Sak­sókn­arar í Frakk­landi hafa farið fram á hámarks­refs­ingu yfir Björgólfi Guð­munds­syni, fyrr­ver­andi stjórn­ar­for­manni Lands­bank­ans, fyrir áfrýj­un­ar­dóm­stólnum í París. Málið varðar lán­veit­ingar Lands­bank­ans í Lúx­em­borg til eldri borg­ara rétt fyrir hrun, sem kallað er Ponzi-svindl í gögnum ákæru­valds­ins, sem Stundin hefur undir höndum.

Lands­bank­inn í Lúx­em­borg veitti lán til líf­eyr­is­þega skömmu fyrir hrun, svokölluð „equity rel­e­ase“ lán, en lán­þegar telja lán­veit­ing­arnar hafa verið eina stóra svika­myllu. Lánin voru veitt gegn veðum í fast­eignum þeirra, en þeir fengu aðeins hluta láns­fjár greiddan út. Restin var sett í fjár­fest­ingar hjá Lands­bank­anum í Lúx­em­borg sem áttu að skila að minnsta kosti nægri ávöxtun til að greiða vaxta­kostn­að­inn af lán­inu. Sak­sókn­arar telja að eign­irnar hafi verið metnar of hátt, lán­veit­ing­arnar verið umfram raun­veru­legt virði þeirra, fjár­mun­irnir hafi verið not­aðir í annað en lofað var og stjórn­endur bank­ans hafi gefið rangar upp­lýs­ingar um stöðu hans fyrir hrun.

Björgólfur Guð­munds­son er sagður höf­uð­paur­inn í mál­inu, en hann var for­maður banka­ráðs og stærsti eig­andi Lands­bank­ans fyrir hrun. Ásamt syni sínum, Björgólfi Thor Björg­ólfs­syni, átti hann form­lega um 40% í bank­anum, en í reynd 50% vegna eign­ar­halds bank­ans á eigin bréfum í gegnum aflands­fé­lög. Sak­sókn­arar fara fram á fimm ára fang­els­is­dóm, hámarks­refs­ingu sam­kvæmt frönskum lögum, og 375.000 evra sekt, eða and­virði 52 millj­óna króna.

„Eignir lán­tak­enda voru sann­ar­lega gleyptar af stjórn Lands­bank­ans, sem gefur fyr­ir­komu­lag­inu ásýnd sem minnir á Ponzi-svindl,“ segir í skjölum ákæru­valds­ins. „Í þessu máli starf­aði bank­inn eins og léns­kerfi, pen­ingar fjár­festa voru not­aðir til þess að ýta undir falskt gjald­þol bank­ans, sem gat þar með haldið áfram að veita lán, helst í þágu Björg­ólfs Guð­munds­sonar og fjöl­skyldu hans.“

„Eignir lán­tak­enda voru sann­ar­lega gleyptar af stjórn Lands­bank­ans, sem gefur fyr­ir­komu­lag­inu ásýnd sem minnir á Ponzi-svindl“

Í skjöl­unum er Björgólfi líkt við Bernie Madoff, frægan banda­rískan fjár­festi, sem hlaut hámarks­dóm vest­an­hafs árið 2009 fyrir Ponzi-svindl. Bent er á að hann hafi verið helsti lán­tak­and­inn hjá eigin banka og hafi vitað allt um stöðu lána­safns bank­ans. Hann hafi vitað af „equity rel­e­ase“ lán­unum og valið menn í stöður. Hann hafi verið sá sem helst hefði getað hagn­ast og hann þurfi því að sak­fella. Björgólfur var lýstur gjald­þrota árið 2009.

Bernie Madoff

Þá er farið fram á að Gunnar Thorodd­sen, fyrr­ver­andi yfir­maður Lands­bank­ans í Lúx­em­borg, hljóti þriggja ára skil­orðs­bund­inn dóm og 50.000 evra sekt, and­virði sjö millj­óna króna. Auk þeirra er farið fram á skil­orðs­bundið fang­elsi gagn­vart fjórum öðrum starfs­mönnum; Olle Lindfors, Torben Jensen, Morten Nielsen og Vincent Failly.

Allir sem ákærðir voru í mál­inu voru sýkn­aðir haustið 2017, en málið er nú hjá áfrýj­un­ar­dóm­stólnum. Fallið var frá ákæru gagn­vart þremur öðrum sem upp­haf­lega voru taldir aðilar að mál­inu. Sak­sókn­arar lögðu fram skýrslu sína á föstu­dag þar sem aðil­arnir eru sagðir hafa blekkt um hund­rað manns, en á þriðja tug lán­tak­enda hafi lát­ist frá því málið kom upp. Eva Joly rann­sókn­ar­dóm­ari er einn lög­manna þeirra í mál­inu.