu ásýnd sem minnir á Ponzi-svindl“

Í skjölunum er Björgólfi líkt við Bernie Madoff, frægan bandarískan fjárfesti, sem hlaut hámarksdóm vestanhafs árið 2009 fyrir Ponzi-svindl. Bent er á að hann hafi verið helsti lántakandinn hjá eigin banka og hafi vitað allt um stöðu lánasafns bankans. Hann hafi vitað af „equity release“ lánunum og valið menn í stöður. Hann hafi verið sá sem helst hefði getað hagnast og hann þurfi því að sakfella. Björgólfur var lýstur gjaldþrota árið 2009.

Bernie Madoff

Þá er farið fram á að Gunnar Thoroddsen, fyrrverandi yfirmaður Landsbankans í Lúxemborg, hljóti þriggja ára skilorðsbundinn dóm og 50.000 evra sekt, andvirði sjö milljóna króna. Auk þeirra er farið fram á skilorðsbundið fangelsi gagnvart fjórum öðrum starfsmönnum; Olle Lindfors, Torben Jensen, Morten Nielsen og Vincent Failly.

Allir sem ákærðir voru í málinu voru sýknaðir haustið 2017, en málið er nú hjá áfrýjunardómstólnum. Fallið var frá ákæru gagnvart þremur öðrum sem upphaflega voru taldir aðilar að málinu. Saksóknarar lögðu fram skýrslu sína á föstudag þar sem aðilarnir eru sagðir hafa blekkt um hundrað manns, en á þriðja tug lántakenda hafi látist frá því málið kom upp. Eva Joly rannsóknardómari er einn lögmanna þeirra í málinu.