Samtök halda því ranglega fram að þriðji orkupakkinn veiti ACER vald til að knýja fram sæstreng

Samtökin Orkan okkar sem berj­ast gegn þriðja orku­pakk­anum halda því fram á vef sínum að með inn­leið­ingu þriðja orku­pakk­ans muni Íslend­ingar glata ákvörð­un­ar­vald­inu um lagn­ingu sæstrengs til Íslands. 

„ACER mun skera úr um hvort umsóknir um sæstreng til Íslands verði sam­þykktar. Hvorki íslensk stjórn­völd eða Alþingi munu geta staðið gegn slíkri fram­kvæmd,“ segir á vefnum. „Þess vegna m.a. töldu lög­fræð­ing­arnir Friðrik Árni Frið­riks­son Hirst og Stefán Már Stef­áns­son í álits­gerð sinni til utan­rík­is­ráðu­neyt­is­ins að reglu­gerð 713/2009 sam­rým­ist ekki stjórn­ar­skrá Íslands.“

Þetta er rangt. Engin ákvæði í gerðum þriðja orku­pakk­ans veita ACER, hinni sam­evr­ópsku Sam­starfs­stofnun eft­ir­lits­að­ila á orku­mark­aði, vald til að ákveða hvort lagður verði sæstrengur milli Íslands og Evrópu eða ekki. Raunar mun hún ekki geta gefið íslenskum stjórn­völdum nein bind­andi til­mæli yfir höfuð. 

Val­heim­ildir sem ACER fer með innan Evr­ópu­sam­bands­ins verða í höndum Etir­lits­stofn­unar EFTA (ESA) gagn­vart EFTA-ríkj­unum. 8. gr. reglu­gerðar nr. 713/2009 veitir ESA, undir sér­stökum kring­um­stæðum og að ákveðnum skil­yrðum upp­fylltum, vald til að taka laga­lega bind­andi ákvarð­anir um skilmála og skil­yrði fyrir aðgangi að og rekstr­aröryggi grunn­virkis yfir landa­mæri. ESA mun þó ekki fá neinar heim­ildir til að neyða Íslend­inga til að leggja eða leyfa sæstreng. Engin ákvæði í gerðum þriðja orku­pakk­ans gefa til­efni til að draga slíka ályktun. 

Skúli Magn­ús­sondós­ent við laga­deild HÍ.

Mynd: Af vef Lög­fræð­inga­fé­lags Íslands

Lög­fræð­ing­arnir Stefán Már Stef­áns­son og Friðrik Árni Frið­riks­son Hirst árétta þetta raunar sér­stak­lega í álits­gerð sinni um stjórn­skipu­leg álita­mál varð­andi þriðja orku­pakk­ann. „Þriðji orku­pakk­inn leggur enga skyldu á aðild­ar­ríki um að koma á fót raf­orku­teng­ingu/grunn­virkjum yfir landa­mæri,“ skrifa þeir. Þannig er full­yrð­ingin um við­horf þeirra á vef Orkunnar okkar röng. 

Skúli Magn­ús­son, hér­aðs­dóm­ari og dós­ent við laga­deild HÍ, er sama sinnis og þeir hvað þetta varðar. Í álits­gerð sinni um stjórn­skipu­leg álita­mál varð­andi þriðja orku­pakk­ann segir hann „hafið yfir vafa að afleiddur réttur sam­bands­ins, þ.á m. umræddar gerðir þriðja orkapakk­ans, fela ekki í sér skyldu til slíkrar fram­kvæmdar eða til skyldu til að leyfa þær“ auk þess sem „heim­ildir Eft­ir­lits­stofn­unar EFTA/Sam­starfs­stofn­un­ar­innar bein­ast ekki að ákvörðunum um slíkar fram­kvæmdir“. 

Fleiri rangar full­yrð­ingar eru settar fram á vef Orkunnar okkar. Þar segir til dæmis: „Verði þriðji orku­mark­aðslaga­bálkur ESB inn­leiddur, taka ákvæði fjór­frelsis EES mark­að­ar­ins gildi.“ Hið rétta er að meg­in­reglur EES-samn­ings­ins um fjór­frelsið gilda nú þegar um íslenskan raf­orku­markað og breytir þriðji orku­pakk­inn engu um það.